Kategoriler
Ülkeler

Filipinler: Tarihi, coğrafyası, ekonomisi, dini, dili ve iklimi

Filipinler Cumhuriyeti, Batı Pasifik Okyanusu'nda bulunan büyük bir takımada. Ülke dil, din, etnik köken ve coğrafya açısından inanılmaz bir çeşitliliğe sahip. Bu etnik ve dini farklılık, kuzey ve güney arasında bitmeyen bir iç savaşa yol açmakta. Hem güzel hem de huysuz karakteriyle Filipinler ülkesi Asya'nın en ilginç ülkelerinden biri.

Temel bilgileri

  • Resmi adı: Filipinler Cumhuriyeti
  • Başkenti: Manila (nüfusu 1.8 milyon, metropol nüfusu 12.8 milyon)
  • Nüfusu: 108.000.000 (2019)
  • Ortalama yaşam süresi: 71.2 yıl (2019)
  • Resmi diller: Filipince ve İngilizce
  • Para birimi: Filipin pezosu (PHP)
  • Yönetim şekli: Başkanlık cumhuriyeti
  • İklimi: Tropikal deniz iklimi; kuzeydoğu musonu (Kasım-Nisan); güneybatı musonu (Mayıs – Ekim)
  • Yüzölçümü: 300.000 kilometrekare
  • En yüksek noktası: Apo Dağı (2.954 metre)
  • En alçak noktası: Filipin Denizi (0 metre)
  • Büyük şehirleri: Quezon Şehri (başkent bölgesi Metro Manila'da, nüfus 2,9 milyon), Caloocan (başkent bölgesi Metro Manila'da, 1,6 milyon), Davao Şehri (1.6 milyon), Cebu Şehri (922.000), Zamboanga Şehri (860.000).
Filipinler bayrağı, özgürlük, eşitlik ve kardeşliği simgeleyen beyaz bir eşkenar üçgenden oluşan dikdörtgen bir tasarıma sahip; barış, eşitlik ve adalet için yatay mavi bir şerit; ve vatanseverlik ve cesaret için kırmızı bir yatay şerit kullanılıyor.
Filipinler bayrağı, özgürlük, eşitlik ve kardeşliği simgeleyen beyaz bir eşkenar üçgenden oluşan dikdörtgen bir tasarıma sahip; barış, eşitlik ve adalet için yatay mavi bir şerit; ve vatanseverlik ve cesaret için kırmızı bir yatay şerit kullanılıyor.

Filipinler'in yönetim şekli

Filipinler hem devlet başkanı hem de hükümet başkanı görevini üstlenen tek bir başkan tarafından yönetiliyor ve Amerikan tarzı bir demokrasiye sahip. Başkanın görev süresi 6 yıl ile sınırlı.

Yasalar, üst meclis, Senato ve alt meclisten (Temsilciler Meclisi) oluşan iki meclisli bir yasama organı tarafından çıkarılır. Senatörler altı yıl, temsilciler üç yıl görev yapar.

En yüksek mahkemesi bir başyargıç ve 14 orta üyeden oluşan Yüksek Mahkeme veya Yargıtay'dır.

Filipinler'in şu anki başkanı 30 Haziran 2016'da seçilen Rodrigo Duterte.

Filipinler'in insanları

Filipinler, 100 milyondan fazla bir nüfusa sahip ve nüfusun yıllık büyüme oranı yüzde 2 civarında. Bu yönüyle dünyadaki en kalabalık ve en hızlı büyüyen ülkelerden biri.

İLGİLİ:  Yeni insan türü ve 67.000 yıl öncesine dayanan kalıntıları

Filipinler ülkesi etnik olarak oldukça karışık. Toprakların orijinal sakinlerine Negrito deniliyor. Negrito İspanyolca'da "cüce zenci" demek. 15.000 kişiler ve adalara dağılmış yaklaşık 25 kabileden oluşuyorlar. Etnik bilgilerin toplandığı 2000 yılına ait en son nüfus sayımına göre, Filipinliler insanları Tagalog (yüzde 28), Sebuan (yüzde 13), Ilokano (yüzde 9), Hiligaynon Ilonggo (yüzde 7.5) dahil olmak üzere çeşitli Malaya-Polinezya gruplarından geliyor.

Ülkede İspanyol, Çinli, Amerikalı ve Latin Amerikalı da dahil olmak üzere daha birçok göçmen grup var.

filipinler şehri

Filipinler'in dili

Filipinler'in resmi dilleri Filipince (Tagalogca'ya dayanan) ve İngilizcedir.

Filipinler'de 180'den fazla farklı dil ve lehçe konuşuluyor. Yaygın olarak kullanılan diller arasında Tagalogca (26 milyon insan), Sebuanca (21 milyon), İloko (7.8 milyon), Hiligaynon veya Ilonggo (7 milyon), Varayca (3.1 milyon), Bikol (2.5 milyon), Pampanga ve Pangasinan (2.4 milyon) var.

Filipinler'in dini

İspanyollar tarafından yapılan sömürgeleştirilme nedeniyle Filipinler nüfusunun yüzde 81'i bugün kendini Katolik olarak tanımlıyor ve çoğunlukta bir Roma Katolik ulusu olduğu söylenebilir.

Temsil edilen diğer dinler arasında Protestanlık (yüzde 10,7), İslam (yüzde 5,5), diğer Hristiyan mezhepleri (yüzde 4,5) olarak sıralanır. Filipinlilerin yaklaşık yüzde 1'i Hindu ve Budist.

Müslüman nüfus çoğunlukla Mindanao adasının güney illerinde, Palawan adasında ve biraz da Moro bölgesi olarak adlandırılan Sulu Takımadaları'nda yaşıyor. Bunlar ağırlıklı olarak Sünni İslam mezhebinden olan Şafiidir.

Negrito halklarından bazıları gelenekleri gereği animizm dinine inanır.

Filipinler'in coğrafyası

Filipinler dünya haritası.
Filipinler dünya haritası.

Filipinler toplam 7.107 adadan oluşuyor ve bu yönüyle yaklaşık 300.000 kilometrekare yüzölçümüne sahip. Batıda Güney Çin Denizi, doğuda Filipin Denizi ve güneyde Celebes Denizi ile çevrili.

Ülkenin en yakın komşuları güneybatıda Borneo, kuzeyde Tayvan'dır.

Filipin adaları dağlık ve sismik olarak aktifler. Depremlerin yaygın olmasının yanında Pinatubo Yanardağı, Mayon Yanardağı ve Taal Yanardağı gibi bir dizi aktif volkan bulunuyor.

En yüksek noktası 2.954 metredeki Apo Dağı'dır. En alçak noktası ise deniz seviyesi.

İLGİLİ:  Dünyada en çok internet kullanan ülke Filipinler oldu

Filipinler'in iklimi

Filipinler iklimine tropikal ve muson havası hakim. Ülkenin yıllık ortalama sıcaklığı 26,5 C; Mayıs en sıcak, Ocak ise en soğuk aydır.

Habagat olarak adlandırılan muson yağmurları Mayıs'tan Ekim'e kadar sürüyor ve tayfunlar sık sık sağanak yağmur getiriyor. Yılda ortalama 6 veya 7 tayfun Filipinler'i vurmakta.

Kasım-Nisan yağışsız mevsimlerdir; Aralık-Şubat aylarında ise yılın en soğuk zamanı yaşanıyor.

Tropikal iklimi kendisini gözde bir tatil noktası yapıyor
Tropikal iklimi kendisini gözde bir tatil noktası yapıyor

Filipinler ekonomisi

2008-09 küresel krizinden önce Filipinler ekonomisi 2000 yılından beri yıllık ortalama yüzde 5 oranında büyüyordu.

Dünya Bankası'na göre ülkenin 2008'deki GSYİH'si 168 milyar ABD dolarına veya kişi başı 3.400 dolara eşitti; 2017'de nominal rakam 304 milyar dolara ve yüzde 6,7 büyüme oranına ulaştı. Ancak kişi başına satın alım gücü nüfus artışı nedeniyle 2.988 ABD dolarına geriledi. GSYİH'nın büyüme yolunda devam edeceği ve 2020 ile 2021'de büyümenin yüzde 6,6 seviyesinde kalacağı bekleniyor.

İşsizlik oranı 2017'de yüzde 2,78'deydi ve 2020'de yüzde 4,2'ye yükseldi.

Filipinler'deki başlıca endüstriler tarım, kereste ürünleri, elektronik montaj, giysi ve ayakkabı imalatı, madencilik ve balıkçılıktır. Filipinler ayrıca aktif bir turizm endüstrisine sahip ve yaklaşık 10 milyon denizaşırı Filipinli işçi GSYİH'ya katkıda bulunuyor.

Ülke gelecekte jeotermal kaynaklardan elektrik enerjisi üretimini hedefliyor.

Başkent Metro-Manila
Başkent Manila

Filipinler'in tarihi

İnsanlar Filipinler'e ilk olarak yaklaşık 30.000 yıl önce ayak bastı. Bu ilk insanlar Sumatra ve Borneo'dan kayıklar ve kara köprüleri ile göç etti. Ardından Malezya'dan gelen bir grup topraklara giriş yaptı. Filipinler'in daha yeni göçmenleri arasında MS 9. yüzyılda Çinliler ve on altıncı yüzyılda İspanyol fatihler var.

Ferdinand Macellan, 1521'de Filipinler'i İspanya adına aldığını açıkladı. Sonraki 300 yıl boyunca, İspanyol Cizvit rahipleri ve fatihler Katolikliği ve İspanyol kültürünü ada boyunca yaydılar. Bunu özellikle Luzon adasında yoğun bir şekilde yaptılar.

İspanyol Filipinler aslında 1810'daki Meksika'nın bağımsızlığından önce İspanyol Kuzey Amerika hükümeti tarafından kontrol ediliyordu.

İspanyol sömürgeciliği dönemi boyunca Filipinler halkı bir dizi ayaklanma başlattı. Son başarılı ayaklanma 1896'da gerçekleşti. Ancak Filipinli ulusal kahraman, şair ve yazar Jose Rizal'in ve devrimci Andres Bonifacio'nun infaz edilmesiyle sekteye uğradı. Jose Rizal İspanyollar tarafından, Andres Bonifacio ise Emilio Aguinaldo ile girdiği düelloda öldürüldü. Filipinler birkaç yıl sonra 12 Haziran 1898'de İspanya'dan bağımsızlığını ilan etti.

İLGİLİ:  Pangolin (Pholidota): Dünyanın en çok ticareti yapılan hayvanı

Ancak Filipinli isyancılar İspanya ile girdikleri mücadeleyi yardımsız kazanmadı; Amiral George Dewey yönetimindeki Birleşik Devletler filosu İspanyol donanma gücünü 1 Mayıs Manila Körfezi savaşında imha etti.

Filipin-Amerikan Savaşı

Yenilen İspanyollar takımadalara bağımsızlığını vermek yerine 10 Aralık 1898'de Paris Antlaşması ile ülkeyi Amerika Birleşik Devletleri'ne devrettiler.

Devrimci kahraman General Emilio Aguinaldo, Amerikan yönetimine karşı başlatılan ilk isyanı yönetti. Filipin-Amerikan Savaşı üç yıl sürdü ve on binlerce Filipinli ve yaklaşık 4.000 Amerikalı öldürüldü. 4 Temmuz 1902'de iki taraf ateşkes ilan etti. ABD, Filipinleri kalıcı kolonisi haline getirme planları olmadığını vurguladı. Bir hükümet kurdu ve eğitim reformu başlattı.

20. yüzyılın başlarında Filipinliler ülkenin yönetimi üzerinde giderek artan bir kontrole sahip oldu. 1935'te Manuel Quezon ilk başkan seçildi. Ulusun 1945'te tamamen bağımsız yapılması planlandı, ancak 2. Dünya Savaşı bu planı kesintiye uğrattı.

Japonya Filipinleri işgal etti ve milyonlarca Filipinlinin ölümüne yol açtı. General Douglas MacArthur altındaki ABD 1942'de ülkeden sürüldü ancak 1945'te adaları yeniden ele geçirdi.

Filipinler Cumhuriyeti

Filipinler Cumhuriyeti 4 Temmuz 1946'da kuruldu. İlk hükümet 2. Dünya Savaşı'nın neden olduğu zararı gidermek için mücadele etti.

1965'den 1986'ya kadar ülke Ferdinand Marcos tarafından beylik olarak yönetildi. 1986'da Ninoy Aquino'nun dul eşi Corazon Aquino'nun lehine görevden çekildi. Aquino 1992'de ayrıldı ve sonraki başkanlar Fidel V. Ramos (1992-1998), Joseph Ejercito Estrada (1998-2001), Gloria Macapagal Arroyo (2001-2010) ve Benigno S. Aquino III (2010-2016) oldu. Mevcut başkan Rodrigo Duterte 2016 yılında seçildi.

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.