Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1861–1864/ Amerikan İç Savaşı, İtalya'da Giuseppe Garibaldi, Meksika'da I. Maximilian dönemi

ABD'de 1860 seçimleri öncesinde Demokratik Partideki bölünme, 1861'de çok daha kapsamlı, çok daha tehlikeli bir kırılmanın meydana gelmesini hızlandırdı. Bu bölünme, Güney eyaletlerinin bir konfederasyon şeklinde ayrılmasıydı. Birçok kuzeyli, Başkan Lincoln dahil başlangıçta yeni bölgelerde izin verilmediği taktirde köleliğin kendiliğinden ortadan kalkabileceğini düşünmüştü. Ancak bu kademeli yaklaşım, 1850'lerde kamuoyunun desteğinin artması ve dolayısıyla kölelik karşıtlığının güçlenmesiyle mümkün olmadı.

ABD ekonomik açıdan da kölelik tartışmasını yoğunlaştıracak şekilde bölünmüştü. Büyük ölçüde kırsal olan Güney'de köle iş gücü pamuk, tütün ve pirinç tarımında kullanıldı. Daha şehirli olan Kuzey eyaletleri bunun tersine yüksek oranda göçmen işçiye sahipti.

Lincoln'ün başkanlık zaferi güneydeki köle sahipleri için bardağı taşıran son damla oldu ve Güney Carolina Aralık 1860'ta Birlikten ayrıldı. İzleyen aylarda Georgia, Alabama, Louisiana, Mississippi, Teksas ve Florida da ayrılma kararı aldı. Bu eyaletler Konfederasyon kurdu ve Jefferson Davis'i (1808-89) başkanları olarak seçti. Bahar aylarında bu eyaletlere Virginia, Arkansas, Tennessee ve Kuzey Carolina da katıldı.

Kentucky, Missouri, Maryland ve Delaware ise köle sahibi eyaletler olmalarına rağmen Birlikten ayrılmadı. Ayrılmanın altında yatan, kölelik dışındaki sebeplerinden biri ise, federal hükümetin haklarına karşı eyaletlerin hakları konusuydu. Güney Carolina ve diğer Konfederasyon eyaletleri, eyaletlerin köle sahibi olma ve birlikten ayrılma hakkı olduğunu savundular.

Durum giderek gerginleşti. Birlik kuvvetlerinin Güney Carolina'nın Charleston limanındaki Sumter Kalesinde mevcudiyetinin sürmesi bölgedeki birçok kişinin yeni egemenliklerinden ödün verdiklerini düşündürdü. Bu nedenle 12 Nisan saat 04:30'da Tuğgenera P. GT. Beauregard kalede bulunan askerlere ateş açılması emrini verdi Amerikan İç Savaşını başlatan ilk ateş açılmış oldu.

  • Güney Konfederasyonu

    Güney Konfederasyonu yeni bir ulus anlamına geliyordu ve bu yüzden yeni bir bayrağa ihtiyaç vardı. Konfederasyonun, ''Stars and Bars'' adıyla bilinen ulusal bayrağı, kuzey eyaletlerin Birlik bayrağına benzediğinden, savaş alanında karışıklık olmaması için, önce Kuzey Virginia daha sonra da bütün Güney güçleri yeni bir savaş bayrağını benimsedi.

İtalya'da Giuseppe Garibaldi etkisi, Rusya'da serflik kalkıyor

Bu esnada 1859'da başlayan ve İtalyan devletlerinin birleşmesi mücadelesinin parçası olan İkinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı sona ermekteydi. Fransa ile Piedmont-Sardinya, İtalya'da Avusturya hükümranlığını sona erdirmek için ittifak oluşturmuş ve 1859'da bir dizi başarılar kazanmışlardı. Ancak Zürih Antlaşmasının müzakereleri sırasında Fransa İmparatoru III. Napoleon'un Avusturya'ya Venetia'yı (Venedik'in büyük kısmını içeren bölge) elinde tutmasına izin vermesi İtalyan bağımsızlığının destekçileri arasında kargaşa yarattı.

İLGİLİ:  Ekonomistlerin %74'üne göre ABD ekonomisi 2021'de daralacak

Güneyde, İtalyan ordu komutanı Giuseppe Garibaldi (1807-82) İki Sicilya Krallığına saldırarak 1860'ta Palermo'yu ele geçirdi. İtalyan krallıklarının çoğunda karışıklık olduğu bir sırada Piedmont-Sardinya Kralı II. Vittorio Emanuele (1820-78) "İtalya kralı" ilan edildi. Ancak Venedik, Avusturya hükümdarlığı altında olduğunda ve Fransa'da Roma'yı işgali altında tuttuğundan mücadele henüz sona ermemişti. 1862'de Garibaldi'nin Papalık Devletlerini (Roma) kurtarma girişiminde 29 Ağustostaki Aspromeonte Savaşında yenilmesi nedeniyle birleşme projesi -kendisi tarafından- tamamlanamadı.

Rusya İmparatoru II. Aleksandr (1818-81) Kırım Savaşından sonra iş gücüyle başlayarak ülkede reformlar uygulamak yönündeki geniş kapsamlı değişiklikleri çerçevesinde Rusya'da serfliği kaldırdı. Toprak sahiplerinin muhalefetine rağmen 1861'de Özgürlük Kararnamesi yayınladı. Serfliği kaldırma yönünde daha önce 1818 yılı civarında yapılan girişimler pek başarılı olmamıştı. 10 milyon kadar insan 19 Şubatta özgürlüğüne kavuştu ve kendi toraklarına sahip olacakları vaadi aldı.

Avrupa'dan Meksika'ya savaş ilanı, İkinci Bull Run Muharebesi

Britanya, Fransız ve İspanya güçleri borç ödemelerinin yapılmasını talep etmek için Meksika'ya geldiler. Reform Savaşından sonra (bkz. 1858) Başkan Benito Juarez 1861'de yabancı borçların faizlerinin ödenmesine iki yıl süreyle moratoryum getirdiğini açıklamıştı. Borç veren ülkeler bu karara itiraz etti ve kısa sürede silahlı çatışma yoluna gitti. Fransa'nın gönderdiği birlikler başlangıçta yenilgiye uğrasa da takviye kuvvetleri sonunda Meksika şehrine ulaştı. III. Napoleon Meksika'da bir imparatorluk kurmak için önüne bir fırsat çıktığını düşündü.

Daha kuzeyde Amerikan İç Savaşında Birlik kuvvetleri Konfederasyon başkenti Richmond'u Yorktown'ın doğusundan yarımada boyunca ilerleyerek almaya çalışsalar da başarılı olamadılar. Bunun ardından gelen İkinci Bull Run Muharebesi'nde (28-30 Ağustos) 70.000 kişilik Birlik kuvvetleri 55.000 kişilik Konfederasyon kuvvetlerini yedi. Birkaç hafta sonra savaşın en kanlı muharebelerinden biri Maryland'deki Antietam bölgesinde yapıldı; Konfederasyon birlikleri 11.000, Birlik kuvvetleri 12.000 kayıp verdi. Daha batıda General Ulysses S. Grant (1822-55) komutasındaki Birlik kuvvetleri Tennessee'deki Shiloh Muharebesinde çok önemli bir başarı kazandı.

Japonya'da Tokugawa rejimi yabancılardan (bkz. 1853) giderek daha fazla kuşku duyarak yabancı karşıtı yasalar çıkartmak ve yabancıları sınır dışı etmeyi de içeren önlemler aldı. Bu tutum ABD, Britanya, Fransa ve Hollanda gemilerine yönelik saldırılarda bulunulmasına kadar vardı. ABD buna misilleme olarak 1863'te Japon gemisine ateş açarken Fransız savaş gemileri de küçük bir köye ateş açtı ve daha sonra yaktı. Ertesi yıl Fransa, Britanya, Hollanda ve ABD gemileriyle Şimonoseki Boğazlarına giderek kıyıdaki Japon topçu bataryalarını imha ettiler. En sonunda serbest geçiş ve ticaret hakkı tanıyan antlaşmanın teminatını Japonlardan aldılar.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1833–1839/ Charles Darwin'in çalışmaları, 1833 Fabrika Yasaları, Birinci Afyon Savaşı

Meksika'da I. Maximilian dönemi, Özgürlük Bildirgesi

Meksika'daki durum, Reform Savaşındaki yenilgileri nedeniyle (bkz. 1858) hala kızgın olan muhafazakar Meksikalıların Fransızlar ve Meksikalılar arasındaki savaştan çıkar sağlamaya çalışmaları ve III. Napoleon'la birlikte hükümeti devirmek için komplo kurmalarıyla daha da karmaşık hale geldi. Bunun sonucunda Avusturyalı Arşidük Ferdinand Maximilian Joseph (1832-67) Meksika imparatoru olması için davet edildi. Halk tarafından oyla seçildiğini düşünerek teklifi kabul etti ve ertesi yıl I. Maximilian adıyla tahta çıktı.

ABD'de Abraham Lincoln Konfederasyon eyaletlerine köleliği kademeli olarak kaldırmayı önererek onları Birliğe dönmeye ikna etmeye çalıştı. Hiçbir eyalet bu öneriyi kabul etmeyince 1 Ocak Güney'de köleliği kaldıran Özgürlük Bildirgesini yayınladı.

Birlik kuvvetleri temmuz ayında General Grant'ın Mississippi'deki Vicksburg limanını ele geçirip Mississippi Nehrinin kilit noktalarında denetim sağlamasıyla savaş alanlarında ciddi kazançlar elde ediyordu. Bu esnada Birlik Deniz Kuvvetleri de New Orleans limanını ele geçirmiş ve bunun ardından şehir teslim olmuştu. Daha kuzeyde ise Konfederasyonun Pennsylvania'da 1-3 Temmuz tarihlerindeki Gettysburg Savaşında aldığı yenilgi savaşta bir dönüm noktası oldu.

Farrington Street'den Paddington'a yer altından giden Metropolitan Demiryolu hattının açılışı Londralılar için büyük heyecan yarattı. Bu hat, daha sonra London Underground ve Tube adını alacak sistemin ilk parçası oldu. Kısa sürede diğer tren şirketleri de aynı yolu izledi.

General Sherman'ın Denize Yürüyüşü, Danimarka-Prusya Savaşı

Başkan Lincoln Amerikan İç Savaşında General Grant'ı Birlik kuvvetlerinin başkomutanlığına getirdi. Birkaç ay sonra General William T. Sherman (1820-91) "denize yürüyüşünü" başlattı. Sherman, demiryolu hatlarını tahrip ederek ve Atlanta'dan Georgia sahilindeki Savannah'ya kadar şehirleri ateşe vererek "yakıp yıkma" politikası izledi.

Danimarka ile Alman Konfederasyonu'nun üyesi Prusya arasındaki ilişkiler bozulmuştu. Danimarka hükümranlığı altındaki Schleswig ve Holstein dükalıklarında yaşayan Almanların ayaklanması neticesinde iki ülke arasında kısa süreli bir savaş yaşandı. Prusya birlikleri bu toprakları işgal etti ve 1 Ağustosta Danimarka dükalık haklarını teslim ederek, Avusturya ve Prusya'nın ortak yönetimi altına girdi. Bu durum gelecekteki bir ihtilafın nedeni olacaktı.

İLGİLİ:  Avrupa Ordusu fikri üzerinde resmi anlaşmaya varıldı

Kronolojik özet

  • 1 Ocak 1861 / Benito Juarez Mexico City'yi ele geçirdi ve muhafazakarlara karşı Reform Savaşını sona erdirdi
  • 2 Ocak 1861 / Prusya Kralı IV. Friedrich Wilhelm öldü, yerine I. Wilhelm geçti
  • 9 Şubat 1861 / Güney Konfederasyonu Jefferson Davis'i başkan seçti
  • 19 Şubat 1861 / Rusya'da serflik kaldırıldı
  • 4 Mart 1861 / Abraham Lincoln (1809-65) ilk Cumhuriyetçi ABD başkanı seçilir
  • 17 Mart 1861 / İtalyan Birlik Savaşları; Piedmont-Sardinya Kralı II. Vittorio Emanuele İtalya kralı ilan edildi
  • 19 Mart 1861 / Yeni Zelanda toprak savaşlarının bir kısmını oluşturan Birinci Taranaki Savaşı (1860'tan itibaren)
  • 30 Mart 1861 / Fizikçi ve kimyacı Sir William Crookes (1832-1919) talyumun keşfini duyurur
  • 12 Nisan 1861 / Sumter Kalesine saldırı Amerikan İç Savaşını başlatır (1865'e kadar)
  • 15 Haziran 1861 / Benito Juarez Meksika Devlet Başkanı oldu
  • 25 Haziran 1861 / Osmanlı'da I. Abdülmecit'in yerine Abdülaziz (1861-76) geçer
  • 1 Temmuz 1861 / İsyancı Taiping güçleri Fransız ve Çin İmparatorluk güçleri tarafından Şanghay Muharebesinde mağlup edilir
  • 1861 / Başkan Pedro Santana (1801-64) Dominik Cumhuriyetini İspanya idaresine döndürmeye çalışır
  • 9 Mart 1862 / Demir zırhlı iki gemi USS Monitor ile USS Virginia arasında ilk deniz muharebesi
  • 1862 / Britanya Lagos'u topraklarına katar
  • 1862 / Umar Tall günümüzde Mali'de bulunan Massina'yı ele geçirir
  • 1862 / Fransa, Britanya ve İspanya Meksika'ya karşı askeri harekat düzenleyerek Fransız müdahalesini başlatır
  • 6-7 Nisan 1862 / Shilom Muharebesinde Konfederasyon yenilgisi
  • 28-30 Ağustos 1862 / 28-30 Ağustos İkinci Bull Rum Muharebesi (Amerikan İç Savaşı)
  • 17 Eylül 1862 / Antietam Muharebesi; Birliğin galibiyetiyle biten yüksek maliyetli savaş
  • 23 Eylül 1862 / Otto von Bismarck Prusya başbakanlığı görevine getirilir
  • 1 Ocak 1863 / Abraham Lincoln ABD'deki kölelere özgürlüğünü veren Özgürlük Bildirgesini imzaladı
  • 10 Ocak 1863 / Dünyanın yeraltından giden ilk demiryolu Londra'da faaliyete geçti
  • 22 Ocak 1863 / Eski Polonya-Litvanya topraklarında Rus yönetimine karşı Ocak Başkaldırısı başlar
  • 26 Mayıs 1863 / Vicksburg kuşatmasının başlaması (Amerikan İç Savaşı)
  • 1-3 Temmuz 1863 /Gettysburg Muharebesi; Amerikan İç Savaşının en büyük çarpışması
  • 1863 / Kamboçya Fransız koruması altına girer
  • 1 Şubat 1864 / Alman Birlik Savaşlarının (1870'e kadar) bir bölümünü oluşturan Danimarka-Prusya Savaşı başlar (30 Ekim'e kadar)
  • 10 Nisan 1864 / I. Maximilian von Habsburg, Meksika İmparatoru olarak taç giyer
  • 1864 / Umar Tall Fulani isyanını bastırmaya çalışırken öldürülür
  • Kasım-Aralık 1864 / Amerikan İç Savaşında General Sherman'ın "denize yürüyüşü"

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.