Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1937/ Roosevelt'in Buhranı, Guernica Bombardımanı, Sovyetlerde Büyük Terör dönemi, Hindenburg Felaketi

Bu yıl, Franklin D. Roosevelt ikinci kez ABD başkanı olarak seçilmişti. 20 Ocak tarihindeki göreve başlama konuşmasında Roosevelt Amerika'daki süreğen fakirliğe dikkat çekti. Bu haksızlığı gidermeye söz vererek "diğerlerine önem vermeyen şahsi çıkarlar" kötü ahlak ve kötü ekonomi getirir dedi. Başkanın radikal politikaları Yüksek Mahkemeyle çatışmaya girmesine yol açarken, Amerika çapında oturma grevleri işçilerle işverenleri karşı karşıya getirdi. İşsiz sayısı 1936 ile 1938 arasında iki katına çıktığı için Roosevelt'in politikalarının işe yarayıp yaramadığı belli değildi. Bu dönem alaycı bir ifadeyle "Roosevelt'in Buhranı" olarak anıldı.

Britanya ve imparatorluğu için bu yıl değişim dönemi oldu. Mayıs ayında ülke yeni kral VI. George'un (1895-1952) taç giymesine tanıklık etti ve yeni başbakan Neville Chamberlain (1869-1940) Downing Street'te görevine başladı. İrlanda'da Temmuz ayındaki referandum ile yeni bir anayasa önerisi onaylandı. Serbest İrlanda Devleti Eire (Keltçede İrlanda) adını aldı ve resmi olarak hala İngiliz Milletler Topluluğunun üyesi olmasına rağmen fiilen bağımsız bir ülke oldu.

İngiliz Hindistan'ı Hindistan Yasasının uygulanmasıyla özerk yönetime doğru bir adım daha attı. Bununla beraber seçilmiş meclisin kısıtlı yetkileri Hindistan mülkiyetçilerini tatmin etmekten çok uzak kaldı. Britanya ayrıca Filistin sorununa da bir çözüm bulamadı ve ülkeyi Yahudiler ve Araplar arasında bölme önerisi her iki tarafça reddedildi.

Guernica Bombardımanı, Picasso'nun Guernica tablosu

İspanya'da devam eden iç savaş (bkz. 1936) cumhuriyete bağlı olanlar için kötü şekilde gelişmekteydi. Komünistlerin anarşistleri ve Troçkistleri ezme kararlılığıyla birlikte yaşanan siyasi bölünmeler, askeri çabaların kararlılığını ve cesaretini boşa çıkardı. Milliyetçi isyancılar özellikle Alman ve İtalyanların yaptığı hava yardımından yararlanmayı sürdürdü. 26 Nisan'da Bask şehri Guernica, Alman Kondor lejyonunun kalabalık bir pazar yerine düzenlediği hava saldırısıyla dünya çapında haber oldu. Ölü sayısı tahminleri 300 ile 1700 arasında değişti. Saldırının ertesinde kasabayı ziyaret eden gazeteciler tarafından anlatılan olayla Alman Lutfwaffe'nin özellikle gelecekte büyük devletler arasındaki bir savaşta oynayacağı role dair korkular yoğunlaştı ve hava bombardımanı endişesi arttı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1933/ Hitler'in tek adam rejimi ve parlamentoyu devre dışı bırakması, Büyük Ukrayna Kıtlığı: Holodomor

Gitgide bölünen bir dünyada sanat ve edebiyat da politize olmaktaydı. Önde gelen yazarlar iç savaşta çarpışmak için veya savaş turisti ve gazeteci olarak İspanya'ya gitti (daha çok cumhuriyetçiler tarafında). Bunların arasında Britanya'dan George Orwell ve W. H. Auden, ABD'den Ernest Hemingway ve Fransa'dan Andre Malraux vardı. Guernica'nın bombalanmasına verilen en ünlü karşılık Pablo Picasso'nun 1937 yazında ilk olarak Paris Uluslararası Sergisi sırasında İspanya Cumhuriyeti pavyonunda sergilenen tablosuydu.

Paris Sergisi, birbirine rakip siyasi sistemlerin görkemli anıtsal heykellerini sergilediği Nazi Alman ve Sovyet Rus pavyonlarını ile doluydu. Naziler ayrıca modernistlere ve Yahudilere ait el koydukları tabloları Münih'teki bir "Dejenere Sanat" sergisinde ibraz ederek, nefret ettikleri sanatı Alman halkı eğlencesine sunmak gibi sıra dışı bir karar verdiler.

Sovyetlerde Büyük Terör dönemi, Çin-Japon Savaşı

Bunlar olurken Josef Stalin'in diktatörlüğü altında (1878-1953) Sovyetler Birliğinde Büyük Terör dönemi başladı. Sovyet rejimi düşman olarak gördüklerine karşı -örneğin kolektif tarıma karşı çıkan köylülere (bkz. 1930)- her zaman acımasız olmuştu. Ancak gizli polisin kontrolsüz gücü şimdi Sovyet silahlı kuvvetlerinin lider kadrosuna ve hükümet partisinin kendisine çevrilmişti. 1917 devrimine katılmış "Eski Bolşeviklerin" 1936'da tutuklanması, yargılanması ve infaz edilmesiyle süreç başladı.

Eski Bolşeviklerin tutuklanmaları 1937 yılı boyunca devam ederken başka insanlar da şüphe altına girdiler. 1937 ile 1939 arasında kıdemli ordu komutanlarının yaklaşık yarısı infaz edildi, tutuklandı veya atıldı. Sovyet elitinin yüzleştiği kader daha çok dikkat çekerken, Stalin'in terör saltanatı tüm nüfusa yayıldı. En az 680.000 kişinin Büyük Temizlik sırasında öldürüldüğüne inanılmakla birlikte, bazı tarihçiler bu sayının 2 milyona yakın olduğunu düşünmektedir.

1937 yazında Japonların gitgide Çin topraklarına nüfuz etmeleri geniş çaplı savaşın patlak vermesine yol açtı. Temmuz ayında Japon ve Çin güçleri Pekin dışındaki Marco Polo Köprüsü'nde karşı karşıya geldi ve ertesi ay Şanghay'da büyük çaplı çarpışmalar meydana geldi. Çan Kay-şek'in Çin milliyetçi güçleri Japonların beklediğinden çok daha sert direniş göstererek işgalcilere yaklaşık 50.000 kayıp verdirince şehri boşaltmak zorunda kaldılar. Japonlar bunun ardından milliyetçilerin başkenti Nanking'e ilerleyerek aralık ayında bu şehri de ele geçirdi. Nanking'in sivil nüfusu Japon birliklerinin vahşice saldırılarına maruz kalırken, teslim olan binlerce Çinli asker de öldürüldü. Hristiyan misyonerler ve Batılı diğer gözlemcilerin tanıklık ettiği bu katliamlar ABD'de kamuoyunu dehşete düşürdü ve ABD hükümetinin Çinlilere sempatisini artırdı. Japonların Çin'deki faaliyetlerine karşı ABD'nin duyduğu düşmanlık Pasifik Savaşı'nın ilk adımıydı.

İLGİLİ:  İspanya İç Savaşı - Ardında nefret ve acılar bırakan katliam

Hindenburg Felaketi, ilk jet motoru uçuşları

Diğer bölgelerde bu yıla havacılık kazaları damgasını vurdu. Alman hava gemileri atlantik-aşırı düzenli hava seferlerine başlamıştı. Hava gemisi Hindenburg New Jersey'in Lakehurst şehrine inerken 6 Mayıs'ta 97 yolcu ve mürettebatıyla alevler içinde kaldı. Saniyeler içinde alevler hidrojen dolu gaz haznelerini sarmıştı. İlginç bir şekilde sadece 35 kişi hayatını kaybetti fakat bu felaket lüks hava gemisi seyahati çağını ani bir şekilde sonlandırdı. İki ay sonra Amerika'nın en ünlü kadın pilotu Amelia Earhat (1887-1937) Yeni Gine'den yardımcı pilot Fred Noonan'la birlikte dünya çevresindeki seyahatinin Pasifik ayağını tamamlamak üzere hareket etti. Uçak bir daha asla görülmedi.

Teknoloji yıl boyunca gelişmeye devam ederek ilk başarılı turbo jet motoru yapımı Britanya'da Frank Whittle ve Almanya'da Hans von Ohain arasında bir yarışa dönüştü. Whittle yarışı kazandı, ancak Almanlar da projeyi sürdürerek bir jet uçağı geliştirmeyi başardılar ve ilk jet uçuşu Ağustos 1939'da Ohain'in motoru ile yapıldı.

İlerlemenin bir diğer göstergesi San Francisco'daki Golden Gate Köprüsü'nün açılmasıydı. 1280 metre uzunluğuyla, New York'taki Verrazano-Narrors Köprüsü'nün açılmasına dek dünyanın en uzun asma köprüsü olma unvanını korudu.

Kronolojik özet

  • 1 Ocak 1937 / Anastasio Somoza Garcia, Nikaragua'da iktidara geldi
  • 20 Ocak 1937 / Roosevelt ikinci dönem için ABD başkanı seçildi
  • 8 Şubat 1937 / İspanya İç Savaşında Milliyetçiler ve İtalyan birlikleri Malaga şehrini aldı
  • 8-27 Şubat 1937 / Uluslararası Tugaylar İspanyol milliyetçilerine Jarama Muharebesinde direndi
  • 16 Şubat 1937 / DuPont Şirketi naylonun patentini aldı
  • 19 Şubat 1937 / İtalyan Doğu Afrikası Kral Naibi Rodolfo Grazianı, Eritre'de bir suikast girişiminden sağ kurtulur
  • 8-16 Mart 1937 / İspanya İç Savaşı'nda Cumhuriyetçilerin Guadalajara Muharebesinde savunma zaferi
  • 26 Nisan 1937 / İspanya'da milliyetçileri destekleyen Alman uçakları Guernica'yı bombaladı
  • 30 Mart 1937 / ABD'deki oturma grevlerinin ardından General Motors, Birleşik Otomobil İşçileri Birliğini tanıdı
  • 3-10 Mayıs 1937 / Barselona'da komünist hakimiyetindeki cumhuriyetçi rejime karşı yapılan başkaldırı bastırıldı
  • 6 Mayıs 1937 / Hindenburg hava gemisi New Jersey'e varışında patlayarak alevler içinde kaldı
  • 12 Mayıs 1937 / Britanya'da VI. George taç giydi
  • 25 Mayıs 1937 / Dünya Fuarı Paris'te başladı
  • 27 Mayıs 1937 / San Francisco'da Golden Gate köprüsü açıldı
  • 28 Mayıs 1937 / Neville Chamberlain Britanya başbakanı oldu
  • 30 Mayıs 1937 / Chicago'da polis ve grevciler arasında Anma Günü Katliamı muharebesi
  • 12 Haziran 1937 / Sovyet silahlı kuvvetlerinin temizlenmesi sekiz generalin vurulmasıyla başladı
  • 19 Haziran 1937 / İspanyol milliyetçileri Bilbao'yu ele geçirdi
  • 21 Haziran 1937 / Leon Blum Fransa başbakanlığından istifa etti
  • 1 Temmuz 1937 / İrlanda'da referandum yeni anayasayı onaylar; Serbest İrlanda Devleti Eire adını aldı
  • 2 Temmuz 1937 / Amerikan pilotu Amelia Earhart ve rotacısı Fred Noohan Pasifik Okyanusu üzerinde uçarken kayboldu
  • 7 Temmuz 1937 / Britanya Kraliyet Komisyonu Filistin'in Araplar ve Yahudiler arasında bölüştürülmesini tavsiye etti
  • 7 Temmuz 1937 / Japon ve Çinliler arasında Pekin dışında süren çatışma Çin-Japon Savaşını başlattı
  • 26 Temmuz 1937 / Cumhuriyetçiler İspanya İç Savaşı'nın Brunette Muharebesi'nde mağlup edildi
  • 23 Ağustos 1937 / Japon keşif kuvvetleri Şanghay'a karşı büyük bir taarruza geçti
  • 24 Ağustos 1937 / Bask milliyetçileri Franco yanlısı İtalyan güçlerine teslim oldu
  • 8 Eylül 1937 / Pan Arap Konferansı Filistin'in paylaşılması planını reddetti
  • 5 Ekim 1937 / Roosevelt ABD'nin saldırgan ülkelere karşı ekonomik önlemleri alması çağrısında bulundu
  • 20 Ekim 1937 / İngilizler Yahudilerin Filistin'e girişine sınır koyar
  • 25 Ekim 1937 / Çin güçleri savaşarak Şanghay'dan geri çekilmeye başladı
  • 5 Kasım 1937 / Hitler generallerine Avrupa'ya yayılma dair savaş planlarını anlattı
  • 6 Kasım 1937 / İtalya, Anti Komintern Paktı'nda Almanya ve Japonya'nın yanında yer aldı
  • 10 Kasım 1937 / Getulio Vargas Brezilya'da Estado Novo'yu ("Yeni Devlet") kurarak diktatörlük yetkilerini üstlendi
  • 5-13 Aralık 1937 / Çin şehri Nanking, halkı katleden Japonların eline düştü
  • 12 Aralık 1937 / Japon uçakları ABD gambotu Panay'ı Çin'in Yangtze Nehrinde batırdı
  • 15 Aralık 1937 / İspanya'da Cumhuriyet kuvvetleri milliyetçilerin elindeki Aragon bölgesinin Teruel şehrine saldırdı

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.