İngiltere'nin birleşmesi genellikle Mercia Krallığı'nın rolü göz ardı edilerek yalnızca Batı Saksonların bir girişimi olarak görülür. Ancak Mercia, Viking istilacılara karşı mücadelede ve birleşik bir İngiliz krallığının kurulmasında Wessex'in müttefiki ve ortağı olarak hayati bir rol oynamıştır. Bu makale, Mercia'nın bu birleşme sürecinin bir sonucu olarak nasıl geri dönülmez bir şekilde güçlü bir krallıktan Batı Sakson Krallarına tabi bir Kontluğa dönüştüğünü gösterecektir.
Mercia Krallığı ve Büyük Viking Ordusu
![İngiltere'nin Birleşmesi ve Mercia Krallığı'nın Sonu 2 İngiltere'deki Anglo-Sakson krallıklarının haritası](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/03/Ingilteredeki-Anglo-Sakson-Kralliklarinin-Haritasi.jpg)
Dokuzuncu yüzyıl İngiltere'si dört krallıktan oluşuyordu: Doğu Anglia, Mercia, Northumbria ve Wessex. Savaş, şiddet ve rekabet geçmişine rağmen, 840-850'li yıllar bu krallıklar arasında nispeten barışçıl ilişkilere sahne oldu. Bu durum muhtemelen Viking akıncılarının gerçek düşman olduğuna dair ortak bir inançtan kaynaklanıyordu.
Dokuzuncu yüzyılın ortalarına gelindiğinde, bu İskandinav korsanlar İngiltere'nin birçok kıyı bölgesini harap etmişti. Buna karşılık Mercia, güney komşusu Wessex ile yakın çalışmaya başladı. 850'lerde iki krallık arasında daha yakın ekonomik bağlar ve soyluları arasında daha fazla etkileşim görüyoruz ve Mercia Kralı Burgred'in (852-874) Wessex Kralı'nın kızı Æthelswith ile evlenmesi ilişkileri daha da güçlendirdi.
Ancak 865 yılında Büyük Viking Ordusu'nun istilası İngiltere'yi tamamen yeni bir rotaya sokacaktı. Artık yağma ve talanla yetinmeyen Vikingler fethetmeye ve yerleşmeye başladılar. 871 yılına gelindiğinde Doğu Anglia ve Northumbria'yı fethetmiş, Mercia ve Wessex'ten haraç almışlardı. Mercia 874 yılında Kral Burgred'in İngiltere'deki Viking liderleri tarafından sürgüne zorlanmasıyla bir gerileme daha yaşadı. Halefi Kral II. Ceolwulf (874-877/9) istilacıları ancak Mercia'nın doğu yarısından vazgeçerek yatıştırabildi.
Ealdormen Æthelred ve Mercia'nın Düşüşü
![İngiltere'nin Birleşmesi ve Mercia Krallığı'nın Sonu 3 İngiltere'deki Büyük Viking Ordusu](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/03/Ingilteredeki-Buyuk-Viking-Ordusu.jpeg)
Wessex ayrıca 871, 875, 876, 877 ve 878 yıllarında saldırıya uğrayan Viking istilalarıyla da mücadele etti. Ancak Kral Alfred'in (871-899) önderliğinde Batı Saksonlar 878 Ethandun Savaşı'nda Viking ordusunu kesin bir yenilgiye uğrattı. Yenilen Guthrum vaftizi kabul etti, Wessex ile barış yapmayı kabul etti ve Alfred'in onayıyla kendisini Doğu Anglia'nın yeni Kralı olarak kurdu.
Bu arada II. Ceolwulf 877'de tarihi kayıtlardan kayboldu. Halefi Æthelred ise 881 yılına kadar kayıtlara geçmemiştir. Kendisine artık eski büyüklüğünün yarısı kadar olan ve Galler'le savaş halinde olan bir Mercia miras kalmıştır – gelecekteki Viking saldırıları için kolay bir hedef. Selefleriyle herhangi bir hanedan bağı yokmuş gibi göründüğünden, bazıları onu gayrimeşru olarak görmüş olabilir ve muhtemelen iç muhalefetle karşılaşmıştır. Conway Muharebesi 881'de Gallerle yaptığı savaşta kesin bir yenilgiye uğrayan Æthelred, korunmak için Wessex'e döndü.
883 yılına gelindiğinde, Worcester, Mercia'daki bir arazi sözleşmesi, onu "Mercia'nın Ealdormen'i… Kral Alfred'in rızasıyla" (Ealdormen İngiltere'deki en kıdemli soylu unvanıydı) olarak yönettiğini kaydeder. Alfred Mercialılara yabancı değildi; kız kardeşi (Burgred'in karısı) eski bir Mercia Kraliçesiydi; karısı Ealhswith Mercialıydı ve erkek kardeşi Æthelwulf önde gelen bir Mercia sancak beyiydi.
Alfred'in "Anglo-Sakson Krallığı"
Her iki adamın da motivasyonları açıktır. Æthelred, Alfred'in desteğini alarak onu Mercia'daki yerel rakiplerinden ve karşı karşıya olduğu Gal ve Viking tehditlerinden korumuştur. Alfred için Æthelred'in itaatini almak, Vikinglerle olan savaşlarda ona değerli bir müttefik sağlamıştır. Bu, Viking karşıtı ortak hedefleri ve bir kaos döneminden sonra istikrar arzusu olan bir Güney İngiliz-Hristiyan koalisyonu için bir çerçeve sağladı.
Æthelred ve Alfred arasında yapılan anlaşmalar hemen göze çarpmaz. Yukarıda bahsedilen 883 tarihli toprak sözleşmesi bize Æthelred'in "Ealdormen" unvanını kullanarak artık bir kral ya da bağımsız bir yönetici olmadığını kabul ettiğini söyler. Bu aynı zamanda Æthelred'in Alfred'i amiri ve belki de kralı olarak kabul ettiğini de gösterir.
Ancak 880'lerin sonunda Alfred yeni unvanı olan "Anglo-Saksonların Kralı" (Mercia'yı temsil eden Angllar ve Wessex'i temsil eden Saksonlar) unvanını benimsemiştir. Bu da Alfred'in Æthelred ile yaptığı anlaşmayı Mercia'nın Wessex'e ilhakı olarak değil, pan-İngiliz/Anglo-Sakson kimliğine sahip yeni bir krallığın kurulması olarak algıladığını gösteriyordu.
Alfred'in Krallığında Æthelred'in Durumu
Æthelred'in Alfred'in yeni krallığındaki statüsünü tanımlamak zordur. Tarihçi Tim Clarkson onu "adı dışında her şeyi kral" olarak tanımlamıştır. Gerçekten de 10. yüzyılın sonlarında yaşamış tarihçi Æthelweard tarafından "Mercialıların Kralı" olarak adlandırılmıştır. Buna rağmen, 883 yılında Alfred ile yaptığı anlaşmadan sonra bu kraliyet unvanını hiçbir zaman şahsen kullanmamıştır.
Dahası, Æthelred'in sahip olmadığı geleneksel Anglo-Sakson krallığının birçok özelliği vardır. Örneğin, Æthelred yönetiminde Mercialılar Alfred'in kanunlarını takip etmiş ve onun adına sikke basmışlardır. Yine de Æthelred bazı açılardan Mercialı kraliyet seleflerinin varisi olarak kaldı. Mercia ordusunun lideriydi ve Alfred'in sarayında düzenli bir katılımcı olmaktan ziyade Mercia'da kendi sarayını kurdu.
Bu belirsizliği yansıtan, Æthelred'in beratlarında kullandığı Şef, Ealdormen, Lord, Patricius, Hükümdar ve Subregulus gibi çeşitli unvanlardır. Belki de onun statüsünü bir kral ile Alfred'in krallığının sınırları içinde faaliyet gösteren güçlü bir soylu arasında bir yerde görmek en uygunudur.
Alfred'in Mercian Geleneklerine Saygısı
Alfred, Mercia ile ilişkilerini dikkatli bir şekilde yönetmiş, onların gelenek ve göreneklerine saygı duyulması gerektiğinin farkına varmıştır. Örneğin bunu Alfred'in kanunnamesinde görüyoruz. Mercialılara Batı Sakson hukukunu dayatmak yerine, Mercia ve Wessex'in önceki krallarından esinlenerek yeni bir hukuk kanunu formüle etmiştir.
Bir başka örnek de Londra'dır. Şehir 870'lerin başında Viking istilacıların eline geçmeden önce Mercia'nın bir parçasıydı. Alfred 880'lerin ortasında Londra'yı ele geçirdiğinde, şehri sancak beyi Æthelred'in korumasına vererek Mercia geleneklerine olan saygısını bir kez daha göstermiştir.
Ancak Æthelred'in kazandığı en büyük onur Alfred'in kızı Æthelflæd ile evlenmesidir. Bu, artık aile olan iki adam arasındaki bağları güçlendirdi. Ayrıca Æthelflæd'in annesi kraliyet soyundan gelen saygın bir Mercialı ailedendi ve Æthelred'e Mercia'da daha önce sahip olmadığı bir meşruiyet sağlamıştı. Bu, Mercia'nın bağımsızlığını kaybetmesi için yetersiz bir karşılık olarak görülebilir. Ancak Æthelred, her şeyden önce istikrar ve korumaya ihtiyaç duyan zayıflamış bir Mercia'yı yönetmenin yeni gerçekliğini benimsemek zorundaydı.
Edward, Æthelflæd ve Devam Eden İttifak
Æthelred hayatının geri kalanında Wessex'in müttefiki olarak kaldı. Wessex 892'de Manş Denizi'nin ötesinden gelen bir Viking ordusu tarafından işgal edildiğinde, Batı Saksonların yanında yer alarak kayınpederine yardım etmek için Mercian ordusuna liderlik etti ve 893'te Butingdon Muharebesi'nde Viking yenilgisiyle sonuçlandı.
Alfred 899'da ölünce yerine oğlu Edward geçti ve Æthelred ile ilişkilerini babasıyla aynı şartlarda yeniden kurdu. Hatta Edward en büyük oğlu Æthelstan'ı Mercian sarayında yetişmesi için gönderdi. Bu ittifakın başarısı 910'da York'un Viking ordusu Mercia'nın içlerine doğru bir istila başlattığında bir kez daha kanıtlandı, ancak Tettenhall Muharebesi'nde ortak Mercian-Batı Sakson kuvvetleri tarafından kesin bir şekilde ezildi ve üç Danimarka Viking kralının ölümüyle sonuçlandı.
Æthelred'in ölümü ertesi yıl gerçekleşti. Erkek varisi olmadığı için Mercian tahtı karısına kaldı. Æthelflæd'in tahta geçmesi birçok açıdan bir devamlılık işaretiydi. Edward'ın kız kardeşi olarak Wessex ile bağlarını sürdürdü. Ayrıca daha önce Æthelred hastalandığında onun adına Mercialılara liderlik etmişti; ayrıca eski Mercian krallarının soyundan geliyordu ve bu da ona Mercian tahtı için meşru bir hak veriyordu.
Danelaw'ın Fethi
Æthelflæd'in hükümdarlığının ilk dört yılı öncelikle sınırlarında tahkimat inşa etmekle geçti. Daha sonra, sınırlarının güvende olması ve Danimarkalıların Tettenhall'dan sonra zayıflamasıyla, o ve kardeşi Vikinglerin elindeki topraklara saldırmaya başladılar. 915 yılına gelindiğinde Edward Essex'i fethetmiş ve Hertford, Buckingham ve Bedford şehirlerinin kontrolünü sağlamıştı. Bunun ardından Doğu Anglia Krallığı'nı ve Doğu Midlands'ın büyük bölümünü fethetti.
Çağdaş Anglo-Sakson Kroniği Edward'ın Doğu Anglia Kralı'nın kalesini ele geçirirken gösterdiği acımasızlığı anlatır; "kaleye girdiler ve kralı, Kont Toglos'u, oğlu Kont Mann'ı, kardeşini ve orada bulunan ve kaleyi savunmaya kararlı olan herkesi öldürdüler." Æthelflæd benzer şekilde ilerleme kaydederek Derby (917) ve Leicester (918) kalelerini ele geçirdi. Ayrıca Viking lideri York Kralı Ragnall'a karşı İskoçya ve Strathclyde yöneticileriyle bir ittifak kurmayı başardı.
918 yılına gelindiğinde Alfred'in çocukları Güney İngiltere'nin neredeyse tamamını geri almıştı. Tarihçi Frank Stenton bu askeri harekâtı "Karanlık Çağlar boyunca en iyi sürdürülen ve en belirleyici seferlerden biri" olarak tanımlamıştır.
Edward'ın Mercia'yı Ele Geçirmesi ve Ælfwynn'in Tahttan İndirilmesi
Mercialılar ve Batı Saksonlar arasındaki uyum, Æthelflæd'in 918'de ölümüyle kısa bir süre kesintiye uğrayacaktı. Birkaç ay içinde Edward ve kızı Ælfwynn arasında bir iktidar mücadelesi patlak verdi. Æthelflæd, Ælfwynn'i hükümdarlık için yetiştiriyor gibi görünüyordu. Wessex'te 903'te ve Mercia'da 904 ve 915'te yapılan konseylere katıldı. Æthelflæd Mercia'yı yönetmeye başlamadan önce benzer şekilde yüksek bir statüye sahipken, bu durum ancak Æthelred ile evlendikten sonra geçerli olmuştur.
Ælfwynn gibi evli olmayan bir kadının devlet işlerine karışması daha önce görülmemiş bir şeydi ve liderlik için bir hazırlık işareti olmalıydı. Ancak, ya Mercian soylularını ikna ederek ya da daha zorlayıcı önlemlerle, 918'in sonunda Edward Ælfwynn'i görevden aldı. Anglo-Sakson Chronicle, Ælfwynn'in "Mercialılar üzerindeki tüm hâkimiyetinden mahrum bırakıldığını ve Wessex'e götürüldüğünü" ve "Mercia'daki tüm halkın ona [Edward] döndüğünü" kaydeder.
Edward'ın gerekçeleri tam olarak kesin değildir. Ælfwynn'in Wessex'e olan sadakatinden kuşku duymuş olabilir. Ya da Mercialı soylular, kendilerini Kral Ragnall'dan korumak için liderleri olarak zaten büyük savaş başarıları elde etmiş olan Edward'ı tercih etmiş olabilirler. Alternatif olarak Edward, Mercia'daki bir belirsizlik anını kendi çıkarları için kullanmaya çalışmış da olabilir.
Mercia Özerkliğinin Sonu
Edward, kendi adına yönetmesi için bir vekil atamak yerine, Mercia'nın doğrudan kontrolünü üstlendi. Bu, 883 yılında Æthelred ve Alfred tarafından kurulan Mercia-Batı Sakson yerleşimini temelden değiştirdi. Bu radikal değişime rağmen, kuzeyde Æthelflæd tarafından inşa edilen politikayı sürdürdü.
Yeni kuzeyli müttefikleriyle birlikte çalışarak 920'de Kral Ragnall'ı Bamburgh, Mercia, İskoçya ve Strathclyde ile bir barış anlaşması yapmaya ikna etti. Ancak yeni Mercialı tebaasından bazıları onun yönetiminden memnun değildi. Edward'ın Batı Sakson takipçilerine Mercia mülklerinden toprak tahsis etmiş olabileceği öne sürülmüştür. Ayrıca Mercia'nın Batı Sakson idari modeline göre bölgelere ayrılmasını da başlatmış olabilir. Bu, Mercia'nın eski kabile gruplarına dayanan önceden var olan örgütsel yapısını göz ardı ediyordu.
Mercia'daki birçok kişi için Edward gelenek ve göreneklerine saygı göstermiyor gibi görünüyordu. Chester'da 924'te çıkan bir isyan halkın onun yönetiminden duyduğu hoşnutsuzluğu ortaya koydu. Edward ayaklanmayı bastırsa da, sefer sırasında ölümcül bir yara aldı ve Temmuz 924'te öldü.
Wessex'ten bir Mercian Prensi
Edward'ın ölümü, veraset için her biri ayrı oğullarını destekleyen Mercialılar ve Batı Saksonlar arasındaki gerginliği bir kez daha gösterecekti. Ancak Batı Sakson adayı Ælfweard Ağustos 924'te öldüğünde Edward'ın krallığı geri geldi ve Wessex, Mercialı aday Æthelstan'ı yeni kralları olarak kabul etti. Æthelstan doğuştan Batı Sakson olmasına rağmen hayatının çoğunu Mercia'da geçirdiği için her iki halka da hitap ediyordu.
Temsil ettiği bu düalizm, taç giyme yemininde Angles ve Saksonların "eşit derecede" Kralı olarak ilan edilmesiyle tanındı. Æthelstan Winchester'da küçük üvey kardeşi Edwin ve Piskopos Frithestan'dan bazı düşmanlıklar gördü. Ancak bu, Æthelstan'ın sorunsuz bir şekilde saray ve kraliyet konseyleri düzenleyebildiği Wessex'te paylaşılan bir duygu değildi.
Krallığını güvence altına aldıktan sonra Æthelstan kuzeye bakacak ve 927'de Northumbria'yı fethedecekti. Böylece İngiliz siyasetindeki yeni ayrım çizgisi Mercia ve Wessex'in İngilizleri ile Northumbria'nın Anglo-İskandinavları oldu. Karşılaştırıldığında, Mercia ve Wessex arasındaki bölünmeler çok küçük ve önemsiz görünüyordu. Güney İngilizlerinin amacı artık yeni kuzey tebaalarını kontrol etmek olacaktı.
Kral Edgar ve Mercia'nın Son Lordları
Northumbrialılar pasifize edildikten sonra, Mercian-Batı Sakson ayrımı Kral Eadwig'in hükümdarlığı sırasında (955-959) kısa süreliğine geri döndü. Ancak bu, bölgesel hizipçilikten ziyade siyasi bir sonuçtu. Halefi Kral Edgar (959-975), seleflerinin başardığından daha merkezi bir hükümet kurarak altın bir barış ve istikrar çağını yönetti. Bu durum, akrabası ve sadık takipçisi Ælfhere'in Mercia Sancak Beyi olarak atanmasıyla birlikte Mercia ayrılıkçılığını çok düşük bir ihtimal haline getirdi.
Yine de Mercia Sancak Beyi makamı krallıktaki en prestijli makamlardan biri olmaya devam etti. Sahibi Midlands'ta baskın bir figür ve üst düzey bir kraliyet danışmanı olurdu. Gerçekten de Ælfhere'den "Mercia Halkının Prensi" olarak bahsedilirdi. Bir başka Mercialı Hanedan Reisi de "Mercialıların tüm krallığının Hanedan Reisi "ydi. Bu öylesine güçlü bir konumdu ki, 1017'de Kral Cnut (1016-1035) ve 1071'de Kral I. William (1066-1087) Mercian Kontluğunu daha küçük lordluklara böldüler. Her ikisi de böyle bir gücü tek bir kişiye vermemeyi tercih etti.
Son Mercia Kontu, Harold Godwinson'un kayınbiraderi Edwin'di (1062-1071). I. William'a karşı başarısız bir isyanın ardından 1071'de kendi korumaları tarafından öldürülmesi Mercia Kontluğu'nun sonunu işaret eder.
Mercia Krallığı Üzerine Düşünceler
Bir anlamda Mercia'nın oldukça hüzünlü bir hikayesi vardı. Sekizinci yüzyıl boyunca Güney İngiltere'ye hükmettiği dönemden, son kontunun 1071'de yabancı bir fatihin elinden kaçarak ölmesine kadar. Bu gerçek bir çöküştü. Ancak Mercia, İngiltere Krallığı'nın kurulmasına önemli askeri ve siyasi katkılarda bulunarak kalıcı bir miras bıraktı.
Tarihindeki kritik dönüm noktası 860-870'lerdeki Viking istilalarıdır. Bu istilalar Mercia'yı yağmalanmış ve zayıf bir liderlikle ikiye bölünmüş halde bıraktı. Æthelred'in yardım için Alfred'e başvurma kararı belki de tek gerçekçi seçeneğiydi. Yine de bu anlaşmanın uzun vadede kalıcı olmasını hayal etmek zordu.
Mercia garip bir konumdaydı ve Batı Sakson derebeyleri Alfred'in diplomatik becerilerini her zaman paylaşmayacaklardı. Mercia ve Wessex hükümdarları da Æthelred ve Æthelflæd'in Alfred ve Edward ile olan olumlu ilişkilerinden her zaman keyif almayacaklardı. Belki de Mercia eninde sonunda Wessex'ten ayrılmak ya da Batı Sakson liderliğindeki daha büyük bir krallığa dahil olmak zorunda kalacaktı. Nihayetinde Edward'ın 918'de Ælfwynn'i tahttan indirmesi meseleyi çözecekti. Yine de, daha kalıcı bir birlik sağlamak için Æthelstan ve Edgar gibi Mercialılara hitap edebilecek Batı Sakson hükümdarlar gerekti.