Kategoriler
Ekonomi

Dünyada ülkelerin para birimleri

Dünyada kaç para birimi olduğunu hiç merak ettiniz mi? Veya tüm para birimleri arasında en çok işlem gören para birimlerini? Daha fazla merak etmenize gerek yok. Aşağıda dünyadaki tüm para birimlerinin ülkelere göre bir listesini paylaştık. Aynı zamanda para biriminin ne olduğunu ve neden önemli olduğuna değindik. Bir kimsenin hangi parayı kullanacağı tamamen nerede yaşadığına veya nereye seyahat etmeyi planladığına bağlı. Birleşmiş Milletler dünya çapında yaklaşık 180 para birimini tanır. Toplam bağımsız ülke sayısı, birçok bağımlı bölge ile birlikte 195'den fazla olmasına rağmen toplam para birimi sayısı bundan daha az. Çünkü bazı ülkeler kendi paraları olmadığı için döviz kullanır.

Tüm ülkelerin para birimleri

Avrupa'nın para birimi Euro'nun yaklaşık 35 bağımsız devlet ve denizaşırı bölgede kullanıldığını, ABD ve diğer on yabancı ülkenin ise ABD Doları kullandığını veya Doğu Karayip dolarının 6 Karayip ülkesinde para birimi olarak kullanıldığını görebilirsiniz. Ayrıca Afrika frangı kullanan 6 Afrika devleti ve Batı Afrika CFA frangı kullanan 8 Afrika devleti var.

Dünyada en çok işlem gören para birimi, küresel ödemelerin yaklaşık %47'sinin yapıldığı ABD Doları'dır ve aynı zamanda forex piyasasının toplam günlük cirosunun %87'sini oluşturur. En çok işlem gören para birimi listesinde ikinci sırada günlük işlemlerin yaklaşık %33'üne karşılık gelen ve aynı zamanda uluslararası banka ödemelerinde %28'lik paya sahip olan Euro var. 8. yüzyıldan beri varlığını sürdüren İngiliz sterlini dünyanın en eski para birimlerinden biri. Resmi olarak 18 Temmuz 2011'de kabul edilen dünyanın en yeni para birimi ise Güney Sudan poundudur.

İLGİLİ:  Paranın hikayesi ve tarihsel gelişimi

Dünyanın en büyük para birimleri hangileri?

En çok işlem gören ve en güçlüsü olduğu kabul edilen yaklaşık 8 para birimi var. Aşağıda bunları ilgili sembolleriyle bulabilirsiniz.

  • ABD doları (USD) – sembol $
  • Euro (EUR) – sembol €
  • Japon yeni (JPY) – sembol ¥
  • İngiliz sterlini (GBP) – sembol £
  • İsviçre frangı (SWF) – sembol ₣
  • Kanada doları (CAD) – sembol $
  • Avustralya / Yeni Zelanda doları (AUD / NZD) – sembol $
  • Güney Afrika randı (ZAR) – sembol R

Para birimlerine dair ilgi çekici noktalar

  • Kanada ve Avustralya gibi bazı ülkeler artık kağıt yerine plastik para kullanıyor.
  • Kraliçe II. Elizabeth'in portresi 33 farklı ülkenin parasının üzerindedir.
  • Resmi yaşarken bir madeni paranın üzerine basılan ilk kişi MÖ 44'te Jül Sezar olmuştur.
  • İlk Euro madeni para ve banknotları 2002'de piyasaya sürüldü.
  • Bazı ülkelerin mağazalarında birden fazla para birimi geçerlidir. Örneğin, Danimarka'nın turistik kısımlarında hem Danimarka kronu hem de Euro'nun kullanıldığı mağazalar var.

Tüm para birimlerinin listesi ve kısaltmaları

Ülkelerin alfabetik sıraya göre listelendiği para birimi tablosu:

İLGİLİ:  JPM Coin: ABD'nin en büyük bankası kripto para yapıyor
ÜlkePara birimiISO-4217
AfganistanAfgan afganisiAFN
Ağrotur ve Dikelya (BK)Avrupa avrosuEUR
Åland Adaları (Finlandiya)Avrupa avrosuEUR
ArnavutlukArnavutluk lekiALL
CezayirCezayir dinarıDZD
Amerikan Samoası (ABD)ABD dolarıUSD
AndorraAvrupa avrosuEUR
AngolaAngola kwanzasıAOA
Anguilla (BK)Doğu Karayip dolarıXCD
Antigua ve BarbudaDoğu Karayip dolarıXCD
ArjantinArjantin pesosuARS
ErmenistanErmenistan dramıAMD
Aruba (Hollanda)Aruba floriniAWG
Ascension Adası (BK)Saint Helena sterliniSHP
AvustralyaAvustralya dolarıAUD
AvusturyaAvrupa avrosuEUR
AzerbaycanAzerbaycan manatıAZN
BahamalarBahamalar dolarıBSD
BahreynBahreyn dinarıBHD
BangladeşBangladeş takasıBDT
BarbadosBarbados dolarıBBD
BelarusBelarus rublesiBYN
BelçikaAvrupa avrosuEUR
BelizeBelize dolarıBZD
BeninBatı Afrika CFA frangıXOF
Bermuda (BK)Bermuda dolarıBMD
ButanButan ngultrumuBTN
BolivyaBolivya bolivianosuBOB
Bonaire (Hollanda)ABD dolarıUSD
Bosna HersekBosna-Hersek markıBAM
BotsvanaBotsvana pulasıBWP
BrezilyaBrezilya realiBRL
Britanya Hint Okyanusu Toprakları (BK)ABD dolarıUSD
Britanya Virjin Adaları (BK)ABD dolarıUSD
BruneiBrunei dolarıBND
BulgaristanBulgaristan levasıBGN
Burkina FasoBatı Afrika CFA frangıXOF
BurundiBurundi frangıBIF
Cape VerdeCape Verde eskudosuCVE
KamboçyaKamboçya rieliKHR
KamerunOrta Afrika CFA frangıXAF
KanadaKanada dolarıCAD
Karayip Hollandası (Hollanda)ABD dolarıUSD
Cayman Adaları (BK)Cayman Adaları dolarıKYD
Orta Afrika CumhuriyetiOrta Afrika CFA frangıXAF
ÇadOrta Afrika CFA frangıXAF
Chatham Adaları (Yeni Zelanda)Yeni Zelanda dolarıNZD
ŞiliŞili pesosuCLP
ÇinÇin yuanı (Renminbi)CNY
Christmas Adası (Avustralya)Avustralya dolarıAUD
Cocos (Keeling) Adaları (Avustralya)Avustralya dolarıAUD
KolombiyaKolombiya pesosuCOP
KomorlarKomor frangıKMF
Demokratik Kongo CumhuriyetKongo frangıCDF
Kongo CumhuriyetiOrta Afrika CFA frangıXAF
Cook Adaları (Yeni Zelanda)Cook Adaları dolarınone
Kosta RikaKosta Rika kolonuCRC
Fildişi SahiliBatı Afrika CFA frangıXOF
HırvatistanHırvatistan kunasıHRK
KübaKüba pesosuCUP
Curaçao (Hollanda)Hollanda Antilleri guldeniANG
KıbrısAvrupa avrosuEUR
ÇekyaÇek korunasıCZK
DanimarkaDanimarka kronuDKK
CibutiCibuti frangıDJF
DominikaDoğu Karayip dolarıXCD
Dominik CumhuriyetiDominik pesosuDOP
EkvadorABD dolarıUSD
MısırMısır lirasıEGP
El SalvadorABD dolarıUSD
Ekvator GinesiOrta Afrika CFA frangıXAF
EritreEritre nakfasıERN
EstonyaAvrupa avrosuEUR
Esvati̇ni̇ (önceleri Svaziland)Svaziland lilangenisiSZL
EtiyopyaEtiyopya birriETB
Falkland Adaları (BK)Falkland Adaları pounduFKP
Faroe Adaları (Danimarka)Faroe kronasınone
FijiFiji dolarıFJD
FinlandiyaAvrupa avrosuEUR
FransaAvrupa avrosuEUR
Fransız Guyanası (Fransa)Avrupa avrosuEUR
Fransız Polinezyası (Fransa)CFP frangıXPF
GabonOrta Afrika CFA frangıXAF
GambiyaGambiya dalasisiGMD
GürcistanGürcistan larisiGEL
AlmanyaAvrupa avrosuEUR
GanaGana cedisiGHS
Cebelitarık (BK)Cebelitarık pounduGIP
YunanistanAvrupa avrosuEUR
Grönland (Danimarka)Danimarka kronuDKK
GrenadaDoğu Karayip dolarıXCD
Guadeloupe (Fransa)Avrupa avrosuEUR
Guam (ABD)ABD dolarıUSD
GuatemalaGuatemala quetzalıGTQ
Guernsey (BK)Guernsey pounduGGP
GineGine frangıGNF
Gine-BissauBatı Afrika CFA frangıXOF
GuyanaGuyana dolarıGYD
HaitiHaiti gourdesiHTG
HondurasHonduras lempirasıHNL
Hong Kong (Çin)Hong Kong dolarıHKD
MacaristanMacar forintiHUF
İzlandaİzlanda kronasıISK
HindistanHindistan rupisiINR
EndonezyaEndonezya rupisiIDR
Uluslararası Para Fonu (IMF)SDR (Özel Çekme Hakları)XDR
İranİran riyaliIRR
IrakIrak dinarıIQD
İrlandaAvrupa avrosuEUR
Man Adası (BK)Man pounduIMP
İsrailYeni İsrail şekeliILS
İtalyaAvrupa avrosuEUR
JamaikaJamaika dolarıJMD
JaponyaJapon yeniJPY
Jersey (BK)Jersey pounduJEP
ÜrdünÜrdün dinarıJOD
KazakistanKazakistan tengesiKZT
KenyaKenya şiliniKES
KiribatiAvustralya dolarıAUD
KosovaAvrupa avrosuEUR
KuveytKuveyt dinarıKWD
KırgızistanKırgızistan somuKGS
LaosLaos kipiLAK
LetonyaAvrupa avrosuEUR
LübnanLübnan lirasıLBP
LesothoLesotho lotisiLSL
LiberyaLiberya dolarıLRD
LibyaLibya dinarıLYD
Lihtenştaynİsviçre frangıCHF
LitvanyaAvrupa avrosuEUR
LüksemburgAvrupa avrosuEUR
Makao (Çin)Makao patakasıMOP
MadagaskarMadagaskar ariarisiMGA
MalaviMalavi kvaçasıMWK
MalezyaMalezya ringgitiMYR
MaldivlerMaldiv rufiyasıMVR
MaliBatı Afrika CFA frangıXOF
MaltaAvrupa avrosuEUR
Marşal AdalarıABD dolarıUSD
Martinik (Fransa)Avrupa avrosuEUR
MoritanyaMoritanya ugiyasıMRU
MauritiusMauritius rupisiMUR
Mayotte (Fransa)Avrupa avrosuEUR
MeksikaMeksika pesosuMXN
MikronezyaABD dolarıUSD
MoldovaMoldova leyiMDL
MonakoAvrupa avrosuEUR
MoğolistanMoğolistan tugrikiMNT
KaradağAvrupa avrosuEUR
Montserrat (BK)Doğu Karayip dolarıXCD
FasFas dirhemiMAD
MozambikMozambik meticalıMZN
Myanmar (önceden Burma)Myanmar kyatıMMK
NamibyaNamibya dolarıNAD
NauruAvustralya dolarıAUD
NepalNepal rupisiNPR
HollandaAvrupa avrosuEUR
Yeni Kaledonya (Fransa)CFP frangıXPF
Yeni ZelandaYeni Zelanda dolarıNZD
NikaraguaNikaragu kordobasıNIO
NijerBatı Afrika CFA frangıXOF
NijeryaNijerya nairasıNGN
Niue (Yeni Zelanda)Yeni Zelanda dolarıNZD
Norfolk Adası (Avustralya)Avustralya dolarıAUD
Kuzey Mariana Adaları (ABD)ABD dolarıUSD
Kuzey KoreKuzey Kore wonuKPW
Kuzey Makedonya (önceden Makedonya)Makedonya dinarıMKD
NorveçNorveç kronuNOK
UmmanUmman riyaliOMR
PakistanPakistan rupisiPKR
PalauABD dolarıUSD
FilistinYeni İsrail şekeliILS
PanamaABD dolarıUSD
Papua Yeni GinePapa Yeni Gine kinasıPGK
ParaguayParaguay guaranisiPYG
PeruPeru soluPEN
FilipinlerFilipin pesosuPHP
Pitcairn Adaları (BK)Yeni Zelanda dolarıNZD
PolonyaPolonya zlotisi PLN
PortekizAvrupa avrosuEUR
Porto Riko (ABD)ABD dolarıUSD
KatarKatar riyaliQAR
Reunion (Fransa)Avrupa avrosuEUR
RomanyaRumen leyiRON
RusyaRus rublesiRUB
RuandaRuanda frangıRWF
Saba (Hollanda)ABD dolarıUSD
Saint Barthelemy (Fransa)Avrupa avrosuEUR
Saint Helena (BK)Saint Helena pounduSHP
Saint Kitts ve NevisDoğu Karayip dolarıXCD
Saint LuciaDoğu Karayip dolarıXCD
Saint Martin (Fransa)Avrupa avrosuEUR
Saint Pierre ve Miquelon (Fransa)Avrupa avrosuEUR
Saint Vincent ve GrenadinlerDoğu Karayip dolarıXCD
SamoaSamoa talasıWST
San MarinoAvrupa avrosuEUR
Sao Tome ve PrincipeSao Tome ve Principe dobrasıSTN
Suudi ArabistanSuudi Arabistan riyaliSAR
SenegalBatı Afrika CFA frangıXOF
SırbistanSırp dinarıRSD
SeyşellerSeyşeller rupisiSCR
Sierra LeoneSierra Leone leonesiSLL
SingapurSingapur dolarıSGD
Sint Eustatius (Hollanda)ABD dolarıUSD
Sint Maarten (Hollanda)Hollanda Antilleri guldeniANG
SlovakyaAvrupa avrosuEUR
SlovenyaAvrupa avrosuEUR
Solomon AdalarıSolomon Adaları dolarıSBD
SomaliSomali şiliniSOS
Güney AfrikaGüney Afrika randıZAR
Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları (BK)İngiliz sterliniGBP
Güney KoreGüney Kore wonuKRW
Güney SudanGüney Sudan pounduSSP
İspanyaAvrupa avrosuEUR
Sri LankaSri Lanka rupisiLKR
SudanSudan sterliniSDG
SurinamSurinam dolarıSRD
Svalbard ve Jan Mayen (Norveç)Norveç kronuNOK
İsveçİsveç kronuSEK
İsviçreİsviçre frangıCHF
SuriyeSuriye lirasıSYP
TayvanYeni Tayvan dolarıTWD
TacikistanTacikistan somonisiTJS
TanzanyaTanzanya şiliniTZS
TaylandTayland bahtıTHB
Doğu TimorABD dolarıUSD
TogoBatı Afrika CFA frangıXOF
Tokelau (Yeni Zelanda)Yeni Zelanda dolarıNZD
TongaTonga pa’angasıTOP
Trinidad ve TobagoTrinidad ve Tobago dolarıTTD
Tristan da Cunha (BK)İngiliz sterliniGBP
TunusTunus dinarıTND
TürkiyeTürk lirasıTRY
TürkmenistanTürkmenistan manatıTMT
Türk ve Caicos Adaları (BK)ABD dolarıUSD
TuvaluAvustralya dolarıAUD
UgandaUganda şiliniUGX
UkraynaUkranya grivnasıUAH
Birleşik Arap EmirlikleriBAE dirhemiAED
Birleşik Krallıkİngiliz sterliniGBP
Amerika Birleşik DevletleriABD dolarıUSD
UruguayUruguay pesosuUYU
ABD Virgin Adaları (ABD)ABD dolarıUSD
ÖzbekistanÖzbekistan somuUZS
VanuatuVanuatu vatusuVUV
Vatikan Şehri (Kutsal Makam)Avrupa avrosuEUR
VenezuelaVenezuela bolivarıVES
VietnamVietnam donguVND
Wake Adası (ABD)ABD dolarıUSD
Wallis ve Futuna (Fransa)CFP frangıXPF
YemenYemen riyaliYER
ZambiyaZambiya kvaçasıZMW
ZimbabveABD dolarıUSD

Para birimi nedir?

Para birimi, bir ekonomide dolaşan ve genel olarak mal ve hizmet satın almak için kullanılan para türünü ifade eder. Daha basit ifadeyle, para birimi, ülke genelinde halkın elinde dolaşması için kullanılan para biçimidir. Şu anda para birimi normal olarak hem sert paradan yani madeni paralardan hem de yumuşak paradan yani kağıttan oluşuyor. Bir ülkedeki para birimi genellikle bir yetkili makam tarafından korunur ve basılır ve buna fiat para (itibari para) denir. Yani para biriminin değeri, yapımında kullanılan malzeme ile değil basıldığı ekonomideki temsil ettiği değere göre belirlenir.

İLGİLİ:  Dünyada dolaşımda ne kadar para var?

Para biriminin önemi nedir?

Para biriminin ticaretin yani alış ve satışın temelini oluşturması gibi bariz avantajının yanı sıra para birimi değer standardını da belirler. Takas sistemine kıyasla işlemler daha sorunsuz ve kolay işler. Para birimi aynı zamanda bir değer deposudur. Yani para birimi depolanabilir ve daha sonra değerinin tamamı ile olmasa da büyük kısmıyla yeniden kullanılabilir.

Para birimine dair temel noktalar

Para birimlerinin değeri dünya çapında düzenli olarak yükselip ve düşüyor. Para birimleri her küçük gelişmeden etkilenir. Tıpkı bir ülke liderinin petrolün alım satım fiyatı hakkında düşüncesiz sözler söylemesi veya adaleti küçümseyici ifadeler kullanması gibi. Bir para biriminin değeri hızla yükselip düşebilir. Aralık 2015'te petrol fiyatlarındaki düşüş nedeniyle Kanada doları gibi birçok para birimi %15 civarında düşüş yaşadılar. Türk lirası sadece 2015'ten 2021'e yaklaşık %70 değer kaybetmiştir.

Bankacılık açısından bakıldığında dünyada çoğu para birimi güçlü ve istikrarlıdır ancak seyahat perspektifinde durum böyle değil. Uluslararası seyahatler için en çok kullanılan ve tercih edilen para birimi ABD doları, İngiliz sterlini ve Euro'dur. Yukarıda da belirtildiği gibi Ekvador ve Zimbabve gibi yaklaşık iki düzine ülkede Amerikan doları para birimi olarak kullanılıyor. Bu durum bir ülkenin para birimi oldukça istikrarsız hale geldiğinde ve devletin istikrarlı bir ekonomi inşa etmekte zorlanması halinde yaşanıyor.

Diğer taraftan, Kamboçya gibi bir ülkenin resmi para birimi olarak Amerikan doları kullanması Kamboçya'da kazanılan doların Amerika'da aynı değerde olacağı anlamına gelmez. Kamboçya'da orta sınıf bir restoranda iki kişilik yemek yiyen ve bir içecek içen Amerikalı 10 doların altında ödeme yapar çünkü orada yaşamanın maliyeti ABD'ye kıyasla çok daha düşüktür.

Sonuç

Dünyada Birleşmiş Milletler tarafından tanınan yaklaşık 180 para birimi var ve bir ülkenin kendi para birimine sahip olması önemlidir çünkü bir ulusu bağımsız ve kendi kendine yeter kılan unsurların temelidir. Dünyanın her yerindeki her ulusun diğer ülkelerle ticari ilişkileri var ve bu ilişki döviz bozdurma yoluyla gerçekleşiyor. Yine yurt dışına seyahat etmek için döviz değişimi gereklidir. Takas sistemini kullanarak ticaret yapmak artık çağımızda uygulanabilir değil. Para birimi büyük önem taşıyor çünkü bir para biriminin diğerine kıyasla değeri o ülkenin ekonomik durumunu ve insanlarının refahını gösterir.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.