2003 yılında Endonezya'nın Flores adasındaki bir kireçtaşı mağarası olan Liang Bua'da, insan evrimi modelini kökten değiştirecek ve insan zekası hakkındaki düşüncelerimizi değiştirecek bir keşif yapıldı. Bu keşif, tamamen yetişkin bir insan olarak 1,1 metre boyunda olan bir insanın keşfiydi. Sonrasında elde edilen benzer bulgular bunun bir kemik defekti ya da hastalıktan kaynaklanmadığını gösteriyordu. Bu insanlar sağlıklıydı ve aynı zamanda çok küçüktüler.
Peter Jackson'ın Yüzüklerin Efendisi filmleri zihinlerde tazeyken, bu küçük insana "Hobbit" lakabı takıldı ve daha sonra Homo floresiensis olarak sınıflandırıldı.
Homo Floresiensis'in Evrimi
![Homo Floresiensis: Hobbit İnsanları Hakkında Bildiklerimiz 2 Homo floresiensis kafatası](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/10/Homo-floresiensis-kafatasi-768x1024.jpg)
Arkeolojik açıdan bu tür çok kısa bir süredir biliniyor ve Homo floresiensis hakkındaki bilgilerimiz henüz emekleme aşamasında. Şimdiye kadar keşfettiklerimiz akademisyenlerin kafasını karıştırdı ve bizi insan atalarımızın neler yaptığını ve neler yapabileceklerini yeniden düşünmeye zorladı.
Tüm evrimsel atalarımız ve akrabalarında olduğu gibi, homo floresiensis'in nasıl evrimleştiğine dair birden fazla karşıt teori var. Yaygın olarak desteklenen teorilerden biri, H. floresiensis'in Homo erectus'tan evrimleştiğidir. H. floresiensis'teki çeşitli kafatası ve iskelet şekilleri, durumun gerçekten de böyle olduğunu gösteriyor gibi görünmektedir. Temel olarak kafatası kanıtlarına dayanan araştırmalar, H. erectus'un bir şekilde suyu geçerek Flores adasına ulaştığını ve bunun üzerine grubun evrimsel bir süreç olan ada cüceleşmesine maruz kaldığını öne sürmektedir. Ada cüceleşmesi süreci, genellikle bir adada bulunan izole hayvan gruplarının, azalan kaynakların bir sonucu olarak daha küçük olacak şekilde evrimleşmesiyle ortaya çıkmaktadır.
H. floresiensis'in evrimine ilişkin bir başka teori de H. erectus'tan daha eski bir türden evrimleştiğidir. H. floresiensis'in çeşitli özellikleri, daha önceki australopithlerde bulunan özelliklere benzemektedir. Bacakların ve ayakların büyüklüğü ile dişlerin ve çene kemiğinin morfolojisi, H. floresiensis'in H. erectus'tan önceki bir hominidden evrimleştiğini düşündürmektedir.
Eğer durum buysa, bu daha önceki hominidlerin kim olduğu ve tüm evrimsel akranları hala Afrika'dayken Flores'e nasıl geldikleri hakkında önemli bir soru ortaya çıkar. Ayrıca H. floresiensis'in Homo cinsi içinde sınıflandırılması konusunda da şüphe uyandırıyor ve Australopithecus ya da hatta yeni bir cins olarak sınıflandırılması gerektiğini öne sürüyor.
Üçüncü bir teori ise H. floresiensis'in ayrı bir tür olmadığını, miksoödematöz endemik hipotiroidizm (kretinizm) veya Laron sendromu gibi patolojik bir durumdan etkilenmiş bir grup H. erectus olduğunu öne sürmektedir.
Homo Floresiensis Neye Benziyordu?
![Homo Floresiensis: Hobbit İnsanları Hakkında Bildiklerimiz 3 Örneklerin keşfedildiği Liang Bua Mağarası](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/10/1083px-Homo_floresiensis_cave-1024x681.jpg)
Homo floresiensis ile ilgili en çarpıcı özellik küçük boylarıdır. Ortalama boyları 1,5 metre civarındaydı. Geriye doğru uzayan alınları vardı ve çeneleri yoktu. Kafatasının en geniş kısmı kulakların etrafındaydı ve bu da geniş bir yüz görünümü veriyordu. Dişleri kafatası ve çene boyutlarına göre büyüktü.
Omuzları ve köprücük kemikleri modern insanlara göre biraz daha öne doğru konumlanmıştı. Bu da omzunu silkiyormuş gibi görünmelerine neden oluyordu.
Nispeten geniş bacak kemikleriyle tıknaz bacakları vardı. Ayakları bacaklarına göre uzundu ve yürürken dizlerini daha fazla bükmek zorunda kalıyorlardı. Bu da daha yavaş bir yürüyüşe neden oluyordu.
Fosiller ve Taş Alet Kanıtları
![Homo Floresiensis: Hobbit İnsanları Hakkında Bildiklerimiz 4 LB1 (solda) ve mikrosefalik insan (sağda) floresiensis homo](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/10/LB1-mikrosefalik-insan.jpg)
Bugüne kadar Liang Bua mağarasında 15 bireye ait fosil kanıtları bulunmuştur ve bunlar 100.000 ila 50.000 ila 60.000 yıl öncesine kadar uzanmaktadır. Temsil ettikleri bireyler LB1'den LB15'e kadar sınıflandırılmıştır. LB ilk keşfedilen ve en eksiksiz iskelettir. Aynı zamanda kafatasına sahip olduğumuz tek bireydir.
Başlangıçta olası bir mikrosefali örneği olduğu düşünülen diğer bireylerin diş ve çene kemiği fosilleri, kafalarının aynı boyutta olduğunu göstermiştir. Bu bulgularla ilgili şaşırtıcı olan şey, LB1'in kafatası kapasitesinin sadece 380 santimetre küp olmasıdır. Beyinleri kabaca şempanzeler ve erken australopithlerinkiyle aynı büyüklükteydi. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Homo erectus'un beyin büyüklüğü 1,5 milyon yılı aşkın varlığı boyunca değişiklik göstermiş ancak 550 ila 1250 santimetre küp ile önemli ölçüde daha büyük olmuştur. Modern insanların kafatası kapasiteleri ortalama 1400 ila 1500 santimetreküptür.
Ancak önemli olan, kültür ve davranışlarına dair kanıtlardır. Aletleri sivri uçlar, deliciler, dilgiler ve mikro dilgiler şeklinde yontulmuş yongalardan oluşuyordu ve bunlardan bazıları diken şeklinde saplanmış (ahşap bir sapa tutturulmuş) izler gösteriyordu. Bazı taş aletlerdeki aşınma ve cila izleri, bunların ahşabın yanı sıra lifli malzemelerle çalışmak için de kullanıldığını göstermektedir.
H. floresiensis'in tuzaklarda kullanılmak üzere mızraklar ve dikenler yapmış olması muhtemeldir. Bunların hepsi avlanmak içindi. Küçük Stegodon türlerinin, Stegodon florensis insularis'in (soyu tükenmiş bir fil türü) kalıntılarında bulunan taş dikenler ve kemiklerdeki kesik izleri, bu hayvanların H. floresiensis tarafından avlandığını ve yendiğini göstermektedir. Liang Bua mağarasında bulunan H. floresiensis'e atfedilen taş aletler, bazıları 190.000 yıl kadar eski olmak üzere, farklı tarihlerde bulunmuştur. Bu da H. floresiensis'in Flores adasında 100.000 yıldan uzun bir süre yaşadığını göstermektedir.
Ayrıca ateşin kontrollü kullanıldığına dair kanıtlar da vardır. Kayaların, taş parçalarının ve Stegodon kemiklerinin çoğunun yanmış ve kömürleşmiş olması, H. floresiensis'in ateşi yemek pişirmek için kullandığı teorisini desteklemektedir. Ateşi aynı zamanda ısınmak ve korunmak için de kullandıklarını varsaymak mantıklıdır.
Tüm bunlarla ilgili şaşırtıcı olan şey, küçük beyinlerinin, H. floresiensis'in keşfine kadar sadece daha büyük beyinlere sahip olan Homo habilis ve H. erectus tarafından kullanıldığı düşünülen teknolojiyi yaratmalarını ve kullanmalarını engellemiyor gibi görünmesidir. Hominidlerde beyin büyüklüğünün türün zekasıyla doğru orantılı olduğu varsayılıyordu, ancak H. floresiensis bu teoriye ve beyin büyüklüğü ile zekayı çevreleyen evrimsel düşünceye çok kafa karıştırıcı yeni bir dinamik ekliyor.
Flores Adası'nda Yaşam
Flores adasında yaşayan Homo floresiensis için hayat şüphesiz zorlu olurdu. Her ne kadar etraflarında alet ve yiyecek için bol miktarda malzeme sunacak bol miktarda bitki örtüsü olsa da, etraflarında tehlikeli megafauna da vardı. Stegodon gibi bazı türleri avlamak tehlikeliydi ve Komodo ejderhaları ve Marabou leylekleri gibi diğerleri de küçücük hominidleri avlayabilirdi.
Marabou leyleklerinin kemikleri de Liang Bua mağarasında H. floresiensis ile aynı tabakada bulunmuştur, bu da bu hominidlerin muhtemelen bu kuşları da avladığını göstermektedir. Ayrıca adada yaşayan ve kesinlikle besin olarak avlanmış olabilecek birkaç büyük sıçan türü de vardı. Liang Bua mağarasında iki tür bulunmuştur: Flores mağara sıçanı (Spelaeomys florensis) ve Flores dev sıçanı (Papagomys armandvillei). Bunlardan ikincisi halen varlığını sürdürürken, ilkinin neslinin birkaç yüz yıl önce tükendiği düşünülmektedir.
Ebu Gogo Efsanesi
![Homo Floresiensis: Hobbit İnsanları Hakkında Bildiklerimiz 5 Legends of the Ebu Gogo](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/10/ebu-gogo-768x1024.jpg)
Flores adasının yerel sakinleri arasında, yerel Nage dilinden İngilizceye kabaca "yaşlı obur" olarak çevrilen Ebu Gogo olarak bilinen küçük, yaramaz insansı bir yaratığın efsanesi vardır. Halk arasındaki bu yaratıklar küçüktü ve geniş yüzleri, düz burunları ve geniş ağızları vardı. Çocukları çalıp onları pişirmeye ve yemeye çalıştıkları söylenirdi ama her zaman daha zeki çocuklar tarafından alt edilirlerdi.
Etnolog Gregory Forth, Ebu Gogo efsanesinin Homo floresiensis'in tarih öncesinde gerçekten görülmesine dayanan sözlü bir gelenek olduğu fikrini öne sürmüştür. H. floresiensis'in keşfinden sonra uzun yıllar boyunca, MÖ 10.000 yılına kadar var olduklarına inanılmıştır. Daha modern tarihlendirmeler, yok oluşlarını çok daha geriye, MÖ yaklaşık 50.000 ila 60.000'e itmiştir. Dolayısıyla, Forth'un teorisi H. floresiensis'in keşfinden sonraki ilk yıllarda ilgi çekici olsa da, bu fikir ilgi çekiciliğini kaybetmiştir.
Homo Floresiensis'e Ne Oldu?
![Homo Floresiensis: Hobbit İnsanları Hakkında Bildiklerimiz 6 Homo floresiensis](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/10/homo-floresiensis-re.jpg)
Homo floresiensis'in arkeolojik kayıtlardan kaybolması, modern insanların bölgeye gelişiyle aynı zamana denk geliyor. Homo floresiensis'in soyunun nasıl tükendiği belirsizdir. Basitçe doğal kaynaklar için rekabete girmiş olabilirler, ancak modern insanların gelişiyle ortadan kaybolan diğer pek çok hayvan gibi avlanarak öldürülmüş de olabilirler.
Homo floresiensis'in varlığı yeni sorular ortaya çıkarmakta ve daha önce insan evrimi hakkında teorize ettiğimiz şeyleri altüst etmektedir. Eğer bu tür Homo erectus'tan evrimleştiyse, neden H. erectus'ta kaybolmuş olan australopithecine özelliklerini sergiliyorlar? Ve eğer bir australopitten evrildilerse, bu tür nasıl oldu da Afrika'dan bu kadar uzağa gitti?
Bu sorulara ek olarak, bu kadar küçük bir beyne sahip bir hominidin nasıl olup da bu kadar küçük bir beynin izin verdiğinin çok ötesinde zihinsel yetilere sahip olduğunu anlamakta zorlanıyoruz.
Bu tür hakkında öğrenilecek çok şey var ve her keşif insan evrimi bulmacasına yeni bir parça ekliyor. Kesin olan şu ki Homo floresiensis, bu küçük akrabamızı açıklayacak daha fazla kanıt bulana kadar sırları gizli kalacak gizemli bir muamma sunuyor.