Çocukları yetiştirmek her zaman zorlu bir görev olmuştur. Birinin yavrusunun en iyi şekilde büyümesini, sağlığını ve güvenliğini garanti altına almak, etkileyici derecede çeşitli taktiklerin ve yeterliliklerin kullanılmasını gerektirir. Bu gerçeklik yalnızca insan alanında değil, hayvanlar aleminde de aynı şekilde geçerlidir. Her ne kadar ayrıntılar ve engeller önemli ölçüde farklılaşsa da, hayvanlar da kendilerini yavrularına bakmak gibi karmaşık bir çabanın içinde bulurlar.
Discover Magazine'de yayınlanan bir makale, dinozorlar arasında bile anne ya da baba olarak övgüye değer bir ebeveyn rolü üstlenmenin kolay bir iş olmadığını ortaya koyarak insan deneyimleriyle bir paralellik olduğunu vurguluyor. Açıkça görülüyor ki, bazı ebeveynlerin kapsamlı bir katılım sergilediği, bazılarının ise açıkça ihmal gösterdiği bir yelpaze ortaya çıkıyor.
Muhafaza edilmiş yumurtaların, yuva kalıntılarının ve fosilleşmiş ayak izlerinin incelenmesi, dinozorların ebeveynlikle nasıl etkileşime girdiğine dair araştırmaları kolaylaştırmıştır. Bu paleontolojik çabalar önemli bilgiler sağlamıştır. Ancak, paleontologlar ağırlıklı olarak kuşlar ve timsahlar gibi belirli çağdaş canlıları inceleyerek varsayımlar ve çerçeveler oluşturmayı başarmışlardır.
Dinozorlarda Koruyuculuk
![Dinozorlar İyi Ebeveynler miydi? 2 Londra Doğa Tarihi Müzesi'ndeki Maiasaura yuvasının modeli.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/09/11_Maiasaura_nest_NHM_London_960.jpg)
Dikkatli ebeveynliğin açıklayıcı bir örneği, Latince'de "yumurta hırsızı" anlamına gelen bir terim olan oviraptorların davranışlarında ortaya çıkmaktadır. Bu canlılar yuvalarını özenle korurken dikkat çekici düzeyde bir titizlik sergilemişlerdir; bu davranış, muhtemelen diğer yumurta avcılarının varlığına dair farkındalıklarından kaynaklanmaktadır.
Londra'daki Doğa Tarihi Müzesi'nde paleontolog olan Paul Barrett'a göre, oviraptorlar "yuvaların üzerinde kuşa benzer bir şekilde oturuyor, vücutlarını yuvanın ortasına yerleştiriyor ve kollarını yumurtaların üzerinde tutarak onları korumaya yardımcı oluyorlardı." Calgary Üniversitesi'nde paleontolog olan Darla Zelenitsky, "Hiç şüphesiz yumurtalarına takıntılıydılar," diyerek bunu doğruluyor.
1970'lerde paleontolog Jack Horner, ABD'nin Montana eyaletinde, isabetli bir şekilde "Egg Mountain" (Yumurta Dağı) adını verdiği önemli bir bulgu elde etti. Fosilleşmiş yuvalardan oluşan bu geniş alan, 80 milyon yıl önce yaşamış olan "ördek gagalı dinozorlar" Maiasaura'nın sayısız örneğini barındırıyordu. Horner bu keşfi, bu dinozorların yumurtalarını korumanın ötesinde, yeni doğan yavrularla ilgilenerek bir bakıcılık duygusu da sergilediğine dair ikna edici bir kanıt olarak kullandı.
Horner, belirli bitki kalıntılarının tanımlanması yoluyla, Maiasaura dinozorlarının beslenme alışkanlıklarına dair bilgiler toplayarak, yavrularını doğrudan yuvanın sınırları içinde beslediklerini ve bu uygulamanın önemli bir süre devam ettiğini ortaya çıkardı. Bu yuvalarda, ebeveynlerin hem yumurtadan yeni çıkmış hem de daha olgun olan tüm yavrularına uzun bir süre boyunca bakma çabalarının bir göstergesi olarak, çeşitli boyutlarda yavru dinozorlara ait kanıtlar ortaya çıktı. Uzun boyunlu otçul bir dinozor olan Massospondylus ve Psittacosaurus gibi diğer türler de benzer uygulamaları benimsemiş gibi görünmektedir.
Bununla birlikte, tüm bunlar daha sonra aile birimlerinin genellikle dağıldığını ve dinozorların ebeveynleri tarafından denetlenmeden yaşa dayalı gruplar halinde hareket ettiklerini göstermektedir. Montana Üniversitesi'nde paleontolog olan David Varricchio, "Ebeveyn bakımının çoğu dinozor için altı, yedi, sekiz veya dokuz ayın ötesine uzandığından şüpheliyim[…] ancak ikinci üreme mevsimine kadar uzanmadığını düşünüyorum. Deliller dinozorların iyi ebeveynler olduğunu gösteriyor, ancak aile grupları olduğunu sanmıyorum" demektedir.
Kaynaklar:
- Kapak görseli: Smithsonian Mag. İllüstrasyon: Emily Lankiewicz. Görsel Detayları: Connor Ashbridge – Wikipedia – CC By-SA 4.0 / FunkMonk (Michael B.H.) Wikipedia – CC By-SA 3.0 / Arsdraco – Wikipedia under CC By-SA 4.0 / Jorge Gonzalez
- Were Dinosaurs Good Parents? – Scivus. (2023, August 10). https://scivus.com/were-dinosaurs-good-parents/ adresinden alındı.