Gözlerimiz milyonlarca farklı rengi görebilir. Ancak, iş onları tanımlamak için ağzımızı — özellikle de konuştuğumuz dili — kullanmaya geldiğinde, bazı diller bizi diğerlerinden daha fazla sınırlandırıyor.
Örneğin İngilizce'de 11 temel renk kelimesi vardır: siyah, beyaz, kırmızı, yeşil, sarı, mavi, kahverengi, turuncu, pembe, mor ve gri. Rus dilinde mavi için iki kelime vardır: Daha açık tonları tanımlamak için kullanılan goluboy ve daha koyu olanlar için kullanılan siniy. Benzer şekilde Litvanca'da açık mavi ve koyu maviyi ifade etmek için sırasıyla žydra ve mėlyna kullanılır. Oysa Norveççe konuşuyorsanız, mavi için tek bir temel kelimeyle sınırlısınız: blå.
Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (NTNU) ve Oslo Üniversitesi (UiO) tarafından yapılan yeni bir çalışmada araştırmacılar, farklı renk tonları için birden fazla kelime içeren bir dili konuşmanın, beynin renk tonlarını tek bir kelime içeren bir dili konuşan birine göre daha hızlı algılamasını sağladığını buldu.
NTNU Dil Edinimi ve Dil İşleme Laboratuvarı profesörlerinden ve çalışmanın ortak yazarlarından Mila Dimitrova Vulchanova, "Çalışmamız, iki dilli katılımcıların renk tonlarını ayırt etme becerilerinin, görevi yerine getirirken kullandıkları dilden etkilendiğini ortaya koydu" dedi. "Bu bulgular dil ve algı arasındaki dinamik etkileşime, yani duyusal girdiyi algılayışımıza ışık tutuyor.
Vulchanova sözlerine şöyle devam ediyor: "Sonuçlarımız aynı zamanda dil ve biliş arasındaki dinamik bağlantıya, yani beynin bilgiyi alma, işleme ve ifade etme becerisine de işaret ediyor." "Bizim araştırmamız ve başkaları tarafından yapılan araştırmalar bunun iki yönlü bir süreç olduğunu gösteriyor. Bu, dilin bilişsel kategorileri harekete geçirip etkileyebileceği ve bunun tersinin de geçerli olduğu, bilişsel mekanizmaların ve kategorilerin dili etkilediği anlamına geliyor."
![Dil, Beynimizin Farklı Renk Tonlarını Ne Kadar Hızlı Algıladığını Etkiliyor 2 mavinin 20 farklı tonunu gösteren renk spektrumu](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/07/mavinin-20-farkli-tonunu-gosteren-renk-spektrumu.jpeg)
Sinkevičiūtė ve arkadaşları
Araştırmacılar, Litvanyaca-Norveççe iki dilli olan ya da sadece Litvanyaca veya Norveççe konuşan (tek dilli) 106 katılımcıyı çalışmaya dahil etti. Tüm katılımcılar, birden 20'ye kadar bir ölçekte farklı mavi tonları arasında ayrım yapmalarının istendiği bir görev gerçekleştirdiler. Görev, sözel müdahale ile ve sözel müdahale olmadan gerçekleştirilmiştir; yani, sözel müdahale görevinde, araştırmacılar katılımcılardan renk ayırt etme görevine başlamadan önce sekiz sözlü rastgele rakamı hatırlamalarını istemiştir. Sözel müdahalenin olmadığı renk ayırt etme görevi ise deneyin kontrol koşulunu temsil etmiştir.
Araştırmacılar, iki dilli katılımcıların renk algısının görev sırasında aktive ettikleri dilden etkilendiğini bulmuşlardır. Özellikle, 'renk kategorisi etkisi' olarak adlandırılan — örneğin, yeşil ve mavinin (kategoriler arası renkler) aynı kategorideki iki renkten daha kolay ayırt edildiği — renk ayırt etme görevi Litvanca sözel çıkarımla yapıldığında görüldü, ancak Norveççe yapıldığında görülmedi. Basitçe söylemek gerekirse, iki dilli katılımcılar Litvanca düşündüklerinde açık ve koyu maviyi daha hızlı ayırt ettiler, bu avantaj Norveççe düşündüklerinde ortadan kalktı.
Tek dilli Litvanyalı katılımcılar da renk kategorisi etkisi gösterirken, tek dilli Norveçliler göstermedi; bu da mavi için iki kelime içeren bir dil kullananların farklı tonları sadece bir kelime içeren bir dil kullananlara göre daha hızlı tanımlayabildiklerini gösteriyor.
Vulchanova, "Bu, kullandığımız dilin renkleri nasıl algıladığımızı etkileyebileceği ve bu bağlantının çok dinamik ve beyindeki aktivasyona bağlı olduğu fikrini destekliyor" dedi. "Bu, dilin sadece renk hakkında nasıl iletişim kurduğumuzu şekillendirmekle kalmayıp, aynı zamanda çocukluk döneminde beyinde yerleşen renk kategorilerini de etkilediğini ve bunun renk tonlarını nasıl algıladığımızı doğrudan etkileyebileceğini gösteriyor."
İnsanlar renklere belirli bir sembolizm atfeder; onlara biyolojik, kültürel ve kişisel olarak tepki veririz. Örneğin, kırmızı kanın rengidir ve genellikle sadece aşk ve şehvetle değil, aynı zamanda tehlike ve saldırganlıkla da ilişkilendirilir. Tehlikeyle olan bağlantısı, dur işaretlerinin evrensel olarak kırmızı olmasının nedenidir. Mavi genellikle huzur ve istikrarı ya da bilgelik ve güvenilirliği sembolize eder, ancak üzüntü ve depresyonu da temsil edebilir (İngilizce'deki "I'm feeling blue" deyişinde olduğu gibi). Sarı neşe ve güneş ışığı, korkaklık veya korku ile ilişkilendirilebilir — "yellow-bellied" — ve ayrıca göze çarptığı için uyarı işaretleri, okul otobüsleri ve taksiler için de kullanılır. Dolayısıyla, renk psikoloji, bilim ve duygularla ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır.
Çalışma Language Learning dergisinde yayımlandı.