Kategoriler
Kronoloji

Dünya tarihi /1990-91-92/ Almanya birleşiyor, Yugoslavya ve Sovyetler parçalanıyor, Miloseviç'in Saraybosna katliamı, Körfez Savaşı

Reklam

Afrika Ulusal Kongresine uygulanan 30 yıllık yasak Başkan De Klirk tarafından 2 Şubat 1990'da kaldırıldı. Bu, apartheid sistemini kaldıracak uzun bir süreci başlattı. De Klerk kapsamlı reformlar çerçevesinde yasadışı Güney Afrika Komünist Partisinin ve Pan Afrika Kongresinin de yasal siyasi faaliyetlerine izin verileceğini duyurdu. Dokuz gün sonra ANC lideri Nelson Mandela (d. 1918) 27 yıl hapiste kaldıktan sonra serbest bırakıldı.

Komşu Namibya Güney Afrika yönetimine karşı 25 yıl mücadeleden sonra özgürlüğünü kazanan 25. Afrika ülkesi oldu. Sam Nujoma mart ayında ilk devlet başkanı olarak seçildi.

Orta Amerika'da serbest seçimler 25 Şubat 1990'da Nikaragua'da düzenlendi. ABD fonlarıyla desteklenen bir siyasi partiler koalisyonu olan Milli Muhalefet Birliği sol kanat Sandinistaları mağlup etti. Violeta Chamorro (d. 1929) Nikaragua'nın ilk kadın devlet başkanı oldu.

Baska Körfezinde, Irak 2 Ağustos 1990'da Kuveyt'i işgal etti. İşgal öncesinde iki ülke arasında sınır ve Irak'ın Kuveyt'ten Irak-İran Savaşı (1980-1988) sırasında aldığı borçları geri ödemesi konusunda ihtilaflar yaşanmıştı. Irak lideri Saddam Hüseyin (1937-2006) Kuveyt'in Irak'ın bir parçası haline geldiğini duyurdu. Dünya liderleri işgali kınadı. Kısa süre sonra ABD önderliğinde müttefik kuvvetler Körfeze kuvvet gönderdi.

Saddam Hüseyin 23 Ağustos 1990'da çoğunluğu İngiliz kökenli, Irak'ta ele geçirilmiş Batılı rehinelerle televizyona çıktı. Bu rehineleri potansiyel bir ABD liderliğindeki koalisyon saldırısına karşı "insan kalkanları" olarak kullandığı suçlamalarını reddetti.

Reklam

Almanya birleşirken Yugoslavya ve Sovyetler dağılıyor

Gorbaçov Sovyetlerin dağılma sürecini oldukça hızlandırdı

Daha kuzeyde Sovyet birlikleri Azerbaycan milliyetçilerinin ayrılıkçı hareketini bastırmak için 19 Ocak 1990 akşamı Azerbaycan'ın başkenti Bakü'ye gönderildi. Ertesi gün binlerce Azerbaycanlı Komünist Partisi üyelik kartlarını ateşe verdi.

Almanya Berlin duvarının yıkılmasından yaklaşık bir yıl sonra 3 Ekim 1990'da tekrar birleşti. Helmut Kohl (d. 1930) yeniden birleşen milletin ilk şansölyesi seçildi.

Britanya ile Fransa'yı birleştiren dünyanın en uzun deniz altı tüneli olan Manş Tüneli 1 Aralık 1990'da tamamlanmaya bir adım daha yaklaştı. İnşaat işçileri tünelin iki bölümündeki kayaları oymaya devam ettiler.

Sovyet birlikleri 13 Ocak 1991'de ayrılıkçı milliyetçileri bastırmak için Litvanya'ya girdi. Baskında 14 kişi öldürüldü ve 500'den fazla kişi yaralandı. Protestocular bir yayınla hükümet binalarını Sovyet birliklerinden korumak için halka çağrıda bulunan televizyon kanalının önünde toplanmışlardı.

İLGİLİ:  Almanya: Tarihi, dini, dili, etnik yapısı, ekonomisi ve yönetimi

Boris Yeltsin (1931-2007) Haziran 1991'de Rusya'nın halk tarafından seçilen ilk başkanı oldu ve Komünist partisini ağır bir yenilgiye uğrattı. Başarısını Sovyetler Birliğinin lideri Mihail Gorbaçov'a (d. 1931) meydan okumak için bir güç zemini hazırladı.

Reklam

Gorbaçov'u iktidardan uzaklaştırmak için ağustos ayında tatilde bulunduğu sırada bir askeri darbe girişiminde bulunuldu. Yeltsin bir direniş örgütledi ve darbe girişimi 21 Ağustos 1991'de çöktü. Ardından Yeltsin Sovyetler Birliği Komünist Partisinin Rusya'da yönetimini sona erdirmesini talep etti.

Dünya şaşkınlık içinde seyrederken SSCB 15 farklı devlete bölündü. Sovyetler Birliğinin 15 cumhuriyetinin devlet başkanlarından üçü, Rusya, Ukrayna ve Belarus, Sovyetler Birliğini dağıtmak ve yeni bir birlik olan Bağımsız Devletler Topluluğunu kurmak için bir araya geldi. 21 Aralık 1991'de sekiz devlet daha katıldı. Dört günün ardından Mihail Gorbaçov Sovyet devlet başkanlığından istifa etmekte olduğunu duyurdu. SSCB artık mevcut değildi.

Yugoslavya da dağılmaktaydı; Slovenya ve Hırvatistan Haziran 1991'de bağımsızlıklarını ilan etti. Sırp Devlet Başkanı Slobodan Miloseviç, her iki bölgeye, birlikten ayrılmalarını engellemek için birlikler gönderdi. Doğu Hırvatistan'daki Vukavar şehri Sırpların kasımda sona eren üç aylık kuşatmasının ardından harabeye döndü.

Birinci Körfez Savaşı, 1991 Madrid Konferansı

Madrid Konferansı ''barışı'' amaçladığını iddia etmiş olsa da sonuçları hiçbir zaman öyle olmadı
Madrid Konferansı "barışı" amaçladığını iddia etmiş olsa da günümüzde bir etkisinin olmadığı çok açık

Kuzey İrlanda'da ana siyasi partiler 18 Haziran 1991'de bölgenin geleceğini ele almak üzere tarihi bir toplantı yaptı. Kuzey İrlanda yıllar süren şiddet nedeniyle acı çekmiş ve akan kanı sona erdirmek gibi ısrarcı bir kamusal talep ortaya çıkmıştı.

Ortadoğu'da barış görüşmeleri Araplar ve İsrailliler arasında 30 Ekim 1991'de İspanya'nın Madrid şehrinde düzenlendi. İsrail 40 yıldan beri ilk defa tüm Arap komşularıyla barış müzakere etmek için bir araya gelmişti.

Reklam

Diğer bölgelerde Birleşmiş Milletler Saddam Hüseyin'in askerlerini Kuveyt'ten 15 Ocak'a kadar çekmesi için ültimatom verdi. Saddam buna uymayı kabul etmedi ve 17 Ocakta ABD ve kaolisyon güçleri Birinci Körfez Savaşı (1990-91) olarak da bilinen "Çöl Fırtınası Operasyonu"nu başlattı. Kuveyt beş hafta sonra kurtarıldı.

Birinci Körfez Savaşı Saddam'ı Irak'ta zayıf bir durumda bıraktı. Ülkenin güneyinde Şii Müslümanların ve kuzeyde Kürtlerin hükümet karşıtı ayaklanmalarıyla karşılaştı. Mart ve nisan aylarında binlerce kişi Saddam'ın ayaklanmaları bastırması sırasında öldürüldü.

Hindistan'ın eski başbakanı Rajiv Gandhi (d. 1944) 21 Mayıs 1991'de uğradığı suikastla öldürüldü. Sriperumbudur şehrinde gelecek seçimler için kampanya yürütürken arabasına konulan bir bombayla öldürüldü. Sri Lanka'da bir gerilla grubu olan, aynı zamanda "Tamil Kaplanları" olarak da bilinen Tamil Eeelam'ın Kurtuluşu Kaplanları (LTTE) örgütüne bağlı bir kadın intihar bombacısının sorumlu olduğu ortaya çıktı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1527–1537/ Osmanlı'nın Viyana kuşatması, VIII. Henry ve Papa savaşı, Portekiz Engizisyonu

Lübnan'da İslami köktenciler tarafından rehin tutulan İngiliz gazeteci John McCarthy beş yıl süren tutsaklığının ardından 8 Ağustos 1991'de serbest bırakıldı (bkz. 1986). Yılın ilerleyen tarihlerinde yurttaşı İngiliz rehine Terry White ve Amerikan Terry Anderson ve Tom Sutherland da kurtarıldı.

Miloseviç'in Saraybosna kuşatması, Bill Clinton yeni ABD başkanı

Sırpların birçok ölüm kampı vardı ve BM Barışı Koruma Gücü hiçbir zaman beklenen faydayı göstermedi
Sırpların birçok ölüm kampı vardı ve BM Barışı Koruma Gücü hiçbir zaman beklenen faydayı göstermedi

Birleşmiş bir Avrupa ideali 12 Avrupa ülkesinin Avrupa Birliği Antlaşması ve Maastricht Nihai Senedinin 7 Şubat 1992'de imzalanmasıyla gerçekleşmeye daha da yakınlaştı. Antlaşmalar ortak vatandaşlık, ekonomi ve savunma politikalarının habercisi oldu.

Reklam

Yugoslavya'nın bölünmesi Bosna-Hersek'in 3 Mart 1992'de bağımsızlığını ilan etmesiyle sürdü. Ancak Bosna'da yaşayan Sırplar bu harekete direnç gösterdi. Savaş patlak verdi ve Slobodan Miloseviç yönetimindeki Yugoslav ordusu Bosna'nın Müslüman nüfusuna sahip saldırdı. Başkent Saraybosna Bosnalı Sırpların kuşatması altına girdi. İhtiyaç malzemeleri tükendi ve halk hayatta kalabilmek için mücadele etti. 1996 yılına gelindiğinde facia daha da netleşecekti.

Sırp tutuklu kamplarındaki dikenli teller arkasındaki aç insanları gösteren kayıtların Ağustos 1992'de gösterilmesi dünya çapında infial uyandırdı. Çoğunluğu Bosna'da olan kamplar Sırpların hakimiyeti altındaki topluluklardan diğer etnik grupların çıkartılmasını öngören "etnik temizlik siyasetinin" parçasıydı.

20 Aralık 1992'de Slobodan Miloseviç Sırbistan devlet başkanı olarak tekrar seçildi. Başbakan Milan Panic usulsüzlük gerekçesiyle yeni seçimlerin yapılmasını talep etti. Dokuz gün sonra Panic güven oylamasını kaybetti.

Cezayir Devlet Başkanı Muhammed Boudiaf 29 Haziranda Annaba şehrindeki bir mitingte suikasta uğradı. Boudiaf Cezayir ayaklanmasında (bkz. 1958) önemli bir rol oynamıştı. Yakın bir zamanda hükümetin köktenci bir örgüt olan ve öldürülmesinde sorumlu olduğu düşünülen İslami Kurtuluş Cephesiyle mücadelesinde yardımcı olmak üzere ülkesine dönmüştü.

Demokrat Partili Bill Clinton (d. 1946) 4 Kasım 1992'de ABD başkanlık seçimlerinde George Bush'u yendi. Clinton ABD'yi ekonomik durgunluktan çıkarmayı vaat etti.

Reklam

Kronolojik özet

  • 19 Ocak 1990 / Sovyet birlikleri Azerbaycan'da bağımsızlık isteyenlere karşı şiddet kullandı
  • 2 Şubat 1990 / Güney Afrika Afrika Ulusal Kongresine (ANC) uygulanan yasağı kaldırdı
  • 11 Şubat 1990 / ANC lideri Nelson Mandela serbest bırakıldı
  • 25 Şubat 1990 / Nikaragua'da serbest seçimler düzenlendi
  • 21 Mart 1990 / Namibya bağımsızlığını kazandı
  • 31 Mart 1990 / Londra'da kafa vergisi ayaklanmaları
  • 2 Ağustos 1990 / Irak Kuveyt'i işgal etti
  • 24 Ağustos 1990 / İrlandalı rehin Brian Keenan Lübnan'da İslamcı köktenciler tarafından serbest bırakıldı
  • 3 Ekim 1990 / Almanya tekrar birleşti
  • 27 Kasım 1990 / John Major Britanya Başbakanı olarak Margaret Thatcher'in yerine geldi
  • 9 Aralık 1990 / Lech Walesa Polonya devlet başkanı oldu
  • 13 Ocak 1991 / SSCB Litvanya'da bağımsızlık gösterilerini şiddet kullanarak bastırdı
  • 17 Şubat-28 Şubat 1991 / Kuveyt'in müttefiklerce kurtarılması
  • 30 Mart 1991 / Açlık Sudan'ın geniş bölgelerini etkiledi
  • 3 Nisan 1991 / İngiliz yazar Graham Green'in ölümü (d. 1904)
  • 21 Mayıs 1991 / Hindistan eski başbakanı Rajiv Gandhi öldürüldü (d. 1944)
  • 13 Haziran 1991 / Boris Yeltsin Rusya devlet başkanı oldu
  • 25 Haziran 1991 / Hırvatistan ve Slovenya bağımsızlıklarını kazandı
  • 8 Ağustos 1991 / İngiliz rehin John McCarthy Beyrut'ta serbest bırakıldı
  • 19 Ağustos 1991 / Mihail Gorbaçov'u devirmek için darbe girişimi
  • 20 Ağustos 1991 / Estonya bağımsızlık için oy kullandı
  • 26 Ağustos 1991 / Sırp birlikleri Hırvatistan'da Vukovar'ı tahrip etti
  • 29 Ağustos 1991 / Sovyet Parlamentosu tüm komünist faaliyetleri askıya aldı
  • 8 Eylül 1991 / Makedonya bağımsızlığını ilan etti
  • 26 Ekim 1991 / Dubrovnik Sırp birlikleri tarafından top ateşine tutuldu
  • 30 Ekim 1991 / İspanya'da Ortadoğu barış görüşmeleri
  • 5 Kasım 1991 / Eski İngiliz milletvekili ve medya patronu Robert Maxwell'in ölümü (d. 1923)
  • 19 Kasım 1991 / Rehin tutulan Terry Waite Beyrut'ta serbest bırakıldı
  • 23 Kasım 1991 / Vukovar Federal Yugoslavya ordusuna teslim oldu
  • 2 Aralık 1991 / Ukrayna bağımsızlık için oy kullandı
  • 25 Aralık 1991 / Mihail Gorbaçov Sovyet başkanlığı görevinden istifa etti
  • 7 Şubat 1992 / Masstricht Antlaşması imzalandı
  • 3 Mart 1992 / Bosna Yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan etti
  • 22-29 Mart 1992 / Arnavutluk'ta seçimler komünist yönetimini sona erdirdi
  • 29 Nisan 1992 / Los Angeles'ta ırk isyanları başladı
  • 2 Mayıs 1992 / Hollywood aktristi Marlene Dietrich'in ölümü (d. 1901)
  • 30 Mayıs 1992 / BM Sırbistan'a yaptırımlar getirdi
  • 2 Haziran 1992 / Danimarkalı seçmenler Maastricht Antlaşmasını reddetti
  • 29 Haziran 1992 / Cezayir Devlet Başkanı Muhammed Budiaf öldürüldü (d. 1919)
  • 25 Temmuz 1992 / Barselona Yaz Olimpiyatları başladı
  • 15 Ağustos 1992 / Sırp ölüm kamplarına ilişkin çekimler tüm dünyaya gösterildi
  • 3 Ekim 1992 / Almanya'da ırkçı şiddete karşı büyük çaplı protestolar düzenlendi
  • 4 Kasım 1992 / Bill Clinton ABD başkanı seçildi

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarıyla ilgilidir.