Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1251–1275/ Nymphaeum Antlaşması, Fabriano kağıdı, Marco Polo'nun anıları, Ayn Calut Muharebesi

Günümüzde Aztek adıyla bilinen Meksika Kabilesi 13. yüzyıl ortalarında Meksika Vadisine yerleştirmişti. Aztek efsaneleri 12. yüzyıl başlarında Aztlan'daki ata topraklarından göç ettiklerini düşündürmektedir. Texocco Gölü yakınlarındaki Chapultepec'e 1250 civarlarında yerleşen Aztekler, 12. yüzyılda Tolteklerin çökmesinden sonra üstünlük için mücadele eden kabile konfederasyonlarından biri olan Tepanekler tarafından kısa süre sonra yerlerinden edildi.

Moğollar Rus prensliklerinin büyük bölümü ele geçirip (bkz. 1236-40) Altın Orda devleti Rusya üzerinde hakimiyet kursa da şaşırtıcı bir şekilde Rusların hayatında büyük bir değişiklik olmadı. Haraç verme ve askeri hizmet karşılığında Rus prensleri ve Rus kilisesine müdahale edilmedi. Töton Şövalyelerine karşı Rusların zaferini sağlayan savaşa 1242'de önderlik eden Novgorod prensi Alexander Nevski (y. 1220-63) önde gelen bir Rus soylusu oldu ve kardeşi Moğollar tarafından sürüldükten sonra Büyük Vladimir Dükü olarak atandı.

Büyük Han Mongke'nin desteğiyle (1251-59) kardeşleri Kubilay ve Hulagu Moğol yayılmasını tekrar başlattı. Hulagu 1253'te Büyük Selçuklu Sultanlığını (bkz. 1031-40) zapt etmek üzere büyük bir orduyu Batı Asya'ya götürdü. Kubilay ise Çin'deki Güney Song ve Nanchao Krallıklarına karşı savaşlar yürüttü.

Hulagu Han'ın Haşhaşileri yenmesi, Ayn Calut Muharebesi, X. Alfonso reformları

Hulagu Han Selçuklulara ve diğer İslam devletine karşı savaşlarını sürdürdü. 1256'da Haşhaşi tarikatını İran'daki kaleleri Alamut'ta ezici bir yenilgiye uğrattı. Hulagu 1258'de Bağdat'ı yakıp yıktı ve İslam'ın göstermelik lideri son Abbasi halifesini savaş sırasında binlerce Müslümanı katleden Moğol istilacılarının yaptığı sayısız kıyımlardan birinde infaz etti. Hulagu 1259'da Suriye içlerine girdi, ancak Batu'nun 18 yıl önceki Avrupa seferinde olduğu gibi (bkz. 1241-45) ilerlemesi Büyük Han'ın ölüm haberi üzerine durdu.

Hulagu'nun ayrılmasından faydalanan Memlük generali el Zahir Baybars kuzeye yürüdü ve Suriye'deki Moğol birliklerine darbe indirdi, Filisten'deki Ayn Calut Muharebesinde Moğolları mağlup ederek Suriye ve Filisten'den attı. Baybars Mısır'a dönüşünde sultanı öldürerek yerine geçti. Önce hanedan mücadelesi sonra uzun süren iç savaşla dağılan dikkati sebebiyle Hulagu Suriye topraklarını yeniden ele geçiremedi ve Moğol İmparatorluğunun batıya doğru ilerlemesi durdu.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1760–1764/ Yedi Yıl Savaşının sonuçları, Kuzey Amerika'da Şeker Yasası, 1762 Fontainebleau Antlaşması

Hulagu'nun İran, Irak, Anadolu'nun büyük bölümü, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan'ı kapsayan fetihleri İlhanlı devletine dönüştü. Bu esnada Memlükler kaçan bir Abbasi prensini koruyarak kendisini Kahire'de yeni halife olarak tanıdı. İslam inancının koruyucusu olarak kabul edilen Memlükler resmen Mısır, Suriye ve Levant sultanları haline geldi.

Kastilya Kralı X. Alfonso (1252-1284) eğitim, sanat, Kastilya edebiyatı ve doğa bilimlerine yardımıyla hukuk reformları nedeniyle "Bilge" lakabını kazandı. Muvahhidlerin (bkz. 1121-25) 1257'de İspanya'dan nihai olarak çıkarılmaları onun zamanında gerçekleşti.

Nymphaeum Antlaşması, Bizans Konstantinopolis'i geri alıyor

Soylu bir İtalyan olan Aquinalı Thomas (1255-74) sonraları Dominiken tarikatına girerek keşiş olmuş, Batı düşüncesinin en önemli felsefecilerinden biridir. İnanç ve aklı birleştiren eseriyle tanınan Aquinas'ın en verimli dönemi en iyi bilinen iki çalışması Summa contra Gentiles ve Summa Theologiae'yi hazırladığı 1258 ve 1273 yılları arasındaydı.

Bizans Nikae İmparatoru Mihail VIII. Paleologos (1259-61) 1261'de bir zamanda Venediklilerin yararlandığı tüm ticari ayrılıklarını Cenovalılara veren Nymphaeum Antlaşmasını imzaladı (bkz. 981-990).

Bulgarlarla esasen bir antlaşma yapmış ve şimdi de Latin İmparatorluğundan (Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Bizanslılardan alınan Konstantinopolis ve çevresi) Konstantinopolis'i geri alma ve Bizans Rum İmparatorluğunu yeniden kurma hayalini gerçekleştirmeye çalışmaktaydı. Bir Bizans ordusu 1261'de Venedik filosunun ayrılmasını fırsat bilerek Boğaz'ı geçti ve Konstantinopolis'i aldı. Latin İmparatoru II. Baldwin kaçtı ve Paleologos İmparatorluğu tesis edildi. Paleologoslar Bizans ülkelerini yorulmaksızın geri almaya çalışacaktı.

İngiltere'de 1264 ve 1267 arasındaki İkinci Baronlar Savaşına yeni ortaya çıkmış bir milli bilinç ve yabancı müdahalesine duyulan kızgınlık yol açtı. İngiltere Kralı III. Henry (1216-72) hükümete birçok yabancı memur sokmuş ve İngilizlerden yabancı ülkelerdeki maceraları ve Papalık ödemeleri için ağır vergiler almıştı. Leicester kontu Simon de Montfort önderliğindeki asiler kralı 1256'da esir aldı ve seçilmiş temsilcilerin yer aldığı Avrupa'nın ilk parlamentosunu topladı.

Memlükler bu esnada Kutsal Toprakları Haçlı krallıklarından bütünüyle temizlemek için baskıya başladılar.

Etiyopya'da Solomon Hanedanı, Bitki jelatini ve Fabriano kağıdı

Etiyopya'da Solomon (Süleyman) Hanedanı 1270 yılında daha önceki Zagwe hanedanının yerini alan Yekuno Amlak tarafından kuruldu ve eski Aksum Hristiyan krallıklarının soyunu tekrar tesis ettiğini iddia etti. Amlak soyunun Etiyopyalı Şeba kraliçesi vasıtasıyla Kutsal Kitap'taki Süleyman'dan geldiğini öne sürdü.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1201–1225/ Konstantinopolis'in yağmalanması, Doğu Latin İmparatorluğu ve Bizans'ın Türklere yardımı

İtalya'daki Fabriano kasabası 13. yüzyılda Müslüman dünyasıyla ticarette önde gelen Adriyatik Limanı Ancona yakınlarındadır. Bu durum belki de kağıt sanayisinin neden bu kasabada 1270'lerde kurulduğunu açıklamaktadır. Hayvan jelatini yerine daha kolay işlenebilen bitki jelatini Fabriano kağıdını daha dayanıklı hale getirdi ve kasaba Avrupa'da ana kağıt üretim merkezlerinden biri oldu.

Fransa Kralı IX. Louis 1270'te yeni bir haçlı seferi için girişimde bulundu. Fakat Anjou Dükü Charles'ın isteği üzerine Sekizinci Haçlı Seferi Louis ve ordusunun hastalıktan öleceği Tunus'a çevrildi.

Marco Polo'nun anıları, İngiltere ve Memlük anlaşması

Venedikli seyyah ve kaşif Marco Polo (y. 1254-1324) 1271'de Çin'e seyahat etti. Kubilay Han'ın sarayına 1275'te varan Marco Polo'ya Büyük Han çeşitli görevler verdi. 1292'de bir Moğol prensesine İran'a eşlik ederek üç yıl sonra Avrupa'ya döndü ve Cenovalıların tutsaklığına düştüğü dönemde seyahat anılarını yazdı. Polo'nun anıları -Geziler- bir milyon yalan içerdiğine inanıldığı İtalyanlarca II Millione adıyla tanınmakta olup, Moğol imparatorluğunun en parlak döneminde hayranlık uyandıran bir resmini çizmektedir.

Pax Mongalica (bkz. 1236-40) İlhanlı hükümranlığı altındaki topraklarda hareket özgürlüğü sağladı ve başında altın kasesi taşıyan bir bakirenin Konstantinopolis'ten Pekin'e rahatsız edilmeden gidebileceği söylendi.

İngiltere tahtının veliahdı Edward Platagenet (1271-1307) 1272'de Outremer'deki son Haçlı mevzilerinden biri olan Akka'yı tahrip etmek isteyen Memlükleri 10 yıllık bir ateşkes imzalamaya zorlayarak Kutsal Topraklardan döndü. Memlükler görünüşte erişelemez Krak des Chevaliers Kalesini 1271'de Hospitailler şövalyelerinden aldı.

Kronolojik özet

  • y. 1250'ler / Aztekler Meksika vadisinde yerleşir
  • 1252 / Alexander Nevski (1220-1263) Rusya'nın önde gelen prensi olur
  • 1252 / Guelfo ve Ghibellino taraflısı şehir birliklerinin İtalya'da kurulması
  • 1253 / Kubilay Han (1215-1294) Çin'de Nanchao'yu ele geçirerek Tai halkının göç etmesine yol açar
  • 1253 / Hulagu Han (y. 1217-1265) İslam ülkelerini ele geçirmeye başlar
  • 1254 / Batı Asya'da Haçlı devletlerinde iç savaş
  • 1254 / Fransa Kralı IX. Louis Batı Asya'da Akka şehrindeki Haçlı krallığından ayrılır
  • 1254 / Töton Şövalyeleri Prusya'da Königsberg'i kurar
  • 1254 / IV. Konrad'ın ölümü (d. 1228)
  • 1254 / Sicilya Kralı Manfred Papa IV. Innocent'in Sicilya'da hak iddiasının ardından Papalık karşıtı askeri harekatlar başlar
  • 1256 / Hülagu Han İran'da Almut kalesinde Haşhaşileri ezici bir yenilgiye uğratır
  • 1257 / Bilge X. Alfonso Kutsal Roma İmparatoru seçilir
  • 1257 / Berberi Müslümanları Muvahhidler İspanya'dan çıkartılır
  • 1258 / İngiliz baronları III. Henry'yi Oxford Antlaşması Hükümlerini kabul etmek zorunda bırakır
  • 1258 / Moğollar Bağdat'ı yakıp yıkar; Abbasi Halifesi öldürülür
  • 1258 / Kubilay Han Güney Song Çin devletini ve Kore'yi işgal eder
  • 1260 / Moğollar Şam'a girer, ancak Hulagü taht kavgası nedeniyle geri çekilmek zorunda kalır
  • 1260 / Memlükler I. Baybars'ın hükümdarlığında Moğolları Filisten'de Ayn Jalut savaşında yok eder
  • 1260 / Memlükler Suriye, Levant ve Mısır sultanları olarak tanınır
  • 1260 / Kubilay Han Büyük Han seçilir ve tahtını iç savaşta savunmak zorunda kalır
  • 1260 / Töton şövalyelerine karşı Prusya isyanı
  • 1261 / Cenova – Bizans arasında Nympaheum Antlaşması
  • 1261 / Latin İmparatorluğunun düşüşü ve Bizans İmparatorluğunun tekrar kurulması
  • 1262 / Moğol İmparatorluğunda Altın Orda ve İlhanlılar arasında iç savaş
  • 1263 / Memlükler Haçlıları Levant'tan atmak için gayretlerine başlar
  • 1264 / Thomas Aquinas Summa contra Gentiles'i tamamlar
  • 1264 / İngiltere'd İkinci Baronlar Savaşı (1267'ye kadar)
  • 1265 / Temsil yetkisine sahip ilk İngiliz parlamentosu toplanır
  • 1265 / Simon de Montfort, Evesham Savaşında İngiltere'de öldürülür
  • 1265 / Anjou dükü Charles Sicilya tacını kabul eder
  • 1266 / Filozof Roger Bacon (y. 1214-94) doğa bilimleri hakkındaki denemesi Opus Maius'u yazar
  • 1268 / Memlükler Yafa ve Antakya'yı Haçlı devletlerinden alır
  • 1269 / Güney Hindistan ve Seylan hükümdarı Jatavarman Sundara'nın ölümü
  • 1270 / Etiyopya'da Solomon hanedanı kurulur
  • 1270 / Fransa Kralı IX. Louis'nin Sekizinci Haçlı Seferi sırasında ölümü
  • 1271 / Marco Polo Çin'e gitmek için Venedik'ten ayrılır
  • 1272/ Edward Plantogenet Memlüklülerle antlaşma imzaladıktan sonra İngiltere'ye dönerek tahta çıkar
  • 1273 / Nasriler İspanya'nın Girnata şehrindeki Elhamra Sarayının yapımını başlatır
  • 1274 / Lyon Konsili Katolik ve Bizans Kiliseleri arasındaki ayrılığı sona erdirmeye çalışır
  • 1274 /I. Rudolf ilk Habsburg Kutsal Roma İmparatoru olur
  • 1274 / Kubilay Hanın Japonya'yı ilk işgal girişimi başarısız olur
  • 1275 / Marco Polo Çin'e ulaşır

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.