Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1987-1988/ ABD'de Kara Pazartesi, Mihail Gorbaçov reformları, Lockerbie Faciası, İlk HIV/AIDS ilacı

Reklam

Dünya nüfusu Temmuz 1987'de beş milyara yükseldi. Bu rakam 1950'deki değerini iki katı ve 1974'teki nüfustan 1 milyar daha fazlaydı. Dünya nüfusu günde 220.000 kişi artmaktaydı. Büyümenin büyük kısmı bu artışı kaldıramayacak bölgelerde meydana gelmekteydi. Nüfus artışının toplumsal ve ekonomik etkisiyle ilgili endişeler 11 Temmuzun Beş Milyar Günü olarak kabul edilmesine yol açtı. Böylelikle 11 Temmuz 1987 Dünya Nüfus Günü oldu.

Canterbury başpiskoposunun özel temsilcisi Terry White (d. 1939) ocak ayında John McCarthy (bkz. 1986) dahil olmak üzere Batılı rehinelerin serbest bırakılmasını sağlamak için Lübnan'a seyahat etti. Ancak kendisi de militanlarca ele geçirildi ve Beyrut'ta alıkonuldu.

Fransa mayıs ayında Greenpeace örgütünün ana gemileri Rainbow Warrior'ın batırılmasından ötürü 8.6 milyon dolar ödemek zorunda kaldı. Pafisikteki Fransız nükleer denemelerine karşı protestoda bulunacak filoya öncülük etmesi öngörülen gemi Auckland Limanında 10 Temmuz 1985'te gerçekleşen patlamayla batmıştı. Fernando Pereira adlı bir fotoğrafçı patlamada ölmüştü. Olay uluslararası bir skandala yol açtı ve Yeni Zelanda ve Fransa arasındaki ilişkileri bozdu. Bombalamaya karışan iki Fransız gizli ajan tutuklandı. Fransa Yeni Zelanda'ya tazminat ve ajanların Fransa'da yargılanması için 6.5 milyon dolar ödedi.

Azidothymidine (AZT) ilacı 20 Mart 1987'de ABD Gıda ve İlaç İdaresi tarafından onaylandı. Bu ilk antiretroviral ilaç özellikle HIV/AIDS'le mücadele için üretildi. AZT AIDS'i tedavi edemese de, hastalığın kontrol altına alınabileceğini ve HIV'in ölüm karar olmadığını gösterdi.

1987 Kara Pazartesi, İngiliz-Sovyet görüşmeleri

Gorbaçov'un ''gerçekçi'' hamleleri Soğuk Savaşın sonunu getirdi
Gorbaçov'un "gerçekçi" hamleleri Soğuk Savaşın sonunu getirdi

ABD'de 19 Ekim 1987'de Dow Jones endeksi tarihinde bir gündeki en büyük düşüş olarak kaydedilen yüzde 22.6 oranında değer kaybetti. Ertesi gün Londra borsasında hisse değerleri 50 milyar dolar değer kaybetti. Dünya borsaları da dibe vurdu. Çöküş, güçsüz dolar ve ABD ticaret açığı korkuları nedeniyle meydana gelmişti. Korkular, ABD'nin Basra Körfezindeki İran saldırılarına karşı bir petrol yatağını bombalayarak mukabelede bulunacağı kaygılarıyla daha da ağırlaşmıştı. "Kara Pazartesi" olarak anılacak gün 29 Ekim 1929 "Kara Perşembe" çöküşünden neredeyse iki kat daha kötüydü.

Reklam

Margaret Thatcher (d. 1925) mart ayında Moskova'yı ziyaret etti. Britanya başbakanı tarafından 12 yıldır gerçekleştirilen bu ilk ziyaret İngiliz-Sovyet bağlarının normalleşmesini temsil etti. Sovyet lideri Mihail Gorbaçov (d. 1931) Brejnev doktrinini kınadı ve "Demir Perde"yi ilkel olarak nitelerken Doğu Avrupa'ya yönelik daha liberal politikalar önerdi. Ertesi ay Gorbaçov Çekoslovakya'nın Prag şehrini ziyaret etti ve Doğu Bloğu ülkelerinin bağımsız olabileceğini ima etti.

İLGİLİ:  Tüylü mamut (Mammuthus primigenius) hakkında bilgiler

SSCB ve ABD liderleri Aralık 197'de karada konuşlanmış nükleer silahların miktarını azaltmak için bir antlaşma imzaladı. Intermediate-range Nuclear Forces (INF) Treaty, (Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Antlaşması) olarak bilinen antlaşmanın amacı Avrupa'daki 500-5500 kilometre menzilindeki hedefleri vurma kapasitesine sahip tüm orta ve kısa menzilli nükleer silahları imha ederek nükleer silah yarışını tersine çevirmekti. Antlaşmayla süper güçler ilk defa büyük nükleer silah stoklarını azaltma konusunda anlaşma sağladı.

İrlanda Cumhuriyet Ordusunun (IRA) üç üyesi Cebelitarık'ta SAS komandoları tarafından 6 Mart 1988 tarihinde vurularak öldürüldü. IRA Britanya toprağında "muhafızların değişim" töreninde bomba patlatmayı planlıyordu. Törene Royal Anglian Alayının 1. müfrezesinin Kuzey İrlanda'daki hizmet döneminden sonra katılması ön görülmüştü. Olay Belfast'ta şiddet dalgasına yol açtı.

Halepçe katliamının kanıtları, Mihail Gorbaçov reformları

Benazir Bhutto babası Zülfikar Ali Bhutto'nun 1979'da öldürülmesinden sonra Londra'da Pakistan Halk Partisini kurdu
Benazir Bhutto babası Zülfikar Ali Bhutto'nun 1979'da öldürülmesinden sonra Londra'da Pakistan Halk Partisini kurdu

1988 yılında İran-Irak Savaşında Kürt şehri Halepçe'nin mart ayında İrak tarafından hardal ve sinir gazıyla bombalanmasıyla kimyasal silahların kullanıldığı ilk defa belgelerle ortaya konuldu. Saldırılarda 3000 ile 5000 arasında sivil öldü ve çok sayıda kişi uzun süreli sağlık sorunlarına maruz kaldı. Katliama "Kanlı Cuma" adı verildi.

BM 8 Ağustosta İran-Irak Savaşını (bkz. 1980) sona erdiren bir ateşkes ayarladı. Sekiz yıl süren savaşta 1 milyondan fazla kayıp verildi.

Reklam

Gazze şeridi ve Batı Şeria'da yaşayan Filistinli Arapları 1988 boyunca Filistin topraklarının İsrail tarafından işgaline karşı kitlesel isyanlarını sürdürdüler. "İntifada" olarak bilinen isyan genel grev, İsrail mallarının boykotu, gösterileri ve petrol bombalarının kullanılması şeklinde yapıldı. Filistin Kurtuluş Örgütü (PLO) 14 Kasım 1988'de "iki devlet çözümünü" kabul ederek İsrail'in var olma hakkını tanıdı.

Benazir Bhutto 2 Aralık 1988'de Pakistan'ın ilk kadın başbakanı olarak yemin etti. Ayrıca 35 yaşında olmasıyla dünya ülkeleri arasında en genç lider oldu.

Mihail Gorbaçov'un pereistroika (ekonomik ve siyasi reformları) ve glasnost (açık tartışma) Soğuk Savaşın sona erdirilmesinde kilit rol oynadı. Gorbaçov çarpıcı bir BM hitabında tek taraflı silah ve askeri indirimlerini ve Doğu Avrupa'dan askeri kuvvetlerin çekileceğini açıkladı.

Pan Am 103 seferi 21 Aralık 1988'de İskoçya'nın Lockerbie kasabasında düşerek 259 yolcu ve mürettebatla çevredeki 11 kişinin ölümüne yol açtı. Enkazda bomba bulgusu büyük bir araştırma başlattı. Libya gizli servisinin iki mensubu, yargılanmalarının başlaması 11 yıl almasına rağmen bombalamayla ilişkilendirildi.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1969-1970/ Apollo 11'in Ay'a inişi, Libya'da Kaddafi ve Filistin'de Arafat dönemi, 1970 Bhola Kasırgası

George Bush (d. 1924) ABD'nin 1836'dan beri başkanlık seçimlerini kazanan ilk başkan yardımcısı oldu. Demokrat Michael Dukakis'e karşı 8 Kasım 1988'de rahat bir zafer kazandı.

Reklam

Güney Afrika'nın Namibya ve Angolo'yla sınır savaşı 1966'dan beri devam etmekteydi. Güney Afrika uluslararası topluluktan Namibya'nın bağımsızlığını tanıması için yoğun baskı altındaydı. Küba'nın Angola'dan askerlerini çekmesi karşılığında Güney Afrika buna rıza gösterdi. BM bu öneriyi başlangıçta reddetmesine rağmen, taraflar 22 Aralık 1988'de New York'ta buluştu; Küba ile Angola arasında ikili bir antlaşma, Angola, Küba ve Güney Afrika arasında üçlü bir mutabakat imzalandı.

Stephen Hawking (d. 1942) Nisan 1988'de evrenin "Big Bang"ten itibaren hikayesi olan Zamanın Kısa Tarihi kitabını yayımladı. Tüm zamanların en popüler bilimsel çalışması olan kitap 40 dile çevrildi ve 10 milyondan fazla sattı.

Kronolojik özet

  • 1 Ocak 1987 / Çin, Pekin'de binlerce öğrenci Tiananmen Meydanında yürüdü
  • 20 Ocak 1987 / Rehine müzakerecisi Terry Waite Beyrut'ta ortadan kayboldu
  • 6 Mart 1987 / Manş Denizinde Ro-Ro gemisi Herold of Free Enterprise alabora olarak yaklaşık 200 kişinin ölümüne yol açtı
  • 20 Mart 1987 / AZT ilacı AIDS'le mücadele için kullanıma sunuldu
  • 19 Nisan 1987 / Simpsonlar çizgi filmi Tracy Ullman şovuyla gösterilmeye başlandı
  • 21 Nisan 1987 / Tamil Kaplanları 100 kişinin hayatına mal olan Kolombo bombalı saldırısı nedeniyle suçlandı
  • 2 Mayıs 1987 / Fransa Greenpeace'in Rainbow Warrior gemisini batırdığı için tazminat ödedi
  • 22 Temmuz 1987 / Amerikanlı dansçı ve aktör Fred Astaire'nin ölümü (d. 1893)
  • 3 Temmuz 1987 / Lyon Kasabı "Klaus Barbie" savaş dönemindeki zulmünden ötürü suçlu bulundu
  • 11 Temmuz 1987 / Dünya nüfusu 5 milyara ulaştı
  • 17 Ağustos 1987 / Hitler'in yardımcısı Rudolf Hees'in ölümü (d. 1894)
  • 19 Ağustos 1987 / Michael Ryan İngiltere'nin Hungerford şehrinde 14 kişiyi öldürdü
  • 28 Ağustos 1987 / Amerikan film yönetmeni John Huston'ın ölümü (d. 1906)
  • 16 Ekim 1987 / Kasırga Britanya'yı salladı; 13 ölü
  • 19 Ekim 1987 / "Kara Pazartesi": Hisse senetleri dünya çapında dibe vurdu
  • 8 Kasım 1987 / IRA Kuzey İrlanda'da Enniskillen'de yapılan Hatıra Günü geçişini bombaladı
  • 18 Kasım 1987 / Londra'da King's Cross istasyonunda çıkan yangında 30 kişi öldü
  • 8 Aralık 1987 / Nükleer silahların azaltılması için INF Antlaşması imzalandı
  • 15 Aralık 1987 / Britanya'dan Fransa'ya uzanacak Manş Tüneli kazısı başladı
  • 15 Ocak 1988 / İsrail askerleri Doğu Kudüs'te Mescidi Aksa dışında Filistinlilerle çatıştı
  • 15 Ocak 1988 / Uluslararası AF Örgütünün kurucularından Sean McBride'in (d. 1904) ölümü
  • 6 Mart 1988 / SAS bir IRA çetesini Cebelitarık'ta öldürdü
  • 16 Mart 1988 / Irak, Kürt kasabası Halepçe'ye kimyasal bombalar attı
  • 1 Nisan 1988 / Stephen Hawking Zamanın Kısa Tarihi kitabını yayımladı
  • 10 Mayıs 1988 / François Mitterrand tekrar Fransa devlet başkanı seçildi
  • 11 Mayıs 1988 / Sovyet casusu Kim Philby öldü
  • 31 Mayıs 1988 / ABD Başkanı Ronald Reagan Moskova'ya ilk gezisini gerçekleştirdi
  • 6 Temmuz 1988 / Piper Alpha petrol platformu felaketinde 167 kişi yaşamını yitirdi
  • 8 Ağustos 1988 / İran-Irak Savaşında ateşkes
  • Ağustos 1988 / 350 BM gözlemcisi Irak-İran ateşkesinin gözlemciliğini yaptı
  • 17 Ağustos 1988 / Pakistan devlet başkanı General Ziya ül Hak gizemli bir uçak kazasında öldü
  • Ağustos-Eylül 1988 / Büyük çapta seller Bangladeş'in üçte ikisini kapladı
  • 24 Eylül 1988 / ABD Anglikanları ilk kadın piskoposlarını seçti
  • 29 Eylül 1988 / ABD uzay programı Discovery uzay mekiğinin fırlatılmasıyla tekrar harekete geçti
  • 30 Eylül 1988 / Ben Johnson'ın Seul Olimpiyatlarındaki madalyası geri alındı
  • 1 Ekim 1988 / Mihail Gorbaçov SSCB başkanı seçildi
  • 13 Ekim 1988 / Karbon testleri sonucu Torino Kefeninin sahte olduğu açıklandı
  • 8 Kasım 1988 / George Bush ABD başkanı seçildi
  • 9 Kasım 1988 / ABD Hava Kuvvetleri hayalet bombardıman uçağını tanıttı
  • 14 Kasım 1988 / FKÖ İsrail'in var olma hakkını tanıdı
  • 16 Kasım 1988 / Estonya Sovyet yönetiminden bağımsızlık talep etti
  • 19 Kasım 1988 / Sırbistan bağımsızlık için büyük bir gösteri düzenledi
  • 2 Aralık 1988 / Benazir Bhutto Pakistan başbakanı olarak görevine başladı
  • 7 Aralık 1988 / Ermenistan depremi pek çok hayat kaybına neden oldu
  • 14 Aralık 1988 / ABD FKÖ'yle diyalog başlatmak için istekli olduğunu bildirdi
  • 21 Aralık 1988 / Lockerbie bombalamaları: Pan Am 103 sayılı seferi bir kasaba yakınında infilak etti; 270 öldü
  • 22 Aralık 1988 / Güney Afrika Angola ve Küba'yla üçü anlaşma imzaladı
  • 31 Aralık 1988 / Hindistan ve Pakistan birbirlerinin nükleer tesislerine saldırmayacaklarına ilişkin bir teminatı imzaladı

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.