8 ve 9 Kasım 1923'te Adolf Hitler ve yandaşları Bavyera hükümetini ele geçirmeye çalıştı. Birahane Darbesi olarak bilinen bu darbe, Weimar Cumhuriyeti'ni devirmeyi amaçlayan ulusal bir devrimin ilk adımı olacaktı. Ancak Bavyera eyalet polisi, Münih şehir merkezindeki bir meydan olan Odeonsplatz'a yürüyen darbecileri engelledi.
Hitler, Nazi Partisi'nin liderliğini üstlendiği 1921 yılından bu yana, Yahudi karşıtı ve milliyetçi propagandasını yaygınlaştırmak için Versay Antlaşması'nın cezalandırıcı şartlarından duyulan yaygın hoşnutsuzluktan yararlanmıştı. Başarısız darbenin ardından Hitler ulusal bir üne kavuştu, Kavgam'ı yazdı ve bir darbe yoluyla iktidarı ele geçirme planından vazgeçti.
Birahane Darbesi ve I. Dünya Savaşı'nın Sonu
![Birahane Darbesi: Hitler'in İktidarı Ele Geçirmeye Yönelik Başarısız Girişimi 2 Bir kadın Berlin'de devalüe edilmiş markları yakıyor almanya Birahane Darbesi](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/02/Bir-kadin-Berlinde-devalue-edilmis-marklari-yakiyor-744x1024.jpg)
I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından, İmparator II. Wilhelm'in tahttan çekilmesiyle doğan Weimar Cumhuriyeti, siyasi ve ekonomik sorunlarla boğuşuyor ve toplumsal huzursuzluğa yol açıyordu. Versay Antlaşması'nın ağır şartları Almanya'nın ekonomisini zayıflatmıştı. Sonuç olarak ülke, Müttefik güçler tarafından talep edilen savaş tazminatlarını ödemekte zorlandı. Yaklaşan bütçe açığı tehdidiyle karşı karşıya kalan Alman federal hükümeti piyasaya daha fazla para enjekte etmeye karar verdi. Bunun sonucunda, sonunda ülke ekonomisinin çöküşüne yol açacak olan aşırı bir enflasyon ortaya çıktı.
İngiliz ekonomist John Maynard Keynes, Everybody's Monthly'de yayınlanan bir makalesinde, anlaşmanın "Avrupa'yı bulduğundan daha huzursuz bıraktığını" iddia etti. Paris Barış Konferansı'na Başbakan David Lloyd George'un ekonomi danışmanı olarak katılmış olan Keynes, 1919 tarihli Barışın Ekonomik Sonuçları adlı eserinde Almanya'ya dayatılan cezalandırıcı şartların tehlikeli yansımalarını öngörmüştü. Keynes'e göre, Müttefik güçlerin talepleri "Avrupa'nın tüm medeni yaşamının çürümesine yol açacaktır."
Sömürge topraklarının kaybedilmesini ve ulusal ordunun dağıtılmasını içeren Versay Antlaşması'nın şartları, Alman halkı arasında bir şok ve öfke dalgasına neden oldu. Özellikle sağcı milliyetçi partiler hükümeti ihanetle suçladı. Sonuç olarak, savaştan hemen sonraki yıllarda Weimar Cumhuriyeti'nin otoritesini sarsan bir dizi devrim, karşı devrim ve darbe girişimi yaşandı.
1920 baharında Komünistler Ruhr bölgesinde bir işçi ayaklanması örgütlediler. Aynı yılın Mart ayında General Wolfgang Kapp ve General Walther von Lüttwitz hükümeti devirmeye çalıştı ancak aşırı sağcı grupların desteğini kazanamadı.
Münih'te, Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi'nin (NSDAP) lideri Adolf Hitler, birahanelerde Versailles Antlaşması'nı reddeden ve tüm Alman Yahudilerinin vatandaşlıktan çıkarılması ve medeni haklardan yararlanması çağrısında bulunan coşkulu konuşmalar yaptı.
Nazi partisinin programının dördüncü maddesi "Sadece Alman kanı taşıyanlar, inançları ne olursa olsun, ulusun üyesi olabilirler" diyordu, "buna göre hiçbir Yahudi ulusun üyesi olamaz."
Kötüleşen ekonomik koşullar (ve Hitler'in bir hatip olarak becerileri) aşırı sağcı partinin artan popülaritesine katkıda bulundu. 1921'de birkaç bin kişilik kalabalıklar Hitler'in şiddet içeren, Yahudi karşıtı konuşmalarını dinledi. Aynı yıl Hitler, partinin "yabancı ırklara" karşı mücadelesini destekleyen ve üyelerini koruyan paramiliter bir örgüt olan SA'yı (Sturmabteilung) kurdu.
Ruhr'un İşgali ve Bavyera'da Milliyetçiliğin Yükselişi
Ocak 1923'te Almanya savaş tazminatının son taksitini ödeyemeyince Fransa ve Belçika, Almanya'nın ilk kömür kaynağı olan endüstriyel Ruhr bölgesini işgal etti. Reich hükümeti işgale, işgalcilere karşı pasif direniş emri vererek karşılık verdi. Sonuç olarak madenler ve fabrikalar kapandı.
Fransız ve Belçikalı yetkililer kitlesel tutuklamalar ve sürgünler gerçekleştirirken, Almanlar sabotaj ve gerilla savaşına başvurdu. Durum tırmanırken, işgalci güçler gıda kıtlığına neden olan ve Alman ekonomisini zayıflatan bir ekonomik abluka uyguladı. Fiyatlar yükseldi. Enflasyon fırladı.
Ekim ayına gelindiğinde, Almanlar market alışverişlerini ödemek için el arabalarına banknot yüklemeye başladı. Betty Scholem oğlu Gerschom'a yazdığı bir mektupta "Normal bir somun ekmek artık 540 milyona mal oluyor" diyordu. "Yarın, kesinlikle iki katı olacak. Tramvay ücreti 20 milyon (yarın 50 olacak!)."
Betty mektubunu gönderdiğinde bir ABD doları 25,3 milyar mark ediyordu. Aralık ayında markın değeri dolar karşısında 4.2 trilyon ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi. Betty Scholem mektubunda "Ren ve Ruhr'u kaybedeceğimiz, Bavyera'nın parçalanacağı ve Almanya'nın bir kez daha küçük küçük devletlere bölüneceği kaçınılmaz görünüyor" diye ekledi.
Gerçekten de Ruhr'un işgali Bavyera ile Berlin'deki Weimar Cumhuriyeti arasında zaten sallantıda olan ilişkileri daha da kötüleştirdi. Reich Şansölyesi Gustav Stresemann Ruhr'daki pasif direnişi kırmaya karar verdiğinde, Bavyera milliyetçi hükümeti buna olağanüstü hal ilan ederek ve demokrasiden hoşlanmadığını gizlemeyen eski Bavyera Bakan-Başkanı Gustav von Kahr'ı Genel Eyalet Komiseri olarak atayarak karşılık verdi.
Bu pozisyon Kahr'a fiilen mutlak güç sağladı. Kahr, Eyalet Polis Şefi Hans von Seisser ve Reichswehr'in Bavyera Komutanı Otto von Lossow ile birlikte merkezi hükümete açıkça meydan okuyarak Bavyera'nın ülkenin geri kalanından bağımsızlığını savundu.
Bu arada, Kampfbund'da (Mücadele Birliği) birleşen milliyetçi partiler, Weimar Cumhuriyeti'nin ve 1919'da Versailles Antlaşması'nı imzalayan "Kasım suçlularının" şiddet yoluyla devrilmesi çağrısında bulundu. Benito Mussolini tarafından 1922'de düzenlenen Roma Yürüyüşü'nden esinlenen Hitler, Bavyera'da iktidarı ele geçirmek için bir plan oluşturmaya başladı. Kahr ve Bavyera üçlüsünün diğer iki üyesini eylemini meşrulaştırmaya zorladıktan sonra, takipçilerini Berlin'e doğru yürüyüşe geçirmeyi planlıyordu.
Darbeden önce Hitler, Weimar Cumhuriyeti'nin Versay'da Alman ordusunu "sırtından bıçakladığına" inanan I. Dünya Savaşı generali Erich Ludendorff'un desteğini kazandı. Hitler ve Ludendorff, Kahr'ın Münih'teki Bürgerbräukeller'de bir konuşma yapacağı 8 Kasım 1923 akşamı planlarını uygulamaya koymaya karar verdiler.
8 ve 9 Kasım 1923: Birahane Darbesi
![Birahane Darbesi: Hitler'in İktidarı Ele Geçirmeye Yönelik Başarısız Girişimi 3 Adolf Hitler ve suç ortakları duruşma sırasında Birahane Darbesi](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/02/birahane-darbesi-adolf-hitler-1024x745.jpg)
8 Kasım'da yüzlerce silahlı SA üyesi Kahr'ın halka açık bir konuşma yaptığı bira salonunu kuşattı. Aynı anda Nazi partisinin lideri ve diğer Kahverengi Gömlekliler de binaya daldı. Hitler, Kahr'ın mitingini silahını ateşleyerek ve "ulusal devrimin" başladığını ilan ederek yarıda kesti. Ardından Kahr, Lussow ve Seisser'i bir arka odaya götürerek silah zoruyla Berlin'e karşı yapacağı darbeyi desteklemeye zorladı.
Triumvirlerin desteğini aldıktan sonra Hitler, hükümet binalarının ve iletişim merkezlerinin kontrolünü ele geçirmek gibi hayati bir görevi olan diğer komploculara katılmak üzere birahaneden ayrıldı. Ancak girişimleri büyük ölçüde başarısız oldu.
Sadece SA'nın lideri Ernst Röhm, Reichswehr'in (eski Savaş Bakanlığı) Ludwigstraße'deki merkezini ele geçirmeyi başardı. Bu arada Erich Ludendorff, Kahr, Lussow ve Seisser'in sözde eyalet polisinin desteğini almak için birahaneden ayrılmalarına izin vermek gibi bir hata yaptı. Ancak polis derhal kolluk kuvvetlerine darbeyi bastırma emri verdi.
Ertesi gün Hitler, Ludendorff'un önerisi üzerine, Kampfbund'un yaklaşık 2.500 üyesini Reichswehr'de Röhm'e katılmak üzere Ludwigstraße'ye yürüyüşe geçirerek durumun kontrolünü yeniden ele geçirmek için son bir girişimde bulundu. Yürüyüşçüler Odeonsplatz'daki Feldherrnhalle'ye ulaştığında polis ateş açtı.
Çıkan çatışmada dört polis, on altı darbeci ve bir masum seyirci öldürüldü. O sırada Hitler'in teğmeni olan Hermann Goering kasığından yaralandı. Yere düşerken omzu çıkan Hitler, muhtemelen yakında bekleyen bir arabaya binerek olay yerinden kaçtı. Birkaç gün saklandıktan sonra polis onu 11 Kasım'da tutukladı.
Duruşma
![Birahane Darbesi: Hitler'in İktidarı Ele Geçirmeye Yönelik Başarısız Girişimi 4 Adolf Hitler, Emil Maurice, Hermann Kriebel, Rudolf Hess ve Friedrich Weber Birahane Darbesi](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/02/944px-Hitler_Maurice_Kriebel_Hess_Weber_prison_de_Landsberg_en_1924.jpg)
Darbecilere karşı açılan dava Şubat 1924'te Münih Völksgericht'te (halk mahkemesi) başladı. Sanıklar vatana ihanetle suçlanıyordu. Davanın Bavyera'nın başkentinde görülmesi kararı, Reich hükümeti ile Bavyera arasında varılan bir uzlaşmanın sonucuydu. Aslında merkezi hükümet başlangıçta komplocuları Leipzig'deki Staatsgerichtshof zum Schutze der Republik'te (Cumhuriyeti Savunma Anayasa Mahkemesi) yargılamayı tercih etmişti.
Eski Federal Dışişleri Bakanı Walther Rathenau'nun 1922 yılında suikasta uğramasının ardından kurulan özel mahkeme, tüm vatana ihanet davaları üzerinde yargı yetkisine sahipti. Ancak 1922 yılında Weimar Cumhuriyeti aynı yetkiyi Bavyera halk mahkemelerine de vermişti. Bazı müzakerelerden sonra Berlin hükümeti Bavyera'nın Kasım darbecilerini Völksgericht'te yargılamasına izin verdi.
Mahkeme heyetine Yargıç Georg Neithardt başkanlık etti. Neithardt'ın en başından beri sanıkların lehine önyargılı olduğu, sık sık yönlendirici sorular sorarak eylemlerini "onurlu" olarak sunmalarına yardımcı olduğu açıktı. Ludendorff'a düzenli olarak Exzellenz (Ekselansları) diye hitap ediyordu. Hitler'in 1933'te iktidara gelmesinin ardından Georg Neithardt Nazi partisine katıldı. Ayrıca Münih Yüksek Bölge Mahkemesi başkanlığına atandı.
Georg Neithardt'ın darbecilere gösterdiği hoşgörü, Hitler'e mahkemeye (ve duruşmaya katılanlara) Berlin'deki hükümet ve kendi söylemine göre Almanya için tek gerçek tehdit olan Komünist Parti aleyhinde saatler süren konuşmalar yapma fırsatı verdi.
Hitler son konuşmasında "Devlette düzen yaratmak istedik," diyordu, "asalakları kovmak, uluslararası borsa köleliğine karşı, tüm ekonomimizin tröstler tarafından köşeye sıkıştırılmasına karşı, sendikaların siyasallaştırılmasına karşı mücadele etmek istedik."
1 Nisan 1924'te Hitler, asgari güvenlikli bir hapishane olan Landsberg am Lech'te beş yıla mahkûm edildi. Mahkeme ayrıca kendisine 200 altın mark para cezası verdi. Bu, vatana ihanet suçu için verilen en hafif cezaydı. Landsberg'deki hapisliği sırasında Hitler ziyaretçi kabul etti ve destekçileriyle düzenli olarak yazıştı.
Ayrıca otobiyografik Mein Kampf'ı ("Kavgam") yazdı. Ziyaretçileri arasında Richard Wagner'in gelini Winifred Wagner de vardı ve Wagner ona eserinin yazımı için gerekli materyalleri sağlamıştı. Sonunda Hitler beş yıllık cezasının sadece dokuz ayını çekti. Hitler 20 Aralık 1924'te erken tahliye edildi.
Birahane Darbesi Sonrası
![Birahane Darbesi: Hitler'in İktidarı Ele Geçirmeye Yönelik Başarısız Girişimi 5 Adolf Hitler Paul von Hindenburg Birahane Darbesi](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/02/adolf-hitler-ve-paul-von-hindenbug-1933-1024x747.jpg)
Darbecilere karşı açılan dava gazeteciler, hukukçular ve Bavyera hükümet yetkililerinin çoğu tarafından eleştirildi. Örneğin Mannheimlı hukukçu Max Hachenburg, davanın "Almanya'ya zarar verdiğini" yazdı.
Benzer şekilde, anayasa hukuku uzmanı ve Weimar Anayasası'nın babalarından biri olan Hugo Preuß da yargılamayı bir "adalet rezaleti" olarak nitelendirdi. Frankfurt merkezli günlük bir gazete olan Frankfurter Zeitung, kararı bir "saçmalık" ve "Alman halkıyla alay etmek" olarak kınadı.
Darbe başarısız olsa da Hitler'in ulusal ve uluslararası alanda tanınmasını sağladı. Nazi partisinin lideri, daha sonraki yargılama sırasında, basının düzenli olarak bastığı empatik Yahudi karşıtı konuşmalarıyla popülerlik kazandı. Hitler de başarısızlığından ders çıkarmıştır. Gerçekten de hapisten çıktıktan sonra darbe yoluyla iktidarı ele geçirme fikrinden vazgeçti.
![Birahane Darbesi: Hitler'in İktidarı Ele Geçirmeye Yönelik Başarısız Girişimi 6 Adolf Hitler, Rudolf Hess ve Heinrich Himmler Birahane Darbesi](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/02/birahane-darbesi-1-1024x655.jpg)
Bavyera hükümeti 1925'te NSDAP'ye yönelik yasağı kaldırdığında, partiyi radikal bir şekilde yeniden yapılandırdı. Naziler 1930 ulusal seçimlerinde oyların yüzde 18'inden fazlasını alarak ülkedeki en büyük ikinci siyasi hareket haline geldi. Ocak 1933'te Hitler Almanya Şansölyesi olarak atandı.
Hitler, Birahane Darbesi'ni propagandif bir efsaneye dönüştürdü. 9 Kasım'da öldürülen 16 darbeci, Nasyonal Sosyalist davanın şehitleri oldu. Nazi partisi iktidara geldikten sonra, isimleri darbenin anısına dikilen Mahnmal der Bewegung'a (Hareket Anıtı) yazıldı. Rejim her yıl olayın yıldönümünde bir anma alayı ve tören düzenledi.
Blutfahne (kan bayrağı) olarak adlandırılan, bir darbecinin kanıyla lekelenmiş bir bayrak Naziler için kutsal bir nesne haline geldi. Hitler, Fahnenweihe (bayrak kutsama) olarak bilinen bir törende diğer tüm bayrakları "kutsamak" için düzenli olarak bu bayrağı kullandı.