Kategoriler
Yeryüzü & Tabiat

Benekli kartal vatozu (Spotted Eagle Ray) hakkında bilgiler

Reklam

Benekli kartal vatozu (Aetobatus narinari), iri vatozların kartal vatozu ailesine ait kıkırdaklı bir balıktır. İsmini, kendine has beneklerinden, kuş gibi çırptığı kanatçıklarından ve bir kartalın gagasını veya ördek gagasını anımsatan çıkıntılı burnundan alır. Vatozlar çoğu zaman yalnız avlanır. Ancak bazen geniş gruplar şeklinde yüzebilirler. İşte benekli kartal vatozu (Spotted Eagle Ray) hakkında bilgiler.

Benekli kartal vatozu (Spotted Eagle Ray) ve özellikleri

Benekli kartal vatozu spotted eagle ray
Benekli kartal vatozu
  • Bilimsel adı: Aetobatus narinari
  • Diğer isimleri: Beyaz benekli kartal vatozu, ördek gagalı vatoz (duckbill), başlıklı vatoz (bonnet)
  • Ayırt edici özellikleri: Uzun kuyruklu disk biçimlidir, beyaz benekli mavi veya siyah gövdesi, ördek gagasını anımsatan düz burnu var
  • Ortalama boyu: 5 metre uzunluk ve 3 metre kanat genişliği
  • Beslenme: Etçil filtreli
  • Ömrü: 25 yıla kadar
  • Habitat: Dünya'da sıcak kıyı suları, ancak modern sınıflandırma bunu Atlantik okyanusu havzası ile sınırlar
  • Korunma durumu: Neredeyse tehdit altında
  • Alem: Animalia
  • Şube: Chordata (Kordalılar)
  • Sınıf: Chondrichthyes (Kıkırdaklı balıklar)
  • Takım: Myliobatiformes (Keski solungaçlılar)
  • Familya: Myliobatidae
  • İlginç bilgi: Yeni doğan yavrular aynı ebeveynleri gibi görünür, çok daha küçük olmaları dışında
İLGİLİ:  Develer (Camelus) - Özellikler, üreme, beslenme, habitat ve davranış

Bu vatoz türü düz "ördek gagası" benzeri burnu ile mavi veya siyah renkli olur. Üzerinde beyaz benekleri bulunur. Karnının ön yarısının her iki yanında beş küçük solungaç vardır. Kuyruğu çok uzundur ve leğen yüzgeçlerinin hemen arkasında sayısı iki ila altı arasında değişen zehirli iğnelere sahiptir. Benekli kartal vatozunun disk şeklindeki gövdesi 5 metreye kadar uzayabilir ve 3 metreye kadar kanat açıklığına sahip olabilir. Ağırlığı 230 kilograma kadar çıkmaktadır.

Benekli kartal vatozu spotted eagle ray burnu
Benekleri dışında gaga benzeri burunları ile tanınırlar

Dağılımı

Benekli kartal vatozları 2010'a kadar dünyadaki ılık kıyı sularında tespit ediliyordu. Bugün adı yalnızca Atlantik, Karayipler ve Meksika Körfezi'nde anılıyor. Hint-Batı Pasifik'te yaşayan nüfus benekli kartal vatozu iken (Aetobatus ocellatus), tropikal Doğu Pasifik Okyanusu'ndaki grup Pasifik beyaz benekli kartal vatozu (Aetobarus laticeps) adına sahip. Bu iki tür önceleri bir kabul edilirken artık genetik ve morfolojik açıdan farklı oldukları biliniyor. Yaralarını iyileştirmelerini sağlayan mercan resifleri ve korunaklı koylar benekli kartal vatozlarının yuvası iken, derin okyanuslarda çok uzaklara göç edebilirler.

İLGİLİ:  Koala (Phascolarctos cinereus) - Beslenme, davranış, üreme ve habitat
Benekli kartal vatozu haritası
Hayvanın tarihsel haritası. Modern sınıflandırmaya göre artık yalnızca Atlantik, Karayip ve Meksika Körfez'inde yaşıyorlar

Beslenme

Benekli kartal vatozlarının beslenmesi yumuşakçalar, kabuklular, ahtapotlar ve küçük balıklardan oluşur. Dolayısıyla etçil avcılardır. Bu hayvanlar kumları kazmak için burunlarını kullanırlar. Sert kabukları açmak içinse sert çenelerini ve zikzak şekilli dişlerinden yardım alırlar.

Avcılar ve parazitler

Benekli kartal vatozlarının baş avcıları köpek balıklarıdır. Kaplan köpek balığı, boğa köpek balığı, limon köpek balığı, çekiç kafalı köpek balığı ve gümüş uçlu köpek balığı hem yavruları hem yetişkinleri avlar. Ayrıca insanlar da vatoz avlar. Benekli kartal vatozları çeşitli parazitler barındırır. Bunlar arasında gnathostomatid nematod (bağırsakta) ve monocotylid monogenean (solungaçlarda) vardır.

Reklam

Üreme ve ömürleri

benekli vatoz
Diğer vatozlardan ayırt etmesi oldukça kolaydır

Benekli kartal vatozları ovovivipar yani yumurtaların annenin içinde geliştiği hayvanlardır. Çiftleşme sırasında bir veya daha fazla erkek dişiyi takip eder. Tüm çiftleşme işlemi 30 ila 90 saniye sürer. Yumurtalar annenin karnında çatlar ve yavrular buradan doğar. Gebelik süresi yaklaşık bir yıldır ve ebeveynlerin minyatür versiyonları olan dörde kadar yavru doğabilir. Yavrular 4 ila 6 sene içerisinde olgunlaşır ve ortalama 25 yıl yaşarlar.

Benekli kartal vatozları ve insanlar

Diğer çoğu vatoz gibi utangaç ve nazik yaratıklardır. Dolayısıyla insanlar için önemli bir tehdit teşkil etmezler. Aynı zamanda yunuslar gibi zeki ve meraklıdırlar. Şnorkelli dalgıçlarla yüzmek türler arasında popülerdir. Ancak son zamanlarda sudan sıçrayan vatozların tekneye düştüğü iki durum olmuştur. Bunlardan biri Florida Keys'li bir kadının ölümüyle sonuçlanmıştır. İlgi çekici yüzme biçimleri ve sudan uçarak yükselmeleri kendilerini akvaryumların gözde hayvanları yapar. Esaret altında başarılı üremeler gerçekleştirilmiştir. Hollanda'nın Burgers' Zoo hayvanat bahçesi bu anlamda bir rekora sahiptir.

İLGİLİ:  Mavi alakarga (Cyanocitta cristata) - Özellikleri, habitatı ve dağılımı

Korunma durumu

Benekli kartal vatozu popülasyonda azalma eğilimi göstermektedir ve "tehdit altında" kabul edilir. Ancak son IUCN sayımı 2006'da yapıldı ve o zamanlar tür henüz üç ayrı kategoriye ayrılmamıştı. IUCN, benekli kartal vatozunu savunmasız olarak isimlendirirken Pasifik beyaz beneklı kartal vatozu için bir değerlendirmesi bulunmaz.

Üç tür de küresel perspektiften ele alındığında benekli kartal vatozu popülasyon bölünmesiyle karşı karşıyadır. Bunun nedenleri arasında düzensiz aşırı avlanma, hatalı yakalama, kirlilik, akvaryum ticareti için toplanma ve yumuşakça çiftliklerinin korunması için avlanma bulunuyor. Balıkçılık burada en büyük tehdit durumunda ve giderek artacağı düşünülüyor. Hayvanın özel olarak korunduğu birkaç yer bulunmaktadır. Bunlar Avustralya'nın bir kısmı, Florida ve Maldivler olarak sıralanıyor.

Reklam

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.