Bugünkü Meksika'da İspanyol kolonizasyonu, Azteklerin nihai olarak yenilgiye uğratıldığı 1521 yılında ciddi bir şekilde başladı. Yeni İspanya Genel Valiliği, günümüz Panama'sının bulunduğu yerden Kuzey Kaliforniya'ya kadar uzanan devasa bir bölgeydi. Yeni İspanya ve Yeni Granada (günümüzde kuzey Güney Amerika), Peru ve Rio de la Plata (günümüzde Arjantin) Genel Valiliklerindeki insanlar, Kuzey Amerika (Amerika Bağımsızlık Savaşı) ve Fransa'daki devrimlerin (Fransız Devrimi) başarısını gördükten sonra bağımsızlık arzusu duyuyordu.
İspanya'nın sömürgelerindeki devrimciler, Fransa'nın Yarımada Savaşı sırasında ülkenin kontrolünü ele geçirmesinin ardından harekete geçme zamanının geldiğini gördüler. Meksikalı devrimcilerin bağımsızlık mücadelesini kazanmaları on yıl sürdü. Bu çatışma 16 Eylül 1810'da Meksika Bağımsızlık Savaşı'na dönüştü.
1520-1535: Yeni İspanya Genel Valiliği kuruldu
İspanyol kaşifler, sırasıyla 1492'de Yeni Dünya'da ve 1500'lerin başında Karayipler'de yaptıkları keşif ve yerleşimlerin ardından 1519'da bugünkü Meksika'ya vardılar. Güney Meksika'ya inişleri, Azteklerin tanrısal Quetzalcoatl'ın geri dönüşüne dair kehanetleriyle aynı zamana denk gelir. Quetzalcoatl ve İspanyol istilacı Hernan Cortes, Azteklerin Cortes'e bir süreliğine tanrı olarak tapmalarına yetecek kadar benzer görünüyordu. İspanyollar Aztek başkenti Tenochtitlan'da hoş karşılandılar ve buradan istilalarını ve ardından Aztek İmparatorluğu'nun çöküşünü başlattılar.
Aztekler, 500 kadar İspanyol birliğinin, çeşitli Kızılderili kabilelerinin ve korkunç çiçek hastalığının bir araya gelmesiyle kısa sürede yenilgiye uğratıldı. Hastalığa karşı korunmadıkları için Kızılderili nüfusu çiçek hastalığından yok oldu ve İspanyolların Güney ve Orta Amerika'nın büyük bölümünü işgal etmesinin önü açıldı. İspanya, Kutsal Roma İmparatorluğu ve Roma Katolik Kilisesi'nin onayıyla 1535 yılında merkezi Tenochtitlan olan Yeni İspanya Genel Valiliği'ni kurdu.
1500'ler-1800'ler: Yeni İspanya'da kölelik ve kast sistemi
Yeni İspanya'yı fetheden İspanyollar, karmaşık bir sosyal tabakalaşma, ırksal hiyerarşiler ve sözleşmeli kölelik sistemi kurdular. 1500'lerin başında encomienda sistemi, İspanyol rahip Bartholeme de las Casas'ın protestolarına ve ardından 1542'de Kral V. Charles tarafından yasaklanmasına rağmen Kızılderili nüfusu arasında zorla çalıştırma yöntemini kullanmıştır. Encomenderos'un (Yeni İspanya'daki İspanyol soyluları) şikayetlerini dinleyen Kral II. Philip, 1545 yılında Amerikan yerlilerinin zorla çalıştırılmasını yasaklayan kanunu yürürlükten kaldırdı.
Birçok Amerikan yerlisinin 1545 yılına kadar çiçek hastalığından ölmesi, İspanyolları Karayipler ve Yeni İspanya'da işgücü olarak kullanmak üzere Afrika'dan köle ithal etmeye sevk etti. Bu nedenle, Afrikalı köleleştirme encomienda sisteminin doğrudan yerine geçmiştir. İspanyollar ve Afrikalı köleleri zaman içinde Amerikan yerlileri ile evlenmişlerdir. Bu değişim nedeniyle yeni nüfuslar ortaya çıktı ve İspanyollar bunları sosyal statülerine göre sınıflandırdı. İspanya'da doğmuş olan ve bazen Peninsulares (Yarımadalılar) olarak da bilinen safkan İspanyollar en yüksek sosyal konuma sahipti. Afrika'dan gelen köleler en altta yer alırken, Amerikan yerlileri teorik olarak hala İspanyol tebaası olarak kabul ediliyordu (zorla çalıştırılıyor olsalar bile).
1500'ler-1800'ler: Artan Mestizo nüfusu
![Meksika Bağımsızlık Savaşı: Meksika İspanya'dan Nasıl Kurtuldu? 2 mestizo](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2022/12/De_espanol_y_mestiza_castiza.jpg)
Bir süre sonra Yeni İspanya, İspanya'nınkinden ayrı, kendine özgü bir kültür geliştirdi. İspanyollar ve Amerikan yerlileri arasındaki ırklararası evliliklerin çocukları olan Mestizo sınıfı, hızla koloninin en kalabalık kesimi haline geldi. Çok ırklı çocukların babalarının neredeyse tamamı İspanyol'du, ancak onların çocukları İspanyol soyadları alsalar bile annelerinin atalarının kültürel geleneklerinin en azından bir kısmını devam ettirdiler. Yeni İspanya geliştikçe Mestizolar da sonunda iktidar mevkilerine yükseldiler. Ancak İspanyol nüfusunun daha yoğun olduğu yerlerde genellikle ikinci sınıf vatandaş olarak görülüyorlardı.
Afrikalı köle ve mulatto (Afrika ve İspanyol kökenli karışık) kökenli insanların sayısının artması, İspanya ve Yeni İspanya arasında gelişen kültürel uçuruma katkıda bulundu. Yeni İspanya'nın altyapısı kuzeye, günümüz Amerika'sının güneybatısına doğru yayıldıkça, melez ve meleztoların, özellikle İspanyolların toplanmayı tercih ettiği Mexico City (orijinal adıyla Tenochtitlan) dışında sosyal ve ekonomik beklentileri arttı. Yeni İspanya'da farklı ırklardan insanların nüfusunun artması, üç yüzyıl boyunca bölgenin İspanya ile olan kültürel bağlarını zayıflattı.
1700'ler-1800'ler: Yeni İspanya'da Criollo insanlarının izolasyonu
Criollolar ya da yerli İspanyollar, Yeni İspanya'nın katı kast sistemindeki bir sonraki sosyal tabakaydı. Peninsulares ile aynı İspanyol soyuna sahip olmalarına rağmen, Criollolar aynı soyluluk standartlarına tabi tutulmuyorlardı. İki sosyal sınıf arasındaki gerilim hızla tırmanmış, Peninsulares Criolloları aşağı görürken, Criollolar da Peninsulares'i kolonilerde hak edilmemiş mülk ve unvanlar peşinde koşan fırsatçı züppeler olarak görmüştür. Ancak, Kriollolar sonunda tüccar olarak öne çıktılar ve ekonomik başarı elde ettiler. 1700'lerde ticaret, zenginlik ve sosyal statü elde etmenin birincil yolu olarak kraliyet tarafından verilen toprak bağışlarını geride bıraktı.
1700'lerin ikinci yarısına doğru kast sisteminin katılığı gevşedi ve Criollolar statü ve gelirde yükselme fırsatlarını İspanya'dan ziyade Yeni İspanya'da aramaya başladı. Askeri görev söz konusu olduğunda, İspanyollar 1790'lara gelindiğinde çok gevşemişti. Bu kısmen gerekliydi çünkü Peninsulares ve daha varlıklı Criollolar orduya hizmet etmeye pek ilgi duymuyordu. Askerlik hizmeti, alt sınıf Criolloların ve hatta bazı Mestizoların sosyal statü ve aristokratik unvanlar elde edebilecekleri bir araç haline geldi.
1807: Fransa Yarımada Savaşı'nda İspanya'yı ele geçirdi
![Meksika Bağımsızlık Savaşı: Meksika İspanya'dan Nasıl Kurtuldu? 3 Joseph Bonaparte](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2022/12/Joseph-Bonaparte--1024x706.jpeg)
İspanya artık Güney ve Orta Amerika'yı hızla işgal eden küresel güç değildi ve bu nedenle genel valiliklerindeki resmi kast sistemini gevşetmek zorunda kaldı. İspanya'nın dünya çapındaki gücü ve itibarı, 1588'de büyük İspanyol Armadası'nın İngiltere'yi ele geçirmedeki başarısızlığından sonra Fransa ve İngiltere'nin Kuzey Amerika'yı fethetmesiyle giderek azaldı. Fransız ve Hint Savaşı'nın (1754-63) ardından İngiltere, Eski Dünya'nın tartışmasız hegemonu olarak kendini kabul ettirdi. İspanya ve Fransa arasında İngiltere'nin etkisini sınırlandırmayı amaçlayan aralıklı ittifak, Fransa'nın ani ihanetine ve 1807'de İspanyol topraklarını ele geçirmesine zemin hazırladı.
Fransız Devrimi (1789-94) olaylarının ardından, Napolyon Bonapart adında bir askeri komutan 1799'da bir darbe ile iktidarı ele geçirdi. Kısa bir süre içinde, İngiltere'nin kesinlikle karşı çıktığı bir hedef olan Fransa için tüm Avrupa'yı ele geçirme seferine çıktı. Çünkü 1804'te Napolyon, İber Yarımadası'ndaki küçük krallığın çok daha büyük ve güçlü olan Birleşik Krallık ile ticaret yapmaya devam ederek Fransa'ya meydan okuması üzerine Portekiz'i işgal etmeyi seçti. Fransa, İspanya ile Fransa'nın yenilgisinin ardından ülkeyi aralarında paylaşacakları gizli bir anlaşmayı müzakere ettikten sonra Portekiz'i karadan işgal etti. Olayların şaşırtıcı bir şekilde yön değiştirmesiyle Napolyon İspanya'yı fethetti ve kardeşi Joseph Bonaparte'ı İspanya Kralı olarak atadı.
Kargaşa içindeki İspanya bağımsızlık hareketlerine zemin hazırlıyor
![Meksika Bağımsızlık Savaşı: Meksika İspanya'dan Nasıl Kurtuldu? 4 meksika bağımsızlık savaşı](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2022/12/meksika-bagimsizlik-1024x711.jpeg)
Napolyon'un 1808 başlarında İspanya Kralı IV. Carlos'u hızla tahttan indirmesine rağmen, Fransız işgaline karşı ciddi bir muhalefet oluşmuş ve şiddetli çatışmalar yaşanmıştır. Temmuz 1808'de bir isyan patlak verdi ve General Dupont liderliğindeki Napolyon'un ordusu ilk askeri gerilemelerinden birini yaşadı. Fransızların Portekiz ve İspanya'yı işgaline İngilizler anında karşılık verdi ve bu da uzun süren bir çatışmaya neden oldu. Napolyon ile daha sonra Wellington Dükü olarak tanınacak olan İngiliz Mareşal Arthur Wellesley arasında, Napolyon'un İspanya'daki "isyanı" İngilizlere karşı büyük birlikler konuşlandırarak bastırmaya çalışması nedeniyle tarihi bir tartışma yaşandı.
Yeni İspanya, Yeni Granada, Peru ve Rio de la Plata genel valiliklerinde bağımsızlık isteyenler, İspanya'nın bir Avrupa savaşına tümüyle dahil olmasından yararlandılar. İlham almak için Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa'daki önceki başarılı devrimlere baktılar ve otoriter ve boğucu olarak gördükleri bir monarşiden bağımsızlık istediler. Miguel Hidalgo y Costilla adlı bir rahip 16 Eylül 1810'da İspanya'dan bağımsızlık çağrısında bulundu. O gün 1810'da Meksika Bağımsızlık Savaşı resmen başladı ve günümüzde Meksika'nın Bağımsızlık Günü olarak kutlanmaktadır. Aynı dönemde Güney Amerika'da da benzer şekilde İspanya'nın Napolyon'un ordularına odaklanmasından faydalanan bağımsızlık hareketleri başladı.
Meksika Bağımsızlık Savaşı başladı
Yeni İspanya'nın Criollolar ve Yarımadalıları, Peder Hidalgo'nun bağımsızlık ilanından önceki iki yıl boyunca, askeri açıdan yalnız kalan İspanya'da koloniye kimin liderlik edeceği konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdi. Ancak Meksika Bağımsızlık Savaşı başladıktan sonra, Criollolar ve Yarımadalılar birleşerek güçlü bir sadık ordu oluşturdular. Genel valilikteki bir değişiklik savaşı Hidalgo ve onun Kızılderili müttefiklerinden uzaklaştırdı. İsyancılar kuzeye, kalabalık başkentten uzağa ve kırsal bölgelere doğru ilerlediler.
Kuzey Meksika'da hükümet ve isyancı askerler arasında artan sayıda firar ve ittifak vardı. Ancak bu kitlesel firar çabası uzun sürmedi ve sadık askerler hızla yeniden toplandı. Peder Hidalgo 1811 yılının Mart ayında yakalandı ve sonunda idam edildi. Meksika Bağımsızlık Savaşı'nın ilk aşaması, Ağustos 1813'te sadıkların uzak Teksas'ın bile kontrolünü yeniden ele geçirmesiyle kesin olarak yenilgiye uğratıldı. Hidalgo'nun yerine geçen Jose Maria Morelos, İspanya'dan bağımsızlığını yasal olarak ilan etti ve etnik farklılıklara son verilmesi ve demokrasi çağrısında bulundu. 1815 yılında tutuklandıktan sonra idam edildi. Simon Bolivar'ın bu dönemde Venezüella'yı bağımsızlığa götürme girişimleri de aynı kaderi paylaştı.
1816-1820: Devrim geri dönüyor
![Meksika Bağımsızlık Savaşı: Meksika İspanya'dan Nasıl Kurtuldu? 5 Agustín de Iturbide](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2022/12/Agustin_I_of_Mexico-704x1024.jpg)
Yarımada Savaşı'nın 1814'te İspanya ve İngiltere tarafından kazanılmasının ardından, Napolyon ertesi yıl 1815'te Waterloo Muharebesi'nde nihai olarak mağlup edildi. Napolyon Savaşları sona erdiğinde, İspanya nihayet dikkatini ait olduğu yere, yani sömürgelerine verebildi. Genel valiliklerdeki çok sayıda sadık kişi ve İspanya içindeki liberaller, kralın restorasyonundan ve sert politikalarından dehşete düştüler. Mart 1820'de VII. Fernando'ya karşı başlatılan ayaklanma, onun İspanyol sömürgelerinde sivil özgürlükleri genişleten 1812 Cadiz Anayasası'nın restorasyonunu kabul etmesiyle sonuçlandı.
1816'da İspanya'nın Güney Amerika'daki etkisi azalmaya başladı; ülke, özellikle daha uzaktaki mülkleri üzerinde otoritesini yeniden tesis edecek araçlardan yoksundu. Bir direniş lideri olan Simon Bolivar 1819'da yeni Büyük Kolombiya ülkesinin kurulduğunu ilan etti. Bu ülke bugünkü Panama, Bolivya (Bolivar'ın adıyla anılır), Kolombiya, Ekvator ve Peru ülkelerini kapsıyordu. Eski bir sadık olan muhafazakar Agustín de Iturbide isyancılara katıldı ve Meksika'nın bağımsızlık planını hazırladı.
1821: Córdoba Antlaşması ile bağımsızlık garanti altına alındı
![Meksika Bağımsızlık Savaşı: Meksika İspanya'dan Nasıl Kurtuldu? 6 1821 meksika](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2022/12/1821-meksika-1024x973.jpg)
1821'in ilk aylarında Iturbide ve devrimci lider Vincente Guerrero Iguala Planı'nı hazırladı. Bağımsızlığa ulaşmak için Katolik Kilisesi'nin otoritesini savunuyor ve Criollolara Yarımadalılarla aynı hak ve ayrıcalıkları tanıyordu. Criollo elitinin Meksika'nın Yeni İspanya'dan bağımsızlığını desteklemesi gerekiyordu, bu da Yeni İspanya'nın son genel valisinin ülkenin taleplerine boyun eğmesi anlamına geliyordu. Meksika Bağımsızlık Savaşı, 24 Ağustos 1821'de Meksika'nın İspanya'dan bağımsızlığını tanıyan Córdoba Antlaşması'nın imzalanmasıyla resmen sona erdi.
Bir monarşist olan Iturbide, 27 Eylül'de birliklerini Mexico City'ye yürüterek kendisini Birinci Meksika İmparatorluğu'nun imparatoru ilan etti. 21 Temmuz 1822'de Iturbide resmen taç giydi. Aralık ayında, yeni kurulan ülkenin kuzey komşusu Amerika Birleşik Devletleri onu resmen tanıdı. Meksika artık uluslararası toplumun gözünde bağımsız bir ülkeydi.
1820'ler-1830'lar: Birinci Meksika İmparatorluğu'ndan Meksika'ya
Panama'nın kuzeyinde kalan ve artık Büyük Kolombiya'nın bir parçası olan tüm Orta Amerika, Birinci Meksika İmparatorluğu'nun bir parçasıydı. Ancak Iturbide'nin aşırı harcamaları, yardımcılarından biri olan orta sınıf Criollo Antonio Lopez de Santa Anna tarafından hızla sorgulandı ve Iturbide 1823'te tacı bırakmak zorunda kaldı. Orta Amerika eyaletlerinin İspanya'dan bağımsızlıklarını ilan etmeleri Orta Amerika Birleşik Eyaletleri'nin kurulmasıyla sonuçlandı. Bu oluşum için "Orta Amerika Federasyonu" adı benimsendi. Bu çöküş Birinci Meksika İmparatorluğu'nun sonunu getirdi ve 1824 yılında yeni, daha ilerici bir ulus olarak Birleşik Meksika Devletleri kuruldu.
Córdoba Antlaşması imzalandıktan sonra bile İspanya 1820'lere kadar Meksika'nın bağımsızlığını tanımadı. Kral VII. Ferdinand, 1 Ekim 1823'te tahta geçtikten sonra 1820 Devrimi'nden sonra çıkarılan tüm yasaların hükümsüz ve geçersiz olduğunu ilan etti. Tampico Muharebesi, İspanya'nın 1829'da Meksika'yı yeniden işgal etme girişiminin bir sonucu olarak meydana geldi. Iturbide'nin istifasından sonra Antonio Lopez de Santa Anna Veracruz'a çekildi ve burada İspanyolları yenerek askeri bir kahraman haline geldi. 1836'da imzalanan Santa Maria-Calatrava Antlaşması, İspanya'nın Meksika'nın bağımsızlığını resmen tanıdığı ilk antlaşma oldu.
1836-1848: Meksika'nın ABD karşısındaki büyük toprak kayıpları
![Meksika Bağımsızlık Savaşı: Meksika İspanya'dan Nasıl Kurtuldu? 7 U.S. Territorial Acquisitions](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2022/12/U.S._Territorial_Acquisitions-1024x692.jpg)
Meksika'nın bağımsızlığının ilk yıllarına karışıklıklar damgasını vurdu. Meksika'nın inişli çıkışlı başkanı Antonio Lopez de Santa Anna, görev süresi boyunca üç büyük toprak kaybına tanık oldu. San Jacinto Muharebesi'nden sonra esir düşen Santa Anna, 1836 yılında Teksas'ın Meksika'dan bağımsızlığını resmen tanıyan bir sözleşme imzaladı. Daha sonra Teksas, Amerika Birleşik Devletleri'ne bir eyalet olarak katılmak istedi ve 1845 yılında resmen ilhak edildi. Ertesi yıl Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri arasında toprak anlaşmazlıkları nedeniyle savaşlar patlak verdi. Amerika Birleşik Devletleri Rio Grande'nin Teksas'ın güney ve batı sınırı olduğunu iddia ederken, Meksika Nueces Nehri'nin kuzey sınırı olduğunu iddia ediyordu.
Kısa sürmesine rağmen Meksika, Meksika-Amerika Savaşı'nda topraklarının muazzam bir kısmını Amerika Birleşik Devletleri'ne kaybetmiştir. Meksika, Kaliforniya da dahil olmak üzere Güneybatı Amerika'nın tamamını Amerika Birleşik Devletleri'ne bıraktı. Yaklaşık beş yıl sonra, 1810'da Santa Anna, bugün Arizona ve New Mexico'nun güneyinde kalan ve 76.800 km2 boyutundaki son önemli toprak parçasını da Amerika Birleşik Devletleri'ne bıraktı. Gadsden Satın Alımı ya da Gadsden Purchase (İspanyolca: la Venta de La Mesilla "The Sale of La Mesilla), Meksika ile uzun süredir devam eden sınır sorunlarını çözmek, bir demiryolu için mülk edinmek ve Santa Anna için para toplamak amacıyla planlanmıştı. Bu işlemin 1854 yılında tamamlanmasıyla Amerika Birleşik Devletleri ile Meksika arasındaki bugünkü kıta sınırları belirlenmiş oldu.