Metal işçiliğinin ve işlemeciliğinin tarihsel gelişim nasıl oldu? Metaller, insanlık tarihindeki bilinen en eski kullanımı olan MÖ 8000 yılından itibaren pek çok nesne üretiminde kilit rol oynadı. Bugün de kompozit ve özellikli polimerlerin kullanımıyla modern uygarlığın her alanına nüfuz ediyor.
Doğadan bulunan metaller ve özellikle bakır, MÖ 7000 civarında Batı İran ve Doğu Anadolu'da iğne gibi küçük nesnelerin yapımında kullanılmaya başlandı. Bu nesneler bakırın basitçe ezilmesi ve dövülerek biçim verilmesi yoluyla yapıldı. Bakırı ısıtarak daha yumuşak hale getirme yöntemi muhtemelen madenin kazayla ateşe verilmesi sonucunda bulundu. Öte yandan MÖ 3800 civarında bakırın potada eritilmesi yönteminin bulunması metallerin daha geniş ölçekli kullanımını beraberinde getirdi.
Alaşımların ortaya çıkış süreci
![Metal İşçiliğinin Tarihi 2 Dünyanın en eski ve en gösterişli tarih öncesi metal istifi. İsrail'de Ölü Deniz yakınlarında bulundu, MÖ 4300 – 4000 MÖ'e tarihlenir. Yahudi çölü 'Hazine Mağarası'nda bulunan taçlar, asalar ve topuz başları 400'den fazla prestijli metal eserdir.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2022/08/metal-islemenin-tarihi-2.jpg)
MÖ 3000 sıralarında ilk alaşım olan bronz (tunç) üretildi. Kalay ve bakırın bir potada eritilmesi yoluyla yapılan bronz kendisini oluşturan maddelerden daha sağlam ve daha kolay işlenir niteliktedir. Bronz, MÖ 1250 sıralarında demir işlemesinin bulunmasına kadar eşya ve silah yapımındaki esas metal olarak yerini korudu. Saf demir eritme teknolojisi ancak 19. yüzyılda bulundu. Bu nedenle ilk demir eşyalar önce demir filizinin saf olmayan demir "çiçeği"ne eritilmesi, daha sonra demir parçalarının ayrılması ve bir fırında birleştirilmesiyle yapıldı.
Bu üretim yöntemi Avrupa'da 15. yüzyılda basınçlı fırınların bulunmasına kadar devam etti. 18. yüzyıldaki Sanayi Devrimi yeni teknikler ve basınçlı fırınlarda kok kömürünün kullanımını getirdi. Bununla beraber sağlam, yüksek kaliteli, demir karbon alaşımı olan çeliğin geniş çaplı üretimine imkan veren şey İngiliz mucit Henry Bessemer'in 1856'da Bessemer konvertörünü bulması oldu. Sanayi devriminde daha sonraları sağlanan ilerlemeler sayesinde alüminyum, magnezyum ve titanyum gibi hafifliği ve gücü havacılık ve uzay endüstrilerinin gelişiminde yaşamsal roller oynayan diğer metallerin geliştirilmesi mümkün oldu.
Metal işçiliğinin tarihi
![Metal İşçiliğinin Tarihi 3 metal işlemeciliğinin tarihi ve gelişimi](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2019/09/cropped-desktop_high_res_IMG_1507And8more_tonemapped-min-1024x576.jpg)
Metal sektörünün keşif ve büyüme süreci:
- Tarih öncesi – Batı İran ve Anadolu. Bakır filizi ezilerek veya dövülerek tespih tanesi gibi küçük eşyaların yapımı için şekle sokulur.
- MÖ 2600 – 2400 – Dövülmüş bakır levha kullanımı. Erken bakır eritme yöntemleri hala sıcak bakırı döverek daha karmaşık biçimlere gelmelerini sağlayacak derecede incelikteydi.
- MÖ 1500 – 1200 – Bronz dökümün gelişmesi. Bronz kapların dökümü ve içlerinden çekiçle vurma gibi yollarla süslenmesinde yeni teknikler geliştirilir.
- MÖ 1500 – 30 – Altını saflaştırma. Eski Mısırlılar MÖ 1500 sıralarında altını gümüşten ayırmayı öğrenir ve süsleme amaçlarıyla daha yaygın olarak kullanmaya başlar.
- MÖ 900 – MS 100 – Demir kullanımı. Demir işlemesi Batı Anadolu'dan yayılarak MÖ 900 civarında Yunanistan'a ve MÖ 400 civarında Batı Afrika'ya erişir ve daha sağlam alet ve eşyalarını yapımını mümkün kılar.
- MÖ 540 – 500 – Para olarak metal. Metal sikkeler (altın ve gümüş karışımı) ilk olarak Lidya'da (bugünkü Türkiye) MÖ 640 civarında kullanılır. Eski Yunanlar bu düşünceyi benimser ve Akdeniz'e yayar.
- 100 – 700 – Anglosakson metal işletmeciliği. Anglo – saksonlar metal işletmeciliğini çoğu zaman süsleme için hayvan biçimlerini kullanarak ileri bir düzeye getirirler.
- 700 – 800 – Kılıç yapımı. Avrupa'da kılıç yapımcıları karbon eklenmiş demirin katmanlarını ve ince demir şeritleri dövdükten sonra kaynatarak daha sağlam kılıçlar üretirler.
- 800 – 1300 – 1450 – Değerli metallerden Hristiyan eşyaları. Orta Çağ Hristiyanları altın ve diğer değerli madenlerden, bazen değerli taş kakma yoluyla haç ve kutsal emanet kutusu gibi mukaddes eşyalar yapar.
- 15. yüzyıl – Döküm metallerden yapılan silahlar. Döküm demiri geliştirilir. Sağlam olduğundan ve silindir gibi biçimlere getirilebildiğinden topçulukta derhal kullanım alanı bulur.
- 1810 – Kalay kutu. İngiliz mucit Peter Durand yiyecek saklamak için kalay kutu patentini alır. Patenti demirden yapılmış ve demirin paslanmasını önlemek için içi kalay kaplanmış bir kutudur.
- 1856 – Bessemer konvertörü. İngiliz Henry Bessemer yüksek kaliteli çeliğin yapımına imkan sağlayan konvertörü keşfeder.
- 1910 – Alüminyum folyo. İlk alüminyum folyo üretilir. 1886'da eritilmiş cevherden elektrik akımı geçirilerek bulunan metalin kitlesel üretimi, yöntemin 1886'da bulunmasından sonra yapımı mümkün hale gelmiştir.
- 1950'ler – Titanyum hava aracı. Yüksek ağırlık-güç oranından ötürü titanyum geniş ölçüde askeri hava araçlarında kullanılmaya başlar. Ticareti hava araçlarında da artık yaygın kullanılmaktadır.
Metal işçiliğinin tarihi hakkında sık sorulanlar
Metal işçiliği ne zaman başladı?
Metal işleme binlerce yıldır yapılmakta olup, bakır eserlere dair kanıtlar MÖ 7000'lere kadar uzanmaktadır. Ancak, metal işleme MÖ 4500'lerde cevherden metal çıkarma işlemi olan ergitme keşfedilene kadar daha yaygın hale gelmemiştir.
Metal işlemenin bazı erken yöntemleri nelerdi?
Metal işlemenin bazı erken dönem yöntemleri arasında çekiçleme, döküm ve eritme yer alıyordu. Çekiçleme, metali bir çekiç veya başka bir aletle vurarak şekillendirmeyi içeriyordu. Döküm, erimiş metalin bir kalıba dökülüp soğumaya ve katılaşmaya bırakılmasını içeriyordu. Ergitme ise metal cevherlerini ısıtarak metali çıkarmak ve yabancı maddeleri uzaklaştırmaktı.
Demirin keşfi metal işlemeyi nasıl etkiledi?
MÖ 2000 civarında demirin keşfi metal işleme tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu. Demir, bakır veya bronzdan çok daha güçlü ve dayanıklıydı ve çok çeşitli alet ve silahların yapımında kullanılabiliyordu. Bu durum demiri eritmek ve dövmek için yeni tekniklerin geliştirilmesine yol açtı.
Sanayi Devrimi sırasında metal işleme alanındaki bazı önemli gelişmeler nelerdi?
Sanayi Devrimi, buhar gücüyle çalışan haddehaneler ve presler gibi metal ürünlerin seri üretimine yönelik yeni tekniklerin geliştirilmesine tanıklık etti. Bu, büyük miktarlarda metal nesnenin daha düşük maliyetle üretilmesini ve genel nüfus için daha yaygın bir şekilde kullanılabilir hale gelmesini sağladı.
Bazı modern metal işleme yöntemleri nelerdir?
Modern metal işleme yöntemleri arasında CNC işleme, lazer kesim ve 3D baskı yer alır. CNC işleme, metal parçaları hassas bir şekilde şekillendirmek için bilgisayar kontrollü makineler kullanırken, lazer kesim metali kesmek ve şekillendirmek için lazerler kullanır. 3D baskı, metal tozlarının katman katman biriktirilmesini kullanarak karmaşık metal nesneler oluşturmak için kullanılabilir.
Metal işleme tarihini şekillendiren önemli teknolojik gelişmelerden bazıları nelerdir?
Metal işçiliğindeki bazı önemli teknolojik gelişmeler arasında kum döküm ve kayıp balmumu döküm gibi döküm tekniklerinin geliştirilmesi, 14. yüzyılda yüksek fırının icadı ve 19. yüzyılda çelik üretiminde devrim yaratan Bessemer sürecinin başlatılması sayılabilir.
Kaynaklar: