Orta Çağ'da sadece idari ve mali belgeler değil, resimler, heykeller, vitraylar ve tezhipler (ya da muhteşem kitaplar) de çok çeşitli mesleklerin varlığını kanıtlamaktadır. Bu meslekler köle ve serf işgücünden, hizmetçi ve refakatçilerin ev içi veya maaşlı işlerine, köylülerin lordlarına sağladıkları işlere kadar uzanıyordu. Orta Çağ'ın zanaatlarından doğan yenilikler, toplumun kalbini harekete geçirerek, onu yeni bilgi ve keşif yöntemleri için hiç bitmeyen arayışında ileriye götürdü.
Madenciler
![Orta Çağ Meslekleri 2 Bir madenciyi gösteren 15. yüzyıl tablosu. Mineralojik Kayıt Sanat Müzesi'nden.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/09/ortacag-madenci.jpg)
Antik dönemde göz ardı edilmiş olsa da, Orta Çağ'ın başlarında İngiliz sahillerinden deniz kömürü çıkarılmıştır. Nadir toprak kömürlerinin çıkarılması için hala açık ocak madenleri veya biraz sığ galeriler kullanılmaktadır. Kazmacılar madeni kazar, marangozlar tüneller için kereste keser ve toplayıcılar kömür damarını çıkarırdı. İşin doğasında var olan tehlikeler (toprak kaymaları, seller, oksijen eksikliği, vb.) nedeniyle köleler ve mahkumlar bu görevin başına getirilmiştir.
Madenler sadece varlıklı ve güçlü kişiler tarafından açılabiliyordu (bunlar keşişlerden zengin tüccarlara kadar madenlerin "lordları" idi). Metale olan talebin 15. yüzyılda artması, dünyanın her yerinde yeni maden işletmelerinin kurulmasına yol açtı. Su çekme ve hava pompalamanın icadından bu yana, bu iş giderek daha cazip hale gelmişti. 1460 ve 1530 yılları arasında Avrupa cevher üretimi dört kat arttı.
Çıkarılan cevher bir çekiçle parçalanır, elle suyla yıkanır ve daha sonra sepetlerle eritme fırınına taşınır, burada kireçle birleştirilir ve erimiş metalin yüzeyindeki bir delikten dışarı dökülen safsızlıklarla birlikte fırınlarda yüksek sıcaklıkta pişirilirdi.
Körükler ve yüksek fırınlar metali tamamen sıvılaştırmayı mümkün kılmadan önce bloomery fırınları ya da katalan fırınları kullanılıyordu. Bu fırınların kendine özgü biçimi yarı gömülü yarım küre şeklindeki bir kapağı andırıyordu. Demir endüstrisindeki uzmanlar, dökme demirdeki karbonu arındırmak için temizleme fırınları kullanmışlardır.
Bloomery Fırın
Bir bloomery fırını, demir cevherini işlemek için kullanılan eski bir metal işleme fırını türüdür. Bloomery fırınları, özellikle Orta Çağ'da ve daha önce, demir üretiminde yaygın olarak kullanılmıştır. Bu fırınlar, demir cevherini eritmek yerine cevheri yarı-katı bir durumda işlemek için tasarlanmıştır.
Bir bloomery fırını, genellikle toprak veya taş malzemelerden inşa edilir ve içinde sıcak hava üretebilmek için yanmış odun kömürü veya başka bir yakıt kullanılır. Bu fırın, demir cevheri ve kömür karışımını içine koyar ve yüksek sıcaklıkta ısıtarak, demir cevherinden dökme demir üretir. Ancak, bu işlem tamamen eritme işlemi değil, cevherin kısmen erimesi ve demir içeren bir sıvıyı veya yarı katıyı üretmesidir. Bu nedenle, bloomery fırınlarının ürettiği ürün "bloom" olarak adlandırılır.
Katalan Fırın
Katalan fırını, demir işleme tarihinde kullanılan bir tür eski metal işleme fırını olarak bilinir. İsmi, özellikle Katalonya bölgesinde yaygın olarak kullanıldığı ve bu bölgede geliştirildiği için "Katalan" olarak adlandırılır. Catalan fırınları, demir cevherini eritmek ve dökme demir üretmek için tasarlanmıştır.
Catalan fırınlarının temel işleyişi, bir ateşleme odası, fırın içi ve hava üfleme sistemi içerir. Bu fırınlarda, kömür veya odun gibi yakıt malzemeleri kullanılır ve bu yakıtların yanması sırasında üretilen sıcak hava, demir cevherini ısıtmak ve eritmek için kullanılır. Demir cevheri, fırının alt kısmındaki ateşleme odasına yerleştirilir ve üst kısımdaki fırın içindeki yüksek sıcaklıkta eritilir. Eritilen demir, alt kısımdaki fırın içine akar ve burada dökme demir olarak toplanır.
Catalan fırınları, özellikle Orta Çağ'dan Rönesans dönemine kadar demir üretiminde yaygın olarak kullanılmıştır.
Plakalar ya da kasnaklar halinde dökülen demir, demirciler için yalnızca demirci ustası olarak da hizmet veren demir tüccarları tarafından satılırdı.
Demirciler
![Orta Çağ Meslekleri 3 Orta Çağ demir ocağı.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/09/medieval-Blacksmiths.jpg)
Demirciler metali dövmek ve şekillendirmek için küçük atölyelerde örs, soba, körük, kerpeten ve çekiç gibi basit araç ve gereçler kullanırlardı. Demirhanenin ateşe dayanıklı toprak yapısında odun kömürü yakılır ve ateş, çıraklar tarafından pompalanan yanlardaki körüklerle muhafaza edilirdi.
Demirciler silah, zırh, alet, ev eşyası, saban demiri, orak ve kürek tedarik ettikleri ve atların ayaklarını nalladıkları için kırsal bölgelerde yüksek bir sosyal itibara sahiptiler. Çilingirler kilit takar ve tamir eder, kase, avize ve bazen de çan yaparlardı. 1483'te saat yapımının bir uzmanlık alanı olarak kabul edilmesine kadar saat de yapmışlardır.
Silahçılar korkunç demir arbaleti yaratırken, kesiciler bıçakları ve keskin silahları şekillendiriyordu.
Çömlekçiler, Marangozlar ve Tuzcular
Orta Çağ boyunca kırsal bölgelerde çok sayıda çömlekçi çalışmıştır. Genellikle aileler halinde ya da küçük, oldukça yoksul zanaatkâr grupları halinde çalışmışlardır. MS 1. yüzyılda fırınlar yokken kil şekillendirilir ve dışarıda pişirilirdi. Ancak 9. yüzyılda bu çömlekçiler yaygın olarak kullanılmaya başlandı ve üretim Avrupa genelinde önemli ölçüde arttı.
Sadece çömlek üretimine adanmış köyler 11., 12. ve 13. yüzyıllarda dünyanın dört bir yanında ortaya çıktı; bu yerleşimler yemek pişirmek için gereken oduna erişebilmek için ormanların eteklerinde yer alıyordu. Marangozlar ve ahşap işçileri yarı ahşap evler inşa etmek ve çatılarını kiremitle kaplamak için birlikte çalışırken, ahşap işçileri masa, tezgâh ve sandık gibi mobilyalar üretmiştir. Buna takunya yapanlar da dahildir.
Et ve balığın muhafazası ile tereyağı ve peynir üretimindeki önemi nedeniyle tuz üretimi birçok Orta Çağ insanına geçim kaynağı sağlamıştır. Tuz bataklıklardan buharlaştırma yoluyla elde edilirdi. Avrupa'nın kuzeyinde tuzlu suyun büyük tencerelerde kaynatılarak tuz elde edildiği "tuz evleri" vardı.
Taş İşçileri ve Cam İşçileri
Taş, taş işçileri tarafından uçurum kenarlarından kazmalarla sökülür, ardından çekiçlerle düzleştirilir, makaslarla kesilir ve törpülenerek cilalanırdı. Taşçılara birim başına ödeme yapıldığından, her parçanın üzerine kendi işaretlerini kazırlardı. Taşlar inşaat alanlarına tekne ya da at arabasıyla getirilirdi.
Vitrayla uğraşan sanatçılar camcıların bir alt kümesiydi, bir diğeri ise atölyeleri genellikle ormana yakın yerlerde bulunan cam zanaatkârlarıydı. Fırınlar için büyük miktarda oduna ihtiyaç vardı ve yüksek sıcaklıklar nedeniyle iş zor, tehlikeli ve büyük uzmanlık gerektiriyordu. Cam antik çağlardan beri kullanılıyor olsa da, 14. ve 15. yüzyıllara kadar Avrupa ve ötesinde gerçekten yaygınlaşmamıştı. Silis kumu ve kayın külü çok ihtiyaç duyulan "cam hamurunu" oluşturuyordu.
Camın tarihi pürüzsüz bir tarih değildir. Pencereler başlangıçta parşömen, yağlı kağıt veya mika gibi malzemelerden yapılıyordu. En varlıklı insanlar zamanla pencerelerini yağlı kağıt ve parşömenden cam panellere yükseltmiştir.
Antik Çin, Kore ve Japonya'da pencereler için genellikle kağıt kullanılıyordu, ancak cam pencereleri MS 100 yılı civarında kullanıma sokan Romalılar oldu ve 17. yüzyılın başlarına kadar daha popüler hale gelmedi. 13. yüzyılda ilk cam bardak üretilmiştir. İçki kaplarını ifade etmek için "cam" terimi 1320 yılı civarında kullanılmaya başlandı.
Orta Çağ'ın sonlarına doğru cam sektöründeki gelişmeler arasında cam şişirme çubuğunun ya da "punty "nin icadı ve camın pişirilmeden önce renklendirilmesi yer alıyordu. 14. yüzyılda Venedik, cam üretim merkezi olarak Bohemya'ya büyük bir rakip olarak ortaya çıktı.
İnşaatçılar
![Orta Çağ Meslekleri 4 orta çağ inşaatçıları](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/09/ortacag-tas.jpeg)
Kiremitçiler, marangozlar, tuğlacılar, döşeme ustaları ve sıvacıları içeren inşaat endüstrisi, şehirler genişledikçe ve yöneticiler ve din adamları saraylar ve kiliseler inşa edecek kadar zenginleştikçe büyüdü. Çağlar boyunca, işçilerin ve zanaatkârların basit kerpiç evlerinden zenginlerin lüks otellerine kadar çok sayıda yeni yapı inşa edildi. Büyük kiliseler uzun yıllar boyunca inşa edilmiştir.
Westminster Manastırı'nın 1253 yılında inşa edilmesi, Orta Çağ'da ihtiyaç duyulacak vasıflı işçilerin çeşitliliği hakkında bir fikir vermektedir. Toplamda 39 taş ustası, 13 mermer ustası, 26 duvar ustası, 14 cam işçisi, 4 tesisatçı, 32 marangoz, 19 demirci ve çok sayıda vasıfsız işçi olmak üzere 59 vasıflı zanaatkâr sayılmıştır.
Katedralleri inşa eden Orta Çağ işçilerinin yüksek düzeyde uzmanlığa sahip oldukları ve buna göre ücretlendirildikleri kesindir. İnşaat sektörünün "üst" sınıfını elit yapı ustaları oluştururken, "alt" sınıftaki ustalar sadece taş döşüyordu.
Usta inşaatçı ("mimar" terimi Orta Çağ'da mevcut değildi), planları hazırlama ve binanın temeli için ideal noktayı bulma konusunda uzmanlığa sahip deneyimli bir duvar ustasıydı. Bir pusula, dereceli bir cetvel, bir asa ve bir çift eldiven onlara verilen onursal unvanlar arasındaydı. Kurşunla kaplanmış vitray pencerelerin yerleştirilmesi, bu konuda eğitim almış cam ustalarının uzmanlığını gerektiriyordu.
Orta Çağ'da, Orta Çağ masonları (duvarcılar) daha az çerçeve kullanmış ve bunun yerine binanın inşaat sırasında kullanılabilmesi için cıvata deliklerine yerleştirilen kirişlerle desteklenen derme çatma ahşap yollar oluşturmuşlardır. Söz konusu tehlikeli yaklaşım nedeniyle kaç talihsizliğin ve ölümün yaşandığını kim bilebilir?
Orta Çağ'ın sonlarına doğru, taşları kaldırmak için halat ve makaralardan oluşan bir sisteme ek olarak genellikle vinçler kullanılıyordu. Aletlerde pek bir değişiklik yoktu: Tırtıklı bir çekiç, taş için bir çekiç, bir şakül, bir mala ve bir gönye. İnşaat ekibi, eşyalarını sakladıkları ve günlük işlerini koordine ettikleri, kulübe adı verilen derme çatma bir kulübede yaşıyordu. Bu uygulama, masonların takip etmeye başladığı "loca tüzüğü" ile sonuçlandı. Masonlar bugün hala kendi iç tüzüklerinde ve anayasalarında "loca" terimini kullanmaktadırlar..
Orta Çağ'da Uzmanlıklar
Alet endüstrisinde her zanaatın kendi uzmanlaşmış zanaatkârları vardı. Bazıları yünlü kumaşları kesmek için kullanılan büyük makaslar yapıyordu. Seyyar bileyiciler, bıçak ya da güç kullananlarla doğrudan rekabet halindeydi. Lorimerler saraçlarla birlikte çalışarak mahmuzlar, üzengiler, binekler gibi at koşum takımlarının parçalarını ve bunların arasındaki her şeyi üretirlerdi. Bazıları levha zırh konusunda uzmanlaşırken, diğerleri atlar için zincir zırh üretiyordu.
Tekerlek jantları, tekerlek ustaları tarafından takılan demir çemberlerle güçlendirilmiştir. Çiviler ve kilitler demirciler tarafından dövülürken, eski metal eserler modern hurda tüccarlarının öncüleri olan demirciler tarafından toplanıp geri dönüştürülüyordu.
Kalaycılar ayna ve çan gibi dekoratif objelerin yanı sıra tabak ve fincan gibi işlevsel eşyaların yapımında da uzmanlaşmıştı. 13. yüzyılda bakır ve bronz da dahil olmak üzere çok sayıda başka metal de kullanılmaya başlandı. Kemer tokaları ve diğer yaygın ev eşyaları bakır dökümhaneleri ve kalıpçıları tarafından üretiliyordu. Bakır genellikle mumluklarda ve yetenekli lamba yapımcıları tarafından üretilen lamba tabanlarında kullanılıyordu.
Bakır ve bronz pişirme kapları kazan imalatçılarından geliyordu. Tesisatçılar meslek isimlerini aldıkları metali (Latince plumbum, "kurşun") drenaj sistemlerinde, özellikle de oluklarda kullanmak üzere şekillendirmişlerdir.
Kemerleri ve koşum takımlarını süslemek için kullanılan küçük çivileri yapan ataşçılar ve metal tespihleri şekillendiren düğmeciler, uzmanlaşmış birçok Orta Çağ zanaatkârının sadece birkaç örneğiydi. Avrupa'da ilk düğmeciler loncası 1250 yılında kurulmuştur. Metal işleme endüstrisi çok sayıda küçük, genellikle aile tarafından işletilen işletmelere bölünmüştü ve üyeleri zırhçılar dışında fazla servet elde edemiyordu. Gerçek sanatçılar, sikkeciler ve kuyumcular hem dini hem de devlet saraylarında aranan kişilerdi.
Değirmenciler
Değirmenler Orta Çağ coğrafyasının ikonik unsurlarıydı; bir eksen üzerine monte edilmiş dikey bir çarkı döndürmek için suyun gücünü kullanırlardı, bu çark da taşlara bağlı yatay bir çarkı döndürerek öğütme işlemini gerçekleştirirdi. Su değirmenleri başlangıçta tahıl ve zeytin öğütmek için kullanılmış olsa da, amaçları ve tasarımları 12. yüzyıl boyunca gelişmiştir. Kumaş, demir ve kağıdın şekillendirildiği bir değirmende kullanılmıştır.
Yel değirmeninin Asya kökenli olması mümkündür. Metal bir tabanı ve destek için üç kolu olan ahşap bir yapıdır ve makineler ile öğütme taşlarını barındırır. Değirmenciler paragözlükleriyle ün salmışlardı, bu nedenle lordlar tahıllarını öğütülmek üzere getiren köylülerden sık sık vergi talep ederlerdi.
Orta Çağ'da Gıda Meslekleri
Fırıncılar ve Pasta Şefleri
![Orta Çağ Meslekleri 5 Orta Çağ portatif turta fırını 1465-147. Görsel: Konzil von Konstanz ÖNB 3044, fol. 48v.](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/09/ortacag-pastacilik.jpg)
Kırsal kesimde her Orta Çağ ailesi kendi ekmeğini lordun halka açık fırınlarında pişirirdi, ancak ekmek üretiminin birçok farklı endüstri tarafından tekelleştirildiği çoğu şehirde bu kesinlikle yasaktı. Fırıncılar pazar günleri bile çalışmak zorundaydı ve tüzüklere göre diğer loncalar için ayrılmış özel pastaları pişiremezlerdi. Pasta şefleri 13. yüzyılda dükkanlarında ikramlar, peynirli kekler, waffle benzeri hamur işleri veya haşlanmış hamur işleri üretiyorlardı.
Ayrıca, Orta Çağ Avrupa'sında çok moda olan et ve balık turtaları (somon, yılan balığı, domuz balığı, çulluk, tarla kuşu veya bıldırcın turtaları) pazarına da hakim oldular. Sokak satıcıları Orta Çağ'dan kalma çörekleri kaldırımdan geçenlere satarlardı.
Kasaplar
![Orta Çağ Meslekleri 6 orta çağ kasap](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/09/ortacag-kasaplik.jpg)
Orta Çağ şehirlerinde yaşayan insanlar çok fazla et yiyordu, bu da kasapları, hayvanların sokakta öldürülmeleri ve ortaya çıkan çöpler nedeniyle çirkin itibarlarına rağmen başarılı kıldı. Kasaplar kuzu, keçi, tavşan, tavuk, kaz ve keklik kesiyor; sığır, kümes hayvanları, dana eti, sakatat ve söğüş et satıyorlardı.
1300'lü yıllarda baharat tüccarları müşterilerin çürümüş ya da çok tatsız etlerin tadını gizlemelerine yardımcı oluyordu. Sokak satıcılarının peynirin yanı sıra meyve ve sebze de sattıkları ve bunun için çok yüksek ücretler aldıkları bilinmektedir.
Balıkçılar
1200'lerin sonlarından itibaren Paris üç farklı balıkçı grubuna ev sahipliği yapmıştır: Kralın balıkçıları, tatlı su balığı tüccarları ve tuzlu su balığı tüccarları. Büyük Perhiz döneminde pek çok Orta Çağ insanı balık, özellikle de ringa balığı ve tuzlanmış morina balığı satın alırdı (tuz, etin yanı sıra balığın da korunmasını sağlardı). Balık pazarları, kasaba halkının sık sık şikayet ettiği atık ve kötü kokuların kaynağı olmuştur.
Hancılar, Tavernacılar, Otelciler ve Kabareciler
Hanlar, Orta Çağ boyunca yorgun gezginler ve hacılar için hem ev hem de restoran olarak hizmet vermiştir. Bu hanlar geceleme imkanı sağlar ve bir levhayla ayırt edilirdi. Turistleri ya da hacıları çekmek için birçok hana Aziz James, Aziz George ve Aziz Catherine gibi azizlerin isimleri ya da "meleğin hanı", "üç bilge adam", "kırmızı şapka", "taç", "çanak", "deniz kızı" gibi akılda kalıcı kısaltmalar verilmiştir. Bu konaklama tesislerinin birçoğunu kadınlar, genellikle de dul kadınlar işletiyordu. Orta Çağ iş görüşmeleri ve kontratları genellikle bu tür yerlerde yapılırdı.
Kabareler yol kenarındaki tezgahlarında kalaylı ya da teneke kaplarda şarap sunarlardı. Tavernacılar şarabı fıçı ya da ibrikle satarlardı.
Orta Çağ'da Zanaatkarlık Meslekleri
![Orta Çağ Meslekleri 7 orta çağ ayakkabıcılık](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2023/09/ortacag-ayakkabi.jpeg)
Tabakçılar
Orta Çağ'da tabakhanelerin kötü kokusu çok rahatsız ediciydi. Bu yüzden genellikle surların dışında kuruluyorlardı. Deriler akan suyun altında iyice fırçalanır, ardından törpülenir ve yağ ve şap ile yumuşatılırdı. Tabakçılar, eyerlerin deri kaplamalarını yapan saraçlara, ayakkabıcılara, eldiven yapımcılarına ve ciltçilere tedarik sağlıyordu.
Ayakkabıcılar, üst sınıflar için ayrılmış olan Cordovan derisinden ayakkabı yapma konusunda uzmanlaştıkları için bu adı almışlardır. Eldiven imalatçıları geyik, tavşan ya da koyun derisi gibi son derece kaliteli deriler kullanırken, kürkçüler İskandinav ülkelerinden gelen kürkleri satarlardı.
Ayakkabıcılar isimlerini, aristokrasi için en güzel ayakkabıları yaptıkları Cordovan derisine borçluyken, yoksullar ayakkabıcıya başvurmakla yetiniyordu. Eldiven imalatçıları oğlak, geyik, tavşan ya da koyun derisi gibi çok ince deriler kullanırken, ayakkabıcılar İskandinav ülkelerinden gelen kürkleri satıyordu.
Seküler ve dini bürokrasilerin yükselişi ve üniversitelerin kurulması, parşömen endüstrisinin genişlemesinin önünü açtı.
Tekstil Tüccarları
Yün de dahil olmak üzere kumaş üretimi Orta Çağ şehirlerinin başlıca odak noktasıydı. Kadınlar yünü kirlerden arındırmak için raflarda döver ve kırkma işleminden sonra kalan yün yağlarından kurtulmak için hamamlarda yıkarlardı. Sonraki adımlar taraklama (yünün saplı ve dişli iki küçük dikdörtgen tahta arasına konduğu işlem) ve eğirmeydi; her ikisi de kırsal alanlarda yaygındı ve yerel nüfus için bir geçim kaynağı sağlıyordu.
İğin ağırlığı hassas bir dönme mekanizmasına neden olur, bu da yapağıyı (distafla eğrilmeye hazır olan) ipliğe dönüştürürdü. İplik makarası oluşturulduktan sonra dokuma başlardı. Süreç, çözgü ipliklerinin bir kasnak üzerine gerildiği çözgüleme ile başlardı.
Dokuma parçalarının genişliği dikey tezgâhlar nedeniyle kısıtlı olduğundan, 11. yüzyıla kadar yatay tezgahlar icat edilmemiştir. Bu teknik, tezgahın her iki yanında birer tane olmak üzere iki işçinin bir mekiği ileri geri hareket ettirmesiyle desen üretimine olanak sağlamıştır.
Yine de birçok kez yıkanması, keçeleşmesi için devedikeni ile kazınması, kalan düğümlerden kurtulmak için kırpılması ve son olarak kalan yağdan kurtulmak için su ve kum veya şarap tortusu dolu fıçılarda dövülerek dolgunlaştırılması gerekiyordu (dolgunlaştırıcılar kötü çalışma koşullarına sahip, düşük ücretli bir grup işçiydi). Bu işlemden sonra Orta Çağ tüccarları yün çarşafları doğal haliyle satmayı ya da mevcut trendlere uyacak şekilde boyamayı seçebiliyordu.
Çarşaflar boya, mordan ve şap banyolarına daldırılıyor ve işçiler bunları dövüyordu. Mavi renk doğada nadir bulunduğundan, pastel mavi çok aranan bir mavi tonu sunuyor ve bunu üreten toplulukların ekonomilerini güçlendiriyordu. Pembe için Brezilya ağacı; sarı ve yeşil için boyacı otu (Reseda luteola); siyah için ceviz kabuğu; kırmızı için ise kokineal böceği kullanılırdı.
Kumaş renklendirildikten sonra tekrar kazınması esnekliğini artırıyordu. Böylece, Orta Çağ'da tekstil tüccarları beş alanda uzmanlaştı: Dokuma (keten ve kenevir dahil), kırkma, dolgu, boyama ve terzilik. Pamuk ve keten, yün ve keten ve yün ve hayvan kılı (tavşan ya da kunduz keçesi), Orta Çağ'ın sonunda harmanlanmış tekstiller yaratmak için ortaya çıkmıştır.
Orta Çağ'da, terziler, tuhafiyeciler ve şapkacılar Orta Çağ moda endüstrisinin tüketici tabanının büyük kısmını oluşturmuştur. Nakışçılar bir tür iğne boyama işiyle uğraşırken, duvar halısı dokumacıları Orta Çağ malikanelerini süsleyen muhteşem duvar halılarından sorumluydu.
Orta Çağ'da Entelektüel ve Sanatsal Meslekler
Orta Çağ öğretmenlerinin çoğunluğu din adamıydı ve Orta Çağ'da eğitimi kilise belirliyordu. Okul müdürleri ve öğretmenleri genellikle meslekten olmayan kişilerdi ve bu uygulama Orta Çağ'ın sonlarında başladı. Üniversite şehirlerinde, 13. yüzyılda profesörler ve öğrenciler için literatür oluşturmak üzere parşömen yapımcıları, kâtipler veya müstensihlerle birlikte çalışan kitapçılar veya "kırtasiyeciler" mesleği gelişmiştir. Güzel tezhipli el yazmaları (dekoratif metallerle boyanmış kitaplar) zengin soylular ve din adamları tarafından sipariş edilirdi. 15. yüzyılda matbaacılar Avrupa'nın ve dünyanın belli başlı şehirlerinde ortaya çıkmaya başladı.
Çıraklık eğitimi almış bir berber cerrah hastalarını tıraş eder, kan alır, lavman yapar ve vantuz kullanırken, Orta Çağ'da üniversite eğitimi almış bir doktor sadece hastayı muayene eder ve eczacıdan bir iksir reçete ederdi. Diş çekiciler ise büyük penseler kullanarak müşterilerinin çok ihtiyaç duyduğu rahatlamayı halkın gözü önünde sağlıyorlardı (hatta bazıları müşterilerinin çığlıklarını bastırmak için müzisyenler bile çalıştırıyordu).
Hem hikaye anlatıcıları hem de müzisyenler olan ozanlar, tipik olarak usta ve çıraklardan oluşan tam bir hiyerarşiye sahip bir şirket şeklinde örgütlenirler, ancak düşük ücret alırlar ve yaptıkları iş için herhangi bir takdir görmezlerdi.
Sekiz ya da on yıllık bir çıraklıkla bir kuyumcu Orta Çağ'ın en saygın ve iyi maaşlı profesyonellerinden biri haline gelebilirdi. Kuyumcular tarafından mücevher ve gümüş eşya süslemesinde kullanılan değerli taşlar (yakut, zümrüt, elmas, kaya kristali vb.) lapidaryler tarafından şekillendirilirdi. Ancak bu kişiler sadece mücevher yapmıyordu; aynı zamanda para da yapıyorlardı (kraliyet sikke imalathanesi). Başka hiçbir yaratıcı alanla kıyaslanamayacak kadar saygın ve güçlüydüler.
Orta Çağ'da sadece zihinsel yetenekler değerli görüldüğü ve ödüllendirildiği için (birkaç önemli istisna dışında), elleriyle çalışan zanaatkârlar "mekanik" sanatlar içinde sınıflandırılmış ve hukuk, tıp veya teoloji gibi "liberal" sanatlardan daha düşük bir statü verilmiştir.
Ressamlar, heykeltıraşlar, resim çerçevecileri ve cam üfleyicileri gibi sanatçıların çoğu mesleklerini çıraklık yoluyla öğrenmiş olsalar da, aldıkları eğitim onları sanatçı statüsüne yükseltmiyordu. Ancak krallar ve zenginler için kemik, şimşir ya da fildişinden kabartmalar, mezarlar, yatan figürler ve taş heykeller oyanlar iyi para kazanmış ve "resim oymacıları" olarak adlandırılmışlardır.
Ahşap büstlerin yapımından marangozlar sorumluydu. Duvar resimleri, ahşap kaplama panelleri ve tezhipler ressamlar tarafından yapılırdı ve vitray pencerelerin tasarımlarını da onlar hazırlardı. Cam ustaları tasarımlarını cam pencere büyüklüğündeki devasa masalarda ıslak tebeşirle çizer, eskizin üzerine "sinopia" (kırmızı aşı boyası) ile çizim yapar ve ardından renkli cam plakaları kurşunla yerine yerleştirirlerdi.
Çıraklık, Hizmetçiler ve Yoldaşlar
Yaşları 12 ile 16 arasında değişen bir genç, noter tarafından mühürlenen bir sözleşmenin hükümleri uyarınca ebeveynleri tarafından bir ustanın yanında yaşamaya ve çalışmaya gönderilirdi. Usta (çocuğun masraflarını karşılamak için ebeveynlerden bir kayıt ücreti talep edebilirdi), iki ila on iki yıl arasında değişen bu eğitim yılları boyunca mesleki bilincini ortaya koyardı.
Bu yıllar boyunca usta bir ebeveyn rolünü üstlenirken, genç delikanlı isteksizce çalışmaya ve sonunda yeteneğini kanıtlaması gereken sözleşmesinin bitimine kadar ustasının yanında kalmaya kendini adıyordu. Gösterilen başarı mükemmel olduğunda, bir ustanın mülkünü ya da aletlerini çırağına bıraktığını görmek alışılmadık bir durum değildi.
Çok az genç erkek kendi başına iş sahibi olabiliyordu ve çoğu onları eğiten kişinin " hizmetçisi " olarak kalıyordu. Kalfa ya da oğlan hizmetçi olarak adlandırılan kişiler bir gün, bir hafta ya da bir yıl gibi değişken süreler için kiralanabilirdi.
Kalfalar, efendilerinin kötü muamelesine karşı çıkmak için bir araya gelerek, temel amacı ihtiyaç anında yardım sağlamak olan kardeşlikler kurdular. Bir şehirde tansiyon yükselirse, şehir sakinleri işe dönmek yerine toplu bir çıkış yapmaya karar verebilirdi. Bu taleplerin bir sonucu olarak isyanlar ortaya çıktı (patronlar ve çalışanlar arasındaki gelir eşitsizliği daha da arttı), ancak bunlar genellikle şiddetle bastırıldı ve kan dökülmesiyle sonuçlandı.
Orta Çağ zanaat ve meslek dünyası modern yansımalardan yoksun değildir: Meslek içindeki hiyerarşi, kadın ve erkek arasındaki iş bölümü, ücret ve çalışma saatlerinin adaletsizliği, tüm bu temalar günümüzde de oldukça geçerlidir.
Kaynaklar:
- Janet E. Burton, 1994, Monastic and Religious Orders in Britain, 1000-1300. Cambridge University Press.
- Christopher Dyer, 2009, Making a Living in the Middle Ages: The People of Britain, 850 – 1520. Yale University Press.
- Jenny Kermode, 1998, Medieval Merchants: York, Beverley and Hull in the Later Middle Ages. Cambridge University Press.
- What Trades Did People Practice During the Middle Ages?. Malevus