NASA Neden Artemis I Fırlatmasını Aylarca Erteledi?

NASA, aylarca süren endişe verici gecikmelerin ardından nihayet Artemis 1'i 16 Kasım'da saat 1:47'de fırlatmayı başardı.
Yazar Burcu Kara
artemis 1
NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi, Orion uzay aracı ile birlikte 4 Kasım 2022 Cuma günü NASA'nın Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Fırlatma Pisti 39B'ye doğru ilerlerken mobil fırlatıcının üzerinde görülüyor. NASA'nın Artemis I uçuş testi, ajansın derin uzay keşif sistemlerinin ilk entegre testidir: Orion uzay aracı, SLS roketi ve destekleyici yer sistemleri. Foto Kredi: (NASA/Joel Kowsky)

Apollo programından bu yana NASA Ay'a insan mürettebatı göndermemiştir, dolayısıyla bu insansız roket önemli bir kilometre taşıdır. 16 Kasım 2022 saat 1:47 itibariyle NASA Artemis I (ya da Artemis 1)'i başarıyla uzaya fırlattı. Apollo 17'nin insanlı Ay görevinden bu yana 50 yıl geçtiğinden, Ay'ın daha fazla keşfedilmesine yönelik bir mirasçı olarak Artemis programı gecikmiş bir programdır.


Konuyla ilgili yazılar:


Tüm uzay uzmanları ve hayranları ilk Artemis roketinin ateşlenmesini (genellikle sabırsızlıkla) bekliyordu. NASA'nın Ay'a beklenen dönüşünün her zaman bu kadar uzun sürmemesi gerekiyordu, ancak bazı faktörler programdaki ilk görevi geciktirecek bir yol buldu. Artemis programına uzanan uzun tarih 2012 yılında NASA'nın Artemis 1'in 2017'de fırlatılacağını duyurmasıyla başladı. Tekrar eden sorunlar nedeniyle uzay araştırmalarının Ay'a dönüşü son yıllarda ve aylarda defalarca ertelendi.

Ay'a Geri Dönme Planları 2004 Yılında Başladı

Uzun zamandır Ay'a geri dönme planları yapılıyordu. Şubat 2004'te Başkan George W. Bush'un hükümeti "Uzay Araştırmaları Vizyonu "nu yayınladı. Bu plan insanların Ay'a geri dönmesini ve Mars'a giden ilk insanlar olmasını öngörüyordu. Bu politikanın yerini 2010 NASA Yetkilendirme Yasası aldı. NASA'ya 2030 yılına kadar Mars'a ilk astronotları göndermesi için gereken para ve zamanı vererek, Ay görevlerini daha uzun mesafeli gezegenler arası seyahatler için bir basamak olarak kullanmasını sağladı.

Ulusal Uzay Konseyi'nin 2017'deki ilk toplantısında Başkan Yardımcısı Mike Pence, Mars'a gitmeye çalışmadan önce Ay'da kalıcı bir varlık oluşturmak için daha fazla çalışılacağını söyledi. Bu toplantı sırasında NASA'nın vekil yöneticisi Robert Lightfoot, ajansın Ay keşfi için yeni genişletilmiş hedeflerini kamuoyuna anlattı. Lightfoot şunları söylemiştir: "Yeni alanlar arasında, Ay'ın doğasını ve su gibi kaynaklarını keşfeden robotik Ay iniş araçları üzerinde endüstri ve uluslararası toplumla birlikte çalışacağız."

Yakıt Sızıntısı Artemis 1'in Bu Yılın Başında Gönderilmesini Erteledi

2020'deki koronavirüs salgını nedeniyle NASA'nın çeşitli faaliyetleri geçici olarak askıya alındı ya da uzaktan çalışmaya kaydırıldı. Bu nedenle, roket bileşenlerinin bir araya getirilmesi, işçiler geri dönmeye başlayana kadar aylarca söz konusu değildi. NASA fırlatma tarihini açıklamayı 2022'nin başlarına kadar erteledi ve ıslak elbise provasının ardından 29 Ağustos'un bir olasılık olduğunu söyledi. Bu, son geri sayıma kadar fırlatma sürecinin tam ölçekli, ıslak bir provası olacaktı, ancak yağmur nedeniyle kısa kesilecektir.

NASA tarafından Nisan 2022'deki ilk ıslak prova sırasında bildirildiği üzere, rokete güç sağlamak için kullanılan yakıt olan sıvı oksijen itici gazının sıcaklığı çok yükseldiğinde, bir sızıntıya işaret ederek Artemis 1 roketinin yakıt ikmali otomatik olarak durduruldu. Bir NASA blog yazısına göre, Artemis 1 mürettebatı ikinci denemelerinde de aynı sorunla karşılaştı. Sızıntının Haziran 2022'deki son kostümlü prova sırasında keşfedilmesi sonucunda NASA yetkilileri sorunu gidermek için adımlar atacaklarını açıkladılar.

Artemis 1, Birçok Ertelemenin Ardından Kasım 2022'de Fırlatıldı

Artemis 1'in 29 Ağustos 2022'de fırlatılması planlanıyordu, ancak bu planlar çok kısa sürede rafa kaldırıldı. Islak kostümlü provalarda olduğu gibi, fırlatma sahnesi de bir sıcaklık sorunu nedeniyle sekteye uğradı. NASA, görevin bu nedenle başarısız olmasını önlemek için fırlatmayı iptal etmeye karar verdi. Benzer şekilde, yakıt sorunları daha sonraki fırlatma periyotlarında roketin kalkışını engellemiştir.

Son birkaç ay içinde Florida kıyılarını vuran çeşitli fırtınaların neden olduğu olası hasara rağmen NASA, roketteki modifikasyonları tamamladıktan sonra 16 Kasım'da bir fırlatma için hazırlanmayı tercih etti. NASA, aylarca süren endişe verici gecikmelerin ardından nihayet Artemis 1'i 16 Kasım'da saat 1:47'de fırlatmayı başardı. NASA'dan yapılan açıklamada Artemis 1'in 21 Kasım civarında Ay'a ineceği ve Ay yüzeyini incelemek üzere bir dizi küçük uydu yerleştireceği belirtildi.