Kategoriler
Donanım & Yazılım

Hedera Hashgraph (HBAR) nedir ve blockchain'den daha mı iyidir? Farkları ve avantajları

Blockchain teknolojisi 2008 yılında çeşitli bankacılık kurumlarının çöküşüne tepki olarak ortaya çıktı. Özellikle dijital dünya için tasarlandı ve eşler arası (peer to peer) elektronik para sistemi olarak amacı para arzının denetimini serbest bırakmaktır. Birileri Hashgraph hakkında konuşmaya başlayana dek bu çevrimiçi para sisteminin en iyi tek sistem olduğuna inanılıyordu. Hedera şu anda Hashgraph konsensunu kullanan tek açık defter ve Hedera Hashgraph olarak biliniyor.

Hedera hashgraph nedir?

Hashgraph’in blok zincirine kıyasla daha güçlü bir sistem olduğu söylenir. “Dağıtık fikir birliği” (konsensus) sistemi için yeni bir platform sağlamayı amaçlıyor. Blok zincirini tanımlarken kullanılan başlıca ifadelerden “dağıtık”, “şeffaf”, “fikir birliği esaslı”, ”işlemsel” ve ”esnek” gibi tabirler Hashgraph için de geçerli. Fakat Hashgraph bunlara ek olarak daha hızlı, adil ve güvenli bir veri yapısı ve fikir birliği algoritması olma özelliğine sahip. Dağıtık defteri kebir teknolojisinin geleceğinin bunlar olduğu düşünülüyor. Aynı zamanda bugünün ölçekleme ve güvenlik sorunlarına da cevap verebiliyor. Hashgraph fikir birliğini hızlı, adil ve güvenilir kılmak için iki özel teknik kullanıyor:

  1. Dedikodu hakkında dedikodu (Gossip about Gossip veya Gossip protokolü)
  2. Sanal oylama

Dedikodu hakkında dedikodu temel olarak dedikoduya küçük bir miktar ek bilgi yerleştirmekten ibarettir. Bu da konuşulduğu son iki kişinin hash’i anlamına gelir. Bu bilgiler kullanılarak bir Hashgraph inşa edilebiliyor ve daha fazla dedikodu konuşuldukça her bir düğüm düzenli olarak güncelleniyor.

İLGİLİ:  Nasıl blockchain geliştiricisi olunur? Diller, püf noktalar ve temeller

Hashgraph hazır olduğunda düğümün ne yönde oy kullanacağını bilmekse kolay oluyor. Çünkü her düğümün hangi bilgiye ne zaman sahip olduğu açıkça görülebiliyor. Bu da veri oylama algoritması için girdi olarak kullanılarak hangi aktarımların hızlıca fikir birliğine ulaştığını bulmayı mümkün hale getiriyor.

Hashgraph ve blockchain

Blockchain teknolojisi ise ekonomik işlemlerin kaydının tutulduğu, dışarıdan müdahale edilemeyen bir dijital defterdir. Ancak yalnızca finansal işlemleri değil bir değeri olan sanal her şeyi kaydetmek için de yeniden programlanabilir. Blok zinciri ya da blockchain'de saklanan bilgi, paylaşımlı ve sürekli olarak güncelleniyor. Bu da saklanan bilginin yalnızca tek bir yerde değil tüm ağda aynı kalmasını sağlıyor. Sonuç olarak blockchain tek bir yapı tarafından kontrol edilemiyor. Hatanın tek bir noktada yaşanması geriye kalan tüm bilgiyi yok etmiyor.

Hedera Hashgraph’i Swirlds firması tasarladı. Yani aslında bir ticari organizasyon. Bitcoin/blockchain gibi bir vakıf değil. Teknolojisini açık kaynak olarak sunmuyor. Amaçları her normal şirket gibi kâr elde etmek. Bu nedenle ancak geliştirici SDK’leri gibi paketler söz konusu olabilir. Blockchain’in aksine protokolleri patentlidir. Dünyanın daha iyi bir noktaya gelmesi için teknolojinin herkesçe erişebildiği açık kaynak github’lara ve kâr amacı gütmeyen vakıflara ihtiyaç olduğu bir gerçek.

Hashgraph, blok zincirine kıyasla oldukça merkezi. Platformlarını kullanarak uygulama yapmak istediğinizde lisanslarını satın almanız gerek. Ardından iş modelinizi sunup lisans fiyatında anlaşma yapıyorsunuz. Hashgraph bu anlamda blockchain'in doğasıyla taban tabana zıt bir sistem kullanıyor.

Hedera Hashgraph daha üstün bir veri yapısını desteklediğini ve blockchain topluluğunun bir süredir mücadele ettiği problemlerin çoğunu çözdüğünü savunuyor, tıpkı fikir birliği mekanizması gibi.

İLGİLİ:  Blockchain'de Lightning Network nedir? Çalışması, avantajı ve uygulama alanları

Bu zamana kadar fikir birliği teknolojileri iki kategoriye ayrıldı:

  1. Açık (Public) ağlar (Bitcoin ve Ethereum)
  2. Özel ağlar (lider tabanlı fikir birliği algoritmalarına dayanan çözümler)

Açık ağları çalıştırmak pahalı ve Proof of Work’den doğan performans kısıtlamalarına sahipler (işlemin gerçekleşeceği sırayı belirlemek para arzının sabit kalmasını ve kimsenin hile yapmamasını sağlıyor). Ancak aynı zamanda bu tür teknolojilerin pratikte kullanılabileceği uygulama alanlarını daraltıyor.

Özel ağlar açık ağların aksine kullanımı, tanınan ve güvenilen katılımcılarla sınırlıyor. Bu yaklaşım ile Bitcoin’in yedi aktarımına kıyasla saniyede 1000 aktarıma çıkan algoritmalar kullanılarak maliyet düşürülürken performans dramatik olarak artırılıyor. Ancak bir ağın bu hızlara ulaşabilmesi genelde kendisini DDoS saldırılarına müsait kılar.

Yazılım platformu Swirlds’in Hashgraph algoritması kağıt üzerinde bu eksikliklerin üstesinden gelmekte. Zira ne Proof of Work ne de liderlik (PoS) bazlı çalışıyor.

Blockchain'e kıyasla sunduğu diğer avantajlar

Daha üstün bir dağıtık defter teknolojisi üzerine kurulu yeni bir fikir birliği algoritması getiriyor. Bitcoin ve Ethereum gibi bir noktadan sonra sürdürülmesi olanaksızlaşan enerji tüketimi ve devasa işlem gücüne duyulan ihtiyacı ortadan kaldırıyor. Tabii Ethereum’un gelecek planları arasında Proof of Stake’e geçmek var.

Bahsedildiği gibi Bitcoin saniyede 7 aktarımla sınırlı. Diğer taraftan Hedera Hashgraph (ön sharding ile) 250.000 aktarıma ulaşabiliyor; Bitcoin’den 50.000 kat daha hızlı.

Blockchain'den daha adil

Blockchain dünyasında madenci bir bloktaki aktarımların hangi sırayla gerçekleşmesi gerektiğine karar verebilir. Örneğin aktarımları gelecek bloklara yerleştirirse emrin daha geç gerçekleşmesine yol açar. Hatta aktarımların sisteme girmesine tümüyle engel olabilir. “Fikir birliği zaman damgası” ile Hedera Hashgraph bu probleme çözüm sunuyor. Basitçe söylemek gerekirse bireylerin aktarım sırasını değiştirmesinin önüne geçiyor.

İLGİLİ:  Blockchain aslında abartılmış bir teknoloji mi?

Eşzamansız Byzantine hata toleranslı

Diğer sistemlerin aksine Hedera Hashgraph tümüyle eşzamansız bir Byzantine algoritması kullanıyor. Yani mesajların internette hangi hızla iletildiği konusunda tahminler yapmakla meşgul olmuyor. Bu kabiliyeti kendisini DDoS saldırılarına, botnet’ler ve güvenlik duvarlarına karşı esnek kılıyor. Bitcoin, Byzantine değil. Yani Bitcoin’de fikir birliğine sahip olunup olunmadığı hiçbir zaman bilinemiyor.

Blockchain'den daha verimli

Hedera Hashgraph ile kazılan hiçbir blok araya gitmiyor. Blok zincirinde aktarımlar konteynerlere konularak (bloklar) tek bir uzun zincir halini alır. Eğer iki madenci aynı anda iki blok oluşturursa, topluluk nihayetinde bir tanesini seçip diğerini ıskartaya çıkarmak zorundadır. Bu da harcanan enerjinin israf olması demek. Hashgraph’te bütün konteynerler kullanılıyor ve hiçbiri boşa çıkartılmıyor.

Hashgraph her ne kadar blockchain'den daha üstün bir teknoloji olarak görünse de, kriptografi dünyasında işlerin biraz fazla hızlı ilerlediği unutulmamalı. Yepyeni bir şey ortaya çıktığında insanlar bunun ne olduğunu öğreninceye kadar yerini bir başkası alabiliyor.

Bitcoin 10 yıldır aramızda ve 10 yıldır ne kadar güvenilir ve istikrarlı olduğunu ispat etti. Hedera Hashgraph’in blockchain'den daha elverişli göründüğü kullanım alanları olacaktır. Ancak blockchain gibi bir teknolojinin tümüyle ve kolayca ortadan kaldırabileceğine inanmak ancak yeterli bilgiye sahip olunmadığında düşünülebilir.

Güvenilir, hızlı ve açık defterler ile Hedera Hashgraph’in geleceğinde mikro ödemelere yer var. Örneğin bu devasa boyutlarda dağıtık bir oyun dünyasının doğuşu demek olabilir. Zira dağıtık defter teknolojisi ile yapay zekanın birleşimi yepyeni deneyimler oluşturabiliyor. Game of War mobil oyununun kurucusu MZ, Hedera Hashgraph platformunu kullanarak bir uygulama geliştirmeyi planladığını dahi açıklamıştı.

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.