Romalıların en sevdiği eğlence olan at arabası (veya savaş arabası) yarışları için inşa edilmiş geniş bir yarış pisti olan Circus Maximus, antik Roma'nın en tanınmış yapılarından biriydi. Aynı zamanda antik yapı ve ustalığın en iyi örneklerinden biriydi. Daha iyi bilinen Colosseum "sadece" 50.000 kişi kapasiteliyken, Roma dünyasının en büyüğü olan büyük arena 150.000'den fazla kişi alabiliyordu. Circus Maximus sadece büyük bir spor alanı değil, aynı zamanda Roma hükümetinin ve sosyal faaliyetlerin de merkeziydi.
Burası imparatorun ve diğer üst düzey yetkililerin halkla iç içe olabileceği, cömertliklerini gösterebileceği ve hediyeler, para ödülleri ve en önemlisi bedava yemek dağıtarak halkın teveccühünü kazanabileceği birkaç yerden biriydi. Circus Maximus'un mirası, eski ihtişamından geriye çok az şey kalmasına rağmen, günümüz atletizm ve eğlencesi üzerindeki etkisinde hala görülebilir.
Maximus Circus'un Kısa Tarihi
![Circus Maximus: Roma'nın En Büyük Hipodromu 2 Paul Bigot tarafından MS 4. yüzyılda Roma'nın modeli. Circus, Aventine](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/03/960px-Plan_Rome_Caen_Circus_Maximus_Colisee.jpg)
Circus Maximus hem Roma İmparatorluğu'ndan hem de Roma Cumhuriyeti'nden öncesine dayanmaktadır. İlk stadyum, Roma'nın beşinci hükümdarı Tarquinius Priscus döneminde, MÖ 6. yüzyılda inşa edildiğinde, öncelikle dini şölenler ve ritüeller için kullanılan düz, kumla kaplı bir alandı. Bu alan daha sonra bir yarış pistine dönüşmüş ve MÖ 4. yüzyılda ilk at arabası yarışları burada düzenlenmiştir. At arabası yarışları kısa sürede antik Roma'daki eğlence seçenekleri listesinin en üst sıralarına yükseldi.
![Circus Maximus: Roma'nın En Büyük Hipodromu 3 Roma'daki Circus Maximus, Domenico Gargiulo ve Viviano Codazzi, yaklaşık 1638, Museo del Prado, Madrid.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/03/The_Circus_Maximus_in_Rome-transformed-1024x641.jpeg)
Circus Maximus yıllar içinde restore edildi ve genişletildi. MÖ 329'da daha uzun bir pist ve ahşap oturma yerleri yerleştirilerek arenanın kapasitesi artırıldı. Jül Sezar MÖ 1. yüzyılın sonlarında arenayı yenileyerek oturma kapasitesini artırdı. Circus Maximus'un MS 1. yüzyıldaki en yüksek kapasitesine en az 150.000 kişi sığabiliyordu.
Circus Maximus'ta At Arabası Yarışları
![Circus Maximus: Roma'nın En Büyük Hipodromu 4 Can Pau Birol'da bulunan ve Circus Maximus'taki yarışı gösteren mozaikten detay](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/03/mosaic-circus-maximus-girona-1-1024x614.jpg)
Eski bir Roma eğlencesi olan at arabası yarışları, Aventine ve Palatine tepeleri arasındaki vadide yer alan Circus Maximus'un ana etkinliğiydi. Çoğu zaman etkinliğin en yüksek noktası olan yarışlar, farklı festivaller ve şenlikler sırasında gerçekleşirdi. Yarışlarda sık sık kazalar olur, bu da izleyenler için risk ve heyecanı artırırdı.
![Circus Maximus: Roma'nın En Büyük Hipodromu 5 2019'da Circus alanının kuzeydoğudan görünümü](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/03/540px-CircusMaximusNorthEast2019.jpg)
En güçlü at arabacıları, sadık takipçileri olan zengin süperstarlar statüsüne yükselirdi. Bu kişiler dört ana sirk grubundan birine bağlıydı: Maviler, Yeşiller, Beyazlar ve Kırmızılar; her birinin kendine has renkleri ve sembolleri vardı. En büyük destekçilerden bazıları kralların kendileriydi ve İmparator Caligula yarışlara özel bir düşkünlük gösteriyordu.
Büyük Arena'daki Diğer Sporlar
![Circus Maximus: Roma'nın En Büyük Hipodromu 6 Konstantinopolis'teki Büyük Saray'da bulunan 5. yüzyıla ait bir mozaikte, bir kaplanla savaşan iki venator tasvir edilmiştir.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/03/960px-Mosaic_museum_Istanbul_2007_011.jpg)
Circus Maximus, savaş arabası yarışmalarının yanı sıra gladyatör savaşları ve hayvan kovalamacaları için de kullanılıyordu. Aslanlar, kaplanlar, ayılar ve hatta filler de dahil olmak üzere çok sayıda vahşi hayvan, yetenekli avcılar veya gladyatörler tarafından takip edildikleri "vahşi hayvan avı" veya "venatio"ya katılırdı.
Bu durumda savaş esirlerinin, hüküm giymiş suçluların ya da ilk Hristiyanlar da dahil olmak üzere sapkın kişilerin hayvanlara atılması ölümle sonuçlanırdı. Roma'nın bir diğer sevilen etkinliği olan gladyatör dövüşleri de Circus Maximus'un merkezinde yapılırdı. Her önemli Roma kentinin kendi "Circus Maximus'u" vardı; bu, her zaman kentin en görkemli yapısı olan büyük bir savaş arabası yarış arenasıydı.
Circus Maximus'un Siyasi ve Kültürel Önemi
![Circus Maximus: Roma'nın En Büyük Hipodromu 7 Circus Maximus](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/03/1080px-CircusMaximusSO-transformed-1024x683.jpeg)
Antik Roma siyaseti ve toplumu üzerindeki önemli etkisi nedeniyle Circus Maximus, Roma kültürünün çok önemli bir bileşeniydi. Savaş arabası yarışları eğlenceden daha fazlasını sunuyordu. Kolonyal ilişkilerde çok önemli bir rol oynamışlardır. Güçlü siyasi şahsiyetler destekçi ve nüfuz kazanmak için yarışlardan yararlanırdı; gösteri grupları sıklıkla siyasi partilerle bağlantılıydı.
Roma hükümdarı birincil patron olarak görev yapıyor ve araba yarışlarını otoritesini tesis etmek ve itibarını artırmak için kullanıyordu. İmparator, Circus Maximus'ta geçirdiği bir gün boyunca sık sık halkıyla bir araya gelir ve para ya da bedava ekmek gibi hediyeler verirdi. Augustus'tan itibaren, devasa binayı korumak ve pahalı yarışların masraflarını karşılamak için gereken büyük meblağlara imparatorluk kasasından sadece imparatorun erişimi vardı.
"Yeni Circus Maximus" – Konstantinopolis Hipodromu
![Circus Maximus: Roma'nın En Büyük Hipodromu 8 San Marco Bazilikası'ndaki at heykelleri, Triumphal Quadriga olarak da bilinir](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/03/1015px-Horses_of_Basilica_San_Marco_bright.jpg)
İmparator Büyük Konstantin tarafından yepyeni imparatorluk şehri için inşa ettirilen Konstantinopolis'teki Hipodrom, Circus Maximus'un ardından ikinci sırada yer aldı. Hipodrom, tıpkı Roma'daki Circus Maximus gibi şehrin hem sosyal hem de hükümet merkezi olarak hizmet vermiştir. İki büyük sirk grubu olan Maviler ve Yeşiller imparatorluk siyaseti için çok önemliydi. Ancak İmparator Justinianus'u devirmeye tehlikeli bir şekilde yaklaşan meşhur Nika Ayaklanması ve General Belisarius komutasındaki birliklerin antik tarihin en büyük vatandaş katliamlarından birini gerçekleştirmesinin ardından, gösteri grupları siyasi nüfuzlarını kaybetti ve törensel bir role indirgendi. Bizanslı yöneticiler tehlikedeki Roma İmparatorluğu'nu korumak için kaynaklarını kaydırmak zorunda kaldıkça, sporun cazibesi giderek azaldı.