Günümüzde kızıl saç genellikle çekici bir özellik olarak algılanmaktadır; ancak tarihsel olarak kızıl saçlı bireyler genellikle hilekâr veya şeytani olmak gibi olumsuz çağrışımlarla ilişkilendirilmiştir. Avrupa'daki cadı mahkemelerinin tarihi döneminde, kızıl saçlı bireyler, cadılıkla ilişkilendirildikleri yönündeki yaygın inanç nedeniyle zulme maruz kalmıştır. İspanyol Engizisyonu döneminde kızıl saçlı bireyler, saç renklerinin cehennemden ateş çaldıklarının göstergesi olduğu inancı nedeniyle aşağılanmaya maruz kalmıştır.
Tarih boyunca kızıl saçlılar, öldükten sonra vampire dönüşebilecekleri düşüncesinden, doğuştan şanssız ve bir ruhtan yoksun oldukları fikrine kadar çok sayıda asılsız inanca maruz kalmışlardır. Neyse ki, kızıl saçın nedenleri üzerine yapılan bilimsel çalışmalar sayesinde, bu özelliğe sahip bireyler artık zulme ve idama maruz kalmıyor.
Melanin ve Saç Rengindeki Rolü
![Bazı İnsanların Kızıl Saçlı Olmasının Nedeni 2 Kızıl saçlı Şah İsmail](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/05/Shah_Ismail_I.jpg)
Cilt ve saç pigmentasyonu melanin varlığı ile belirlenir. Bu madde, koyudan açığa tonlardaki değişimden sorumludur. Saçın pigmentasyonu, pigment salgılayan özelleşmiş hücreler olan melanositler tarafından belirlenir. Saç soğanı içinde ve saç matrisi içinde bulunurlar.
Melanositler, saçın renklenmesinden sorumlu olan eumelanin ve feomelanin olmak üzere iki farklı melanin pigmenti türünün üretiminden sorumludur.
Siyah ve kahverengi saça sahip bireyler yüksek konsantrasyonlarda eumelanin pigmenti sergilerken, eumelanin eksikliği beyaz saçın göstergesidir. Sarı saç, hem eumelanin hem de feomelanin seviyelerinin azalmasından kaynaklanan bir fenotiptir. Kızıl saç, eumelanin pigmentine göre daha yüksek bir feomelanin pigmenti konsantrasyonu ile karakterize edilir.
Peki kızıl saçlılarda neden bu kadar çok feomelanin vardır? Basitçe söylemek gerekirse, cevap bu kişilerin genetiğinde yatmaktadır.
MC1R Gen Mutasyonu
![Bazı İnsanların Kızıl Saçlı Olmasının Nedeni 3 MC1R geninin bulunduğu 16. kromozom.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/05/mc1r.jpg)
Renk pigmentinin oluşması veya oluşmaması rastgele bir olay değildir. Tek bir gen, salınan melanin pigmentinin türünü ve miktarını belirler.
16. kromozom üzerinde bulunan MC1R geni, melanositler tarafından gerçekleştirilen melanin sentezi sürecinde çok önemli bir faktördür. MC1R geni, melanositlerin yüzeyinde ifade edilen melanokortin 1 reseptör proteininin üretimini kodlar.
Reseptörler, dışarıdan üretilen ve ifade edilen melanin pigmentlerinin türünü belirler.
Melanokortin 1 reseptörü bir reseptör tipi olarak sınıflandırılır. Reseptörler, gelen bilgileri almak için bir araç görevi görür. Kimyasal bir sinyal molekülü bir reseptöre bağlanarak reseptörün aracılık ettiği bir dizi hücresel etkiyi başlatır. Etkiler, yeni bir proteinin üretilmesinden veya belirli bir işlevin engellenmesinden bir sinyalin iletilmesine kadar değişebilir.
Çeşitli hormonlar MC1 reseptörüne bağlanır ve onu aktive eder.
![Bazı İnsanların Kızıl Saçlı Olmasının Nedeni 4 Bir melanosit illüstrasyonu](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/05/900px-Blausen_0632_Melanocyte.jpg)
MC1R geninin aktivasyonu, hücre içindeki MC1 reseptörlerinin sayısında artışa neden olur. Bu da melanositler tarafından eumelanin üretiminin artmasına yol açarak daha koyu bir saç rengine neden olur.
Tersine, MC1R geninin devre dışı bırakılması veya inhibisyonu zıt bir sonuçla sonuçlanacaktır. Melanositlerde MC1 reseptörlerinin azalması veya yokluğu, feomelanin sentezinin artmasına yol açarak açık bir cilt tonu ve kızıl-turuncu saç rengiyle sonuçlanabilir.
Kızıl saçlı bireyler, MC1 reseptör geninin genetik bir varyasyonuna sahiptir ve bu da işlevsiz veya eksik MC1 reseptörlerinin üretilmesine neden olabilir. Bu durum işlev kaybı mutasyonu olarak adlandırılır ve feomelanin üretiminin artmasına neden olur.
Kızıl Saçın Evrimi ve Dezavantajları
![Bazı İnsanların Kızıl Saçlı Olmasının Nedeni 5 Avrupa'da kızıl saç sıklığı haritası](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/05/kirmizi-sac-avrupa-haritasi.jpg)
Kızıl saçlı insanların güneşe maruz kaldıklarında zorluklar yaşayabilecekleri yaygın bir inanıştır. Bu yaygın inanış bir efsane olarak görülebilir, ancak ne yazık ki doğrulanabilir bir gerçektir.
Melanin, doğal bir güneş koruma faktörü olarak işlev görür. Eumelanin, ultraviyole radyasyonu emerek fotokoruyucu bir ajan olarak işlev görür ve aynı zamanda bir antioksidan ve serbest radikallerin temizleyicisi olarak hizmet eder. Evrimsel açıdan bakıldığında, ekvatora yakın bölgelerde yaşayan bireylerin koyu renk ten ve saçlara sahip olması mantıklıdır.
Bununla birlikte, yüksek feomelanin seviyesine sahip insanların önemli bir kısmının, güneş ışığı yoğunluğunun ekvatoral bölgelere göre nispeten daha düşük olduğu kuzey yarımkürede yaşadığını belirtmek gerekir. Yoğun güneş radyasyonuna maruz kalmamaları nedeniyle, insan nüfusu vücutlarında daha az miktarda eumelanin pigmentine ihtiyaç duymaktadır.
MC1R mutasyonunun, kuzey bölgelerinde yaygın olan soğuk ve loş ışıklı ortamlara evrimsel bir adaptasyonu temsil ettiği varsayılmaktadır. Kızıl saçlı insanların uzun süre güneş ışığına maruz kalmaya karşı daha hassas oldukları bilinmektedir. Eumelanin, cildi güneşten yayılan UV radyasyonunun zararlı etkilerinden korumada feomelaninden nispeten daha etkilidir. Bu nedenle kızıl saçlı insanlar güneş yanığı ve cilt kanseri tehlikelerine karşı daha hassastır.
Bir çalışma, kızıl saçlıların deri altı lidokain gibi analjeziklerin etkilerine karşı dirençli olduğunu ve ayrıca soğuk veya sıcaktan kaynaklanan ağrıya karşı daha hassas olduklarını öne sürmektedir.
Yakın zamanda yapılan bir çalışma, kızıl saçlı insanları artan ağrı hassasiyeti, Parkinson hastalığı, trombosit işlevselliğinin azalması ve bağışıklık sistemindeki potansiyel bozukluklarla ilişkilendirmiştir. Araştırmaya göre, kızıl saçlı kadınlar diğer saç renklerine sahip kadınlara kıyasla daha fazla dezavantaj ve daha az avantaj yaşamıştır.
Kızıl saç ve ilgili tıbbi durumlar arasındaki korelasyona ilişkin kesin bulgular elde etmek için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.