İnsanlar tutulmaları görmek için binlerce kilometre yol kat ediyor. Karanlığın çöküşü ve kalabalığın içinde dalgalanan heyecan gibisi yoktur. Tam güneş tutulması yakında Orta ve Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde gökyüzünü süsleyecek ve tutulma yolu dışında kalan bazı yerlerde kısmi güneş tutulması görülebilecek. Öyleyse şimdi sormanın tam zamanı: Güneş tutulması tam olarak nedir?
Bir gök cismi, arada hareket eden başka bir cisim tarafından görüş alanından çıkarıldığında, astronomlar bu olayı "okültasyon" olarak adlandırır. Teknik olarak, tam güneş tutulmaları güneşin ay tarafından okültasyonudur.
Tam güneş tutulması, ay ve güneş mükemmel bir şekilde hizalandığında gerçekleşir, öyle ki ay güneşin önüne geçer ve neredeyse tüm ışığını engeller. Tam tutulma yolundan bakıldığında — Dünya'nın tam tutulmayı görecek kısmı — Güneş neredeyse tamamen kaybolur. Tutulmanın bu kısmı 7,5 dakikaya kadar sürebilir. 8 Nisan'daki tutulma 4 dakika 27 saniye sürecek.
Güneş Tutulmasına Ne Sebep Olur?
Güneş tutulmasının pek çok çeşidi vardır, ancak her biri Ay'ın Güneş'in önünden geçerek gezegenin belirli bir bölgesinden bakıldığında ışığının bir kısmını veya tamamını engellemesiyle gerçekleşir. Tamamen kozmik bir tesadüf eseri, ay ve güneş gökyüzünde aynı büyüklükte görünür çünkü ay güneşten yaklaşık 400 kat daha küçüktür, ancak güneş yaklaşık 400 kat daha uzaktadır. Yeni ay evresinde bu ikisi mükemmel bir şekilde aynı hizaya geldiğinde — ay, dünya ile güneş arasına girdiğinde — ay, güneşin tüm ışığını engelleyebilir. Bu tam güneş tutulmasıdır.
Güneş tutulması sırasında ay iki gölge oluşturur. Gölgenin hiç ışık ulaşmayan orta kısmına umbra denir. Dış kısmi gölge ise penumbra olarak bilinir; burada sadece güneş diskinin bir kısmından gelen ışık ulaşabilir. Tam tutulma sırasında, bütünlük yolu umbra içindeki kara parçasıdır. 8 Nisan'da bu yol 185 kilometre genişliğinde olacak ve Kuzey Amerika boyunca Meksika'dan ABD ve Kanada'ya kadar uzanacaktır. Ancak bütünlük yolu 150 kilometre kadar dar olabilir. Penumbra çok daha geniş bir alanı kaplar ve bu yerlerde izleyiciler kısmi güneş tutulmasını görebileceklerdir.
Farklı Güneş Tutulması Türleri
![Tam Güneş Tutulmasının Nedeni ve Gerçekleşme Sıklığı 2 güneş tutulması](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/02/solar_eclipse4k_prores_30fps-ezgif.com-optimize-1.gif)
Parçalı güneş tutulması, ay güneş ışığının bir kısmını engellediğinde gerçekleşir. Bu, izleyiciler penumbra içindeyken meydana gelir. Tam tutulmadan önce ve sonra, izleyiciler kısmi tutulmada ayın yavaşça güneşe yaklaştığını görebilirler. Ancak ayın merkezi gölgesi gezegenimizi tamamen ıskaladığı için Dünya'nın herhangi bir yerinden sadece kısmi tutulmanın görülebildiği zamanlar da vardır.
Halkalı güneş tutulması, Ay'ın eliptik yörüngesi onu Dünya'ya normalden daha yakın hale getirdiğinde meydana gelir, bu nedenle Güneş'in ışığının çoğunu gizler, ancak bir ateş halkası olarak bilinen şeyi bırakır. Hibrit tutulmalar, tam tutulma dünyanın bazı bölgelerinden görülebilirken, halkalı tutulma diğer bölgelerden görülebildiğinde meydana gelir. Tam, hibrit ve halkalı tutulmaların hepsi "merkezi" tutulma türleridir, yani umbral gölge Dünya üzerinde bir yere düşer.
Güneş Tutulmaları Ne Sıklıkla Meydana Gelir?
Her yıl, dünyanın herhangi bir yerinde iki ila beş arasında güneş tutulması görülebilir. Tam güneş tutulmaları ortalama olarak her 18 ayda bir gerçekleşir. Ancak gezegendeki belirli bir nokta için, tam güneş tutulmaları yalnızca 400 yılda bir görülür, çünkü her bir tam tutulmanın görülebildiği Dünya kısmı çok küçüktür.
Ay Tutulması Nedir?
Ay tutulması, Ay Dünya'nın uzaya bıraktığı gölgenin içinden geçtiğinde meydana gelir. Bu olaylar her zaman Ay'ın tam evresinde, Ay gezegenin Güneş'e göre karşı tarafında olduğunda meydana gelir. Ancak her dolunayda gerçekleşmezler, çünkü Ay'ın yörüngesi Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesine kıyasla Dünya'nın etrafında eğiktir.
Tutulmalar Daima Çiftler Halinde mi Gerçekleşir?
Tutulmalar Dünya, Güneş ve Ay'ın syzygy adı verilen bir şekilde aynı hizaya gelmesiyle meydana geldiğinden, bir güneş tutulmasına her zaman iki hafta önce ya da sonra bir ay tutulması eşlik eder. Bu yıl 8 Nisan'daki güneş tutulmasından iki hafta önce, 24 Mart'ta bir ay tutulması yaşanacak. Ancak bu bir yarı gölgesel ay tutulması olacak, yani sadece Dünya'nın dış gölgesi Ay'ı örtecek.