Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1968/ Martin Luther King Jr. suikastı, My Lai Katliamı, Varşova Paktının Çek işgali, 1968 Mayıs olayları

Vietnam'daki My Lai katliamı ABD'nin siyasi düzeninde şok dalgaları yarattı. My Lai Güney Vietnam'ın Vietkong'un derin biçimde kök saldığı Son My bölgesinde yer almaktadır. Komünist gerillaların kökünü kazımak için "Ara ve yok et" görevindeki ABD askerleri 16 Martta çoğu kadın ve çocuk olan 500 Vietnamlı sivili soğukkanlılıkla öldürdüler. Katliam hikayesi ertesi yıla kadar halka açıklanmamasına rağmen kamuoyunun Vietnam Savaşına karşı tavır almasına yol açtı.

1968 yılına gelindiğinde Vietnam Savaşı her gün 66 milyon dolara mal olmaktaydı. Halk ABD'nin savaştaki rolünü tartışırken savaşa karşı protestolar tırmandı. Canlı ifadeler içeren haberler ürkütücü sivil nüfus kayıplarını bildiriyordu. Chicago'da Demokratik ulusal konvansiyon sırasında savaş karşıtı 10.000 kişi toplandı ve 26.000 polis ve milli muhafızla karşı karşıya geldi. Olay televizyonlardan canlı olarak verildi.

Afro-Amerikan sivil haklar lideri Martin Luther King Jr Güney Amerika şehri, Tennessee eyaletinin Memphis şehrindeki saldırıya uğradı. King, düşük ücretlere karşı protestoda bulunan temizlik işçilerinin bir yürüyüşüne önderlik etmek üzere otelinden ayrılmadan önce balkonunda vuruldu. Suikasttan bir gün önce sonunu öngördüğünü düşündüren ünlü konuşmasını Memphis'te yapmıştı; "Dağın tepesini gördüm… Vaat edilen ülkeyi gördüm. Oraya sizinle beraber gidemeyebilirim."

Amerika'da "Beyaz kaçış", Robert Kennedy'nin adaylığı ve öldürülmesi

King'in ölümü ABD çapında onlarca kişinin ölümüne ve milyonlarca dolarlık zarara yol açan yaygın ırk ayaklanmalarını ateşledi. Bu birçok Amerikan şehir merkezinin neredeyse bütünüyle terk edilmesine yol açan "beyaz kaçış" (White flight) sürecini hızlandırdı. King'in ölümünden ötürü küçük bir suçlu olan James Earl Ray mahkum oldu ve 99 yıl hapis cezası aldı.

Giderek Vietnam Savaşının daha çok karşısında yer almaya başlayan Senatör Robert Kennedy (1925-68) Demokrat Partili Başkan Lyndon Johnson'a seçimlerde meydan okumak kararını yeniden değerlendirmeye başladı. Küçük kardeşi Edward (Teddy) karşı çıkmaktaydı; eşi Ethel ise destekledi. Çoğu kişi 1963'te öldürülen kardeşi John'la aynı kaderi paylaşayacağından korktu. Adaylığını 16 Martta açıkladı ve Johnson iki hafta sonra yarıştan çekildi. Amerika savaştan ve şehir ayaklanmalarından zayıflamış, yaralı bir milletti. Kennedy başkanlık seçimi kampanyasını eşitsizlik ve sosyal adalet temaları üzerine kurdu.

İLGİLİ:  Ay'a tekrar gitmek 21 milyar dolardan fazlaya mal olacak

Robert Kennedy Kaliforniya ön seçimlerinde kazandığı başarı üzerine Los Angeles'ta yaptığı konuşmadan sonra otelinde vurularak öldürüldü. Filistinli bir göçmen olan Sirhan Sirhan korumaları tarafından Ambassador Otelinin kilerinden geçirilerek Kennedy'e ateş etti. Saldırının arkasında yatan nedenin Robert Kennedy'nin İsrail'e desteği olduğuna inanılmaktaydı. Martin Luther King'in ölümünden 63 gün sonra gelen ölümü 1968'i Amerikan tarihindeki en hızlı ve travmatik yıllardan biri haline getirdi.

Cumhuriyetçi Richard Nixon (1913-94) 6 Kasım'daki başkanlık seçimlerinde zafer kazandı. Seçim kampanyasını artan suç oranlarına dayandırmış, yasaları ve düzeni tekrar hakim kılacağını öne sürmüştü. Çarpıcı bir geri dönüş yaratmıştı; Nixon Dwight D. Eisenhower'ın başkan yardımcısı olmuş ve 1960 başkanlık seçimlerinde John Kennedy karşısında seçimleri kaybetmişti.

Fransa'da 1968 Mayıs olayları, Varşova Paktı Çekoslovakya işgali

Sağ kanat İngiliz politikacı Enoch Powell (1912-98) 20 Nisanda çok tartışma yaratan bir konuşma yaparak hükümeti baraj kapaklarının açılmasına benzetmesiyle siyah göçmenlere karşı uyardı. Göç sayılarında derhal bir azaltmaya gidilmesi çağrısında bulundu ve geleceği karanlık gördü. Romalı şair Virgilius'tan alıntı yaparak "…Romalı gibi Tiber Nehrinin kanla köpüklenmiş olduğunu görüyor gibiyim" dedi. Konuşması bir protesto fırtınası yarattı ve Powell'ın siyasi geleceğini bitirdi.

Avrupa'nın başka bölgelerine bakıldığında Fransa mayıs ayı boyunca ülkenin belini büken öğrenci isyanları, kitlesel protestolar ve grevlerle sarsıldı. Paris üniversitelerinde öğrenci protestoları olarak başlayan olaylar iktidar ve polis çatışmalara yol açtı. Polisin harekete geçmesi durumu alevlendirerek 10 milyon işçinin -iş gücünün neredeyse üçte ikisi- Fransa çapında genel greve başlamasına neden oldu. Hükümet çöküşün eşiğine geldi; Başkan Charles de Gaulle (1890-1970) 23 Temmuz tarihinde parlamento seçimlerine gidilmesi kararını aldı. De Gaulle seçimi kazanmasına rağmen Paris ayaklanmaları kültürel ve sosyal bir devrim olarak görüldü.

İLGİLİ:  Uzayın en ilginç ve şaşırtıcı gerçekleri hakkında bilgiler

Varşova Paktı taraflarından beş ülkenin birlikleri (bkz. 1950) 20 Ağustosta bir baskınla Çekoslovakya'ya girerek ülkede iktidarı ele geçirdi ve komünizmi tekrar kurdu. Prag Baharı adıyla tanınan sekiz aylık dönem süresince görev başındaki başbakan Alexander Dubçek ifade özgürlüğü dahil olmak üzere kapsamlı reformlar gerçekleştirmişti. Müdahaleyle birlikte tutuklandı ve iktidarı yerini baskı rejimine bıraktı. İşgal tüm dünyada kınamalara yol açtı. Çek bir öğrenci olan Jan Palach Sovyet işgaline tepki olarak kendini yakarak öldürdü. Cenaze törenine 500.000 insan katıldı.

Radikal New York Kadınları Örgütü, Apollo 8'in uzaya fırlatılması

Kadınlardan oluşan bir topluluğun dikkat çeken toplanmasıyla, uzun zamandır Atlantik City Otelinin balo salonunda yapılan Miss America ödül töreni kesintiye uğradı. Sivil haklar konularında aktif ve savaş karşıtı olan, bu protesto eylemini düzenleyen Radikal New York Kadınları (NYRW) adlı örgüttü. Hiçbir siyah yarışmacı finale kalamadığından yarışmanın güzellik standartlarını ırkçı olarak nitelediler. Göstericiler salona "Kadınlara Özgürlük" yazılı pankartlar astılar ve protestolarının işareti olarak feministlerin artık "sütyenlerini yaktıkları"na dair şehir efsanesini başlatan bir eylemle sütyenlerini çöpe attılar.

Teşekkürler Apollo 8 1968'i kurtardınız.

İmzasıf bir telgraf Apollo 8 görevinin başarısından sonra Frank Borman tarafından alındı

Ayın çevresinde olaşan insanlı ilk uçuşu gerçekleştiren Apollo 8'in 21 Aralıkta uzaya gönderilmesiyle Amerikalılar nihayet sevinecekleri bir şey buldular. Ay yüzeyinin resimleri dünyaya gönderildi. Mürettebat Frank Borman, James Lovell ve William Anders 27 Aralıkta ulusal kahramanlar olarak dünyaya döndüler.

Kronolojik özet

  • 5 Ocak 1968 / Alexander Dubçek Çekoslovakya'da lider olarak ortaya çıktı
  • 5 Ocak 1968 / Dr. Benjamin Spock ABD'de askerlikten caydırma faaliyetleriyle sonuçlandı
  • 26 Ocak 1968 / Deprem Sicilya'yı vurdu
  • 31 Ocak 1968 / Mauritius Britanya'dan bağımsızlığını aldı
  • 31 Ocak 1968 / Vietnam Savaşında Vietkong tarafından Tet Taarruzu başlatıldı; saldırı Amerikalıları bu savaşın kazanılamayacağına inandırdı
  • 16 Mart 1968 / Güney Vietnam'da My Lait katliamı
  • 16 Mart 1968 / Robert Kennedy ABD başkanlık seçimlerinde aday olacağını açıkladı
  • 27 Mart 1968 / Uzaya giden ilk insan Yuri Gagarin'in ölümü (d. 1934)
  • 31 Mart 1968 / Lyndon Johnson tekrar ABD başkanlığı seçimlerine girmeyeceğini açıkladı
  • 4 Nisan 1968 / Martin Luther King Jr. öldürüldü
  • 20 Nisan 1968 / İngiliz politikacı Enoch Powell Kan Nehirleri konuşmasını yaptı
  • 20 Nisan 1968 / Pierre Trudeau Kanada başbakanı oldu
  • 23 Nisan 1968 / Britanya'da ilk onluk metal paralara dolaşıma girdi
  • Mayıs 1968 / Tüm Fransa'da grev ve protestolar
  • 3 Mayıs 1968 / Britanya'da başarılı ilk kalp nakli ameliyatı
  • 8 Mayıs 1968 / Londra'da büyük suç örgütlerinden birini yöneten Kray Kardeşler tutuklandı
  • 13 Mayıs 1968 / ABD ve Kuzey Vietnam diplomatları barış görüşmeleri için bir araya geldi
  • 5 Haziran 1968 / ABD senatörü Robert Kennedy vuruldu
  • 6 Haziran 1968 / Robert Kennedy'nin ölümü (d. 1925)
  • 7 Haziran 1968 / Sirhan Sirhan, Robert Kennedy cinayetiyle suçlandı
  • 8 Haziran 1968 / Martin Luther King'i öldüren James Earl Ray Londra'da tutuklandı
  • 30 Haziran 1968 / Charles de Gaulle Fransa seçimlerini açık ara farkla kazandı
  • 13 Temmuz 1968 / Hong Kong'da soğuk algınlığı salgını baş gösterdi
  • 20 Ağustos 1968 / Varşova Paktı birlikleri Çekoslovakya'yı işgal etti
  • 28 Ağustos 1968 / İngiltere takımındaki siyah kriketçi Basil D'Oliveira Güney Afrika kriket turundan çıkarıldı
  • 7 Eylül 1968 / New York Radikal Kadınları (NYTW) Miss America yarışma salonunda protesto yaptı
  • 12 Ekim 1968 / Meksika'da Yaz Olimpiyat Oyunları başladı
  • 18 Ekim 1968 / Bob Beamon uzun atlamada dünya rekoru kırdı
  • 1 Kasım 1968 / Başkan Johnson Vietnam'da bombalamaların durdurulmasını emretti
  • 6 Kasım 1968 / Richard Nixon ABD başkanlık seçimlerini kazandı
  • 28 Kasım 1968 / İngiliz yazar Enid Blyton'un ölümü (d. 1897)
  • 2 Aralık 1968 / Nixon Henry Kissenger'ı Milli Güvenlik Danışmanı olarak atadı
  • 20 Aralık 1968 / Amerikalı yazar John Steinbeck'in ölümü (d. 1902)
  • 21 Aralık 1968 / Apollo 8 uzaya gönderildi
  • 27 Aralık 1968 / Apollo 8 gezegene geri döndü

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.