Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /951–1000/ Roma imparatoru I. Otto, Harald Bluetooth'un Hristiyanlığı, Maldon Muharebesi

İnka öncesi Tiwanaku And uygarlığı 10. yüzyılın ikinci yarısında hızla gerilemeye başladı. Gelişkin tarım ve sulama teknikleri (bkz. 741-50) Tiwanaku'nun 60.000'e ulaşan nüfusunu, daha geniş bir bölgede ise bazı tahminlere göre 1.4 milyon insanı geçindirmeye imkan tanıdı. Gerilemesinin sebebinin uzun süreli bir kuraklık olduğuna inanılmaktadır. Arkeolojik kanıtlar sakinlerinin daha küçük, kırsal yerleşimlere çekilmeleriyle ve şehir öncesi hayat tarzına dönmeleriyle ana şehrin terk edildiğini göstermektedir.

Çin'de Song hanedanının kurulması Beş Hanedan ve On Krallık döneminin (bkz. 901-10) savaş halini ve anarşisini sonlandırdı. İlk aşamalarında başkenti Kuzey Çin'deki Kaifeng'te olduğu için Kuzey Song olarak bilinen hanedan Beş Hanedanın sonuncusu olan Geç Zhou hanedanı döneminde general olan Zhao Kuangyin tarafından (960-76) kuruldu. Zhao Khitan Liao (bkz. 910-10), Xia Xia Tangut Krallığı, Tibet kabileleri konfederasyonu gibi dış tehditlerle uğraştı ve güneydeki On Krallıktan bazılarını ele geçirdi. Zhao askerler üzerinde denetimi kabul ettirmek ve iktidarı merkezileştirmek için memuriyet sınav sistemini kullandı.

İmparator "Büyük" I. Otto (912-73) Macarları Lechfeld Muharebesinde 955'te mağlup etti. Bizans – Bulgar ihtilafından beri yerinden edilen (bkz. 891-900) Macarlar 951'de Akitanya'ya kadar erişerek Frank topraklarına hücum etmişlerdi. I. Henry'nin oğlu (bkz. 911-20) Otto, 936'da taç giymesinden itibaren tüm Doğu Frank dükalıklarını zapt ederek krallık yetkilerini kuvvetli bir şekilde kabul ettirdi. Güçlü ordusu doğu sınırında Frank yerleşimlerine ve Hristiyanlığa karşı uzun süredir direnen Wendleri mağlup, Macar tehdidini bertaraf etti.

Roma imparatoru I. Otto, Harald Bluetooth'un Hristiyanlığı

Papanın I. Otto'ya imparator olarak 962'de taç giydirmesi Batı'da Karolenj Roma İmparatorluğunu canlandırdı. Otto 961'de İtalya'da Papa XII. John'un çağrısına cevap vererek bir sefer düzenledi ve İtalyan tacını üstlendi. Ertesi yıl Roma'ya imparatorluk tacını almak ve kırılgan Papalık üzerinde otoritesini kabul ettirmek için gitti. Oğlu, Otto'yla birlikte 967'de eş-imparator olarak taç giydi.

Danimarka Kralı Harald Bluetooth 965'te Hristiyanlığı kabul etti ve din hızla kuzey bölgesinde yayıldı. Danimarka, Doğu Frank Kralı I. Henry tarafından 933'te yenilince misyonerleri kabul etmek zorunda kaldı. Daha ileri bölgelerde Vikingler Avrupa'nın tüm bölgelerine nüfuz ederek zenginleşmesini sürdürdü.

Bizans İmparatoru VII. Konstantin'in 963'te ölümü yaşça küçük oğlu II. Basil'i (958-1025) tahta getirdi. Uygulamada yetkiler General Nikeforos Fokas tarafından üstlenildi. II. Nikeforos (963-969) olarak tahta geçtiğinde, Girit'in 961'de tekrar ele geçirilmesiyle başlamış olan imparatorluğun restorasyonunu Kıbrıs ve Kilikya'yı 965'te zapt ederek, Bulgarlara 966-69'da boyun eğdirerek ve Kuzey Suriye'yi 969'da işgal ederek sürdürdü. Aynı yıl yeğeni Ioannes Tzimiskes tarafından öldürtüldü.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1276–1300/ Osmanlı kuruluyor, Memlükler Akka ve Beyrut'u alıyor, Venediklilerde ilk gözlük

Bizans'ta Ioannes Tzimiskes dönemi

II. Nikeforos'un kuzeni Ioannes Tzimiskes kısa hükümdarlığı sırasında bir dizi zafer kazandı. General Bardas Fokas'ın 971'deki isyanını savuşturduktan sonra Tzimiskes Kiev Rus önderi Sviatoslav bir seferini ezici bir yenilgiye uğrattı ve Tuna'ya kadar Bulgaristan'ı ele geçirdi. Doğuda sefere çıkarak 972'de Edessa (Urfa), Şam ve Beyrut'u aldı ve 976'da Kudüs'ün önlerine kadar geldi. Aynı yıl aniden öldü.

Vikingler İngiltere'yi 980'de yeniden yağmalamaya başladılar. Ancak II. Malachy'nin Viking Dublin'i haraç ödemeye zorladığı İrlanda'da bunun aksi bir durum yaşandı.

El Mansur'un İspanya'da Leon zaferi, Kızıl Erik'in Greenland seferi

Kurtuba'daki İslami güçler 981'de İspanya'daki Leon Hristiyan krallığını El Mansur'un komutasında mağlup etti. "El Mansur" Emevi tahtının (bkz. 911-20) arkasındaki güçlü ve dinamik vezir Muhammed bin Abi Amir'in şeref unvanıydı. Adı geçen Leon, Navarra ve Katalonya'ya karşı başarılı savaşlar düzenleyerek krallarını halifeye tabi hale getirdi ve Emevi kontrolünü Mauretania (günümüzde Fas ve Cezayir'in bir kısmı) vasıtasıyla Afrika'ya genişletti.

Viking kaşifi Kızıl Erik 989'da bir grup İzlandalıyı yerleşimci bulabilmek için yanıltıcı şekilde "Greenland" olarak adlandırdığı karanlık bir kara parçasına götürdü. Hayatlarını Viking uzun gemilerine emanet ederek tehlikelerle dolu yolculuğa cesaret edebilecek 24 gemi dolusu erkek, kadın ve çocuk bulmayı başardı. Seyahati ancak 14 gemi tamamlayabildi, ancak kısa zamanda gelişen bir koloni kurdular ve sayıları zaman için 5000'e yükseldi.

Doğu Frank Kralı ve İmparator II. Otto Güney İtalya'ya yapılan bir seferden sonra 983'te sıtma hastalığından öldü. Küçük yaştaki oğlu III. Otto (983-1001) annesi Theophano'nun güçlü naipliği sayesinde tacını korumayı başarsa da Doğu Frankları slav kabilelerinden bir halk olan ve doğu sınırlarında zorla Hristiyanlaştırılmış Wendlerin isyanıyla karşılaştı. Wendler pagan dinlerini geri getirdi ve yaklaşık iki yüzyıl boyunca topraklarına Frankların yerleşmesine karşı direndi.

Toltek güçleri 987'de Yucatan Maya'yı ele geçirdi ve Chicken Itza'yı Toltek-Maya şehir devletinin başkenti yaptı. Erken maya kroniği Chilam Balam'a göre, Chicken Itza, Kukulkan önderliğindeki Toltekler tarafından zapt edildi. Muhtemelen sürgüne gönderilmiş Toltek Kralı Topitzin olan Kukulkan'ın ismi, "Tüylü Yılan" anlamına gelmekte olup, muhtemelen Toltek tanrısı Quetzalcoatl'ın Maya dilindeki karşılığıdır. Ancak kronikteki kayıtlara rağmen arkeolojik bulgular şehrin bu tarihlerde yıkıldığını göstermektedir.

Venedik ve Cenova ticaret devletleri 10. yüzyılın sonlarında Adriyatik ve Tiren denizlerine hükmetmeye başladı. Özellikle Venedik Bizans İmparatorluğuyla arasındaki karlı ticaret yollarından yararlandı.

Maldon Muharebesi, II. Basil'ın 20 yıl süren Bulgar savaşı

Anglosakson savaşçılardan oluşan bir kuvvet 991'de Vikinglerin çok daha büyük bir ordusuna karşı İngiltere'nin Doğu Anglia bölgesinde Maldon Muharebesinde savaştı ve bozguna uğratıldı. İngiliz Kralı "Tedariksiz" II. Aethelred (978-1016) başka akınları durdurmak için Vikinglere Danegeld adıyla tanınan bir haraç ödemek zorunda kaldı.

İLGİLİ:  Aziz Bartolomeus Yortusu Kıyımı: Parisli Protestanların öldürülmesi

Bizans İmparatoru II. Basil en büyük düşmanı Bulgar çarı Samuel'e karşı seferlerinin ilkine 996'da başladı. Basil bir yıl önce Suriye'de önemli zaferler kazanmıştı, ancak Bulgarları yenmesi 20 yılını aldı.

Easter Adası veya Rapa Nui -Pasifik Okyanusunda bir ada- sakinleri yaklaşık 1000 yılından itibaren moia adıyla bilinen anıtsal heykelleri yontmaya başladılar. Atalarını temsil ettiği ve mana'yı -ruhsal enerji- yönlendirdiği düşünülen moai kültü Easter Adası sakinlerini çevrelerini tamir edilemeyecek kadar tahrip etme noktasına getirdi ve ekolojik bir felaketin yoluna soktu.

Kronolojik özet

  • y. 950 / Tiwanaku'nun terk edilmesi
  • 951 / Doğu Frank İmparatoru I. Otto İtalya'yı istila eder
  • 951 / Macarlar Akitanya bölgesine kadar akınlar yapar
  • 954 / Hindu Lakşmana Tapınağının Khacuraho'da yapılması
  • 955 / Lechtfeld Muharebesi; I. Otto akınları bırakan ve Macaristan'a yerleşen Magyarları mağlup eder
  • 957 / Bizanslı general Nikeforos Fokas Suriye'de Bizans ilerlemesini sürdürerek Hadas şehrini alır
  • 958 / Suriye'de Raban'da Bizans zaferi
  • 960 / Çin'de Kuzey Song hanedanının kurulması
  • 962 / I. Otto Roma'da imparator olarak taç giyer
  • 962 / Günümüz Afganistan topraklarında Gazneliler hanedanı kurulur
  • 963 / VII. Konstantin'in ölümü; General Nikeforos Fokas, İmparator II. Nikeforos Fokas olarak tahta geçer
  • 965 / Danimarka Kralı Mavidiş Harald Hristiyanlığa döner
  • 965 / Hazarlar Kiev Rusları tarafından yok edilir
  • 967 / II. Otto, I. Otto'nun eş imparatoru olarak taç giyer
  • 969 / Fatimiler Mısır'ı egemenliklerine alır
  • 969 / Bizanslı general Ionnes Tzimiskes imparator olmak için amcasını öldürtür
  • 969 / Çin'de ilk oyun kağıtlarının kullanılması
  • y. 970 / Beowulf destanının yazılması
  • 972 / Bizanslılar Bulgar hanlığını topraklarına katar
  • 973 / I. Otto'nun ölümü (d. 912)
  • 973 / II. Taila Orta Hindistan Raştrakuta hanedanını devirir, Çalukya hanedanını kurar
  • 975 / Roma Katolik inancını kabul eden Dük Geisa yönetiminde Macaristan devletinin başlaması
  • 980 / Vezir el Mansur II. Hekim'in ölümünden sonra Kurtuba'da gerçek iktidarın sahibi olur
  • 981 / El Mansur Leon'a boyun eğdirir
  • 981 / Annam Kuzey Song'u püsküstür
  • 982 / Dal Viet Champa başkentini yıkar
  • 983 / II. Otto'nun ölümü (d. 955)
  • 983 / Fatimiler Filistin ve Suriye'nin yönetimini ele geçirir
  • 983 / Doğu Frank genişlemesine karşı Büyük Wend isyanı
  • 986 / Grönland'da Norse yerleşimi
  • 987 / Capet hanedanı Fransa'da Hugh Capet tarafından kurulur
  • 987 / Toltek Kukulkan Yucatan Maya devletini egemenliğine alarak Chicken Itza'yı başkenti yapar
  • 988 / El Mansur Leon'u bozguna uğratır
  • 988 / Bizans İmparatoru II. Basil isyancı general Bardas Fokas'ı Kiev Rus Prensi Vladimir tarafından gönderilen "Varangiyalıların" (Rus Vikingler) yardımıyla yener
  • y. 990 / İtalya'da ticaretle uğraşan şehir devletleri Cenova ve Venedik gelişir
  • 991 / Maldon Muharebesi, İngiliz hükümdarları ilk defa Danegeld ödemek zorunda kalır
  • 996 / III. Otto imparator olarak taç giyer
  • 1000 / Kuzey Vietnamlı Dai Vet Güney Vietnamlı Champa'yı işgal eder
  • 1000 / Boleslav ilk Polonya kralı olarak taç giyer
  • y. 1000 / Maai heykelleri dikilmeye başlanır / Paskalya adası
  • y. 950 / Tiwanaku'nun terk edilmesi
  • 951 / Doğu Frank İmparatoru I. Otto İtalya'yı istila eder
  • 951 / Macarlar Akitanya bölgesine kadar akınlar yapar
  • 954 / Hindu Lakşmana Tapınağının Khacuraho'da yapılması
  • 955 / Lechtfeld Muharebesi; I. Otto akınları bırakan ve Macaristan'a yerleşen Magyarları mağlup eder
  • 957 / Bizanslı general Nikeforos Fokas Suriye'de Bizans ilerlemesini sürdürerek Hadas şehrini alır
  • 958 / Suriye'de Raban'da Bizans zaferi
  • 960 / Çin'de Kuzey Song hanedanının kurulması
  • 962 / I. Otto Roma'da imparator olarak taç giyer
  • 962 / Günümüz Afganistan topraklarında Gazneliler hanedanı kurulur
  • 963 / VII. Konstantin'in ölümü; General Nikeforos Fokas, İmparator II. Nikeforos Fokas olarak tahta geçer
  • 965 / Danimarka Kralı Mavidiş Harald Hristiyanlığa döner
  • 965 / Hazarlar Kiev Rusları tarafından yok edilir
  • 967 / II. Otto, I. Otto'nun eş imparatoru olarak taç giyer
  • 969 / Fatimiler Mısır'ı egemenliklerine alır
  • 969 / Bizanslı general Ionnes Tzimiskes imparator olmak için amcasını öldürtür
  • 969 / Çin'de ilk oyun kağıtlarının kullanılması
  • y. 970 / Beowulf destanının yazılması
  • 972 / Bizanslılar Bulgar hanlığını topraklarına katar
  • 973 / I. Otto'nun ölümü (d. 912)
  • 973 / II. Taila Orta Hindistan Raştrakuta hanedanını devirir, Çalukya hanedanını kurar
  • 975 / Roma Katolik inancını kabul eden Dük Geisa yönetiminde Macaristan devletinin başlaması
  • 980 / Vezir el Mansur II. Hekim'in ölümünden sonra Kurtuba'da gerçek iktidarın sahibi olur
  • 981 / El Mansur Leon'a boyun eğdirir
  • 981 / Annam Kuzey Song'u püsküstür
  • 982 / Dal Viet Champa başkentini yıkar
  • 983 / II. Otto'nun ölümü (d. 955)
  • 983 / Fatimiler Filistin ve Suriye'nin yönetimini ele geçirir
  • 983 / Doğu Frank genişlemesine karşı Büyük Wend isyanı
  • 986 / Grönland'da Norse yerleşimi
  • 987 / Capet hanedanı Fransa'da Hugh Capet tarafından kurulur
  • 987 / Toltek Kukulkan Yucatan Maya devletini egemenliğine alarak Chicken Itza'yı başkenti yapar
  • 988 / El Mansur Leon'u bozguna uğratır
  • 988 / Bizans İmparatoru II. Basil isyancı general Bardas Fokas'ı Kiev Rus Prensi Vladimir tarafından gönderilen "Varangiyalıların" (Rus Vikingler) yardımıyla yener
  • y. 990 / İtalya'da ticaretle uğraşan şehir devletleri Cenova ve Venedik gelişir
  • 991 / Maldon Muharebesi, İngiliz hükümdarları ilk defa Danegeld ödemek zorunda kalır
  • 996 / III. Otto imparator olarak taç giyer
  • 1000 / Kuzey Vietnamlı Dai Vet Güney Vietnamlı Champa'yı işgal eder
  • 1000 / Boleslav ilk Polonya kralı olarak taç giyer
  • y. 1000 / Maai heykelleri dikilmeye başlanır / Paskalya adası

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.