II. Dünya Savaşı'nın Avrupa'da başlamasından bir yıl sonra Üçlü Güç Paktı imzalandı ve Almanya, İtalya ve Japonya Mihver güçleri olarak belirlendi. Bununla birlikte, savaştaki çabaları açısından çok sayıda başka ülke yaygın bilginin radarı altında kaldı. Bu ülkelerden biri de 20 Kasım 1940'ta Üçlü Güç Paktı'nı imzalayarak Mihver'e katılan ve bu ittifaka katılan dördüncü ülke olan Macaristan'dı.
Macaristan'ın Mihver'in savaş çabalarına katkısı göstermelik bir güç de olmayacaktı. Coğrafi ve stratejik olarak Macaristan, Almanya ile Sovyetler Birliği arasında tehlikeli bir konumda bulunuyordu.
Macaristan'ın katkıda bulunduğu tek şey savaş çabaları değildi. 1930'larda ülkede milliyetçilik büyük bir yükseliş gösterdi ve birçok lider Almanya'dan alındı. Almanya ayrıca Macaristan'a Yahudilere ve diğer etnik azınlıklara karşı zulüm yapması için baskı yaptı. Sonuç olarak, Macaristan'ın savaş sırasındaki deneyimi sefalet ve ölümden ibaretti.
II. Dünya Savaşı'nda Macaristan'ın Arka Planı
![II. Dünya Savaşı'nda Macaristan: Küçük Bir Mihver Gücü 2 Amiral Miklós Horthy, Macar hükümetinin başı](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/03/admiral-miklos-horthy.jpg)
Macaristan'ın Mihver'in bir parçası olarak savaşa katılması durup dururken gerçekleşmedi. I. Dünya Savaşı'nda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Merkezi Güçler'in bir parçası olarak Almanya ile müttefikti ve savaştan sonra imparatorluk daha küçük devletlere bölündü. Yenilgi bir aşağılanmaydı ve Macaristan ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan Trianon Antlaşması, birçok yönden Almanya'nın imzalamak zorunda kaldığı Versay Antlaşması ile aynı işlevi gördü.
Büyük Buhran baş gösterdiğinde, çoğu ülke gibi Macaristan da ağır bir darbe aldı ve Almanya gibi, benzer yöntemlerle kendisini ekonomik olarak elverişli bir konuma getirdi. Naip Miklós Horthy tarafından 1932'de atanan başbakan Gyula Gömbös, tek partili bir devlet, Milletler Cemiyeti'nden çekilme ve Trianon Antlaşması'nın revize edilmesini istedi.
Gömbös 1936'da böbrek yetmezliğinden öldü ama Macaristan'ı milliyetçiliğe doğru bir yola sokmuştu. Onun liderliği altında, birçok iktidar pozisyonu, Almanya ile daha yakın bağlar kurma ve Almanya'nın birçok politikasını yansıtma konusundaki çalışmalarını sürdüren benzer düşünen kişiler tarafından dolduruldu. Gömbös'ün halefi Kálmán Darányi tarafından anti-semitik bir yasa yürürlüğe kondu. Bu politika yeterli olmadı ve Macaristan'da artan Nazizm ve antisemitizm dalgası karşısında Darányi 1938 yılında istifa etti. Aynı yılın Mayıs ayında Béla Imrédy yeni başbakan olarak atandı.
Başlangıçta Imrédy Birleşik Krallık ile ilişkileri geliştirmek istedi, ancak bu hamle ona popülerlik kaybettirdi ve bunun yerine Almanya ve İtalya ile ilişkileri geliştirmeye odaklandı. Macaristan'daki sağcı güç tabanını daha da güçlendirerek siyasi rakiplerini yabancılaştırdı ve hükümeti daha totaliter bir görünüme doğru taşıdı. Ancak ikinci bir anti-semitik yasa taslağı hazırlarken, siyasi rakipleri büyükbabasının Yahudi olduğuna dair kanıtları ortaya çıkardı ve Imrédy istifa etmek zorunda kaldı.
Kont Pál Teleki yeni başbakan oldu ve Yahudilerin Macar toplumuna katılımını daha da azaltan ikinci yasayı çıkarmayı başardı. Yahudi olmak artık sadece dini değil etnik bir mesele olarak görülüyordu.
Bu dönemde Macaristan irredantist bir yapıya sahipti ve kaybettiği imparatorluğun büyük bir kısmını geri almaya çalışıyordu. Diplomatik çözümler arandı, ancak bunlar başarısız olduğunda bazen askeri harekat gerekli hale geldi. Macaristan 1938'den 1941'e kadar Çekoslovakya, Karpat-Ukrayna, Romanya ve Yugoslavya'nın bir kısmını ilhak etti.
II. Dünya Savaşı Başlıyor
Almanya 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgal ettiğinde Macaristan çatışmanın dışında kaldı. Bu durum, çatışmanın Polonya ile sınırlı kalmasından endişe eden ve Güneydoğu Avrupa'ya yayılmasını istemeyen Almanların işine geliyordu. Başlangıçta Macaristan, Alman birliklerinin Macaristan'ı geçiş veya hazırlık operasyonları için kullanmasına izin vermedi, ancak Polonya ordusunun kalıntılarının yanı sıra Yahudiler de dahil olmak üzere sivillerin kendi topraklarına kaçmasına izin verdi.
20 Kasım'da Macaristan resmi olarak Mihver güçlerine katıldı, ancak hükümet kaçınılabilecek durumlarda askeri güç kullanma konusunda çekingen davrandı. İttifak daha çok Macaristan'ı Almanya'ya sevdirme ihtiyacından kaynaklanıyordu.
12 Aralık 1940'ta Teleki, o dönemde sağcı Macar hükümetini destekleyen bir hükümete sahip olan Yugoslavya ile bir barış ve "ebedi dostluk" anlaşması imzaladı.
Ancak Yugoslav hükümeti bir sonraki yılın Mart ayında devrildi ve Batı yanlısı bir hükümet kuruldu. Bu durum Almanya'yı işgale hazırlanmak için kışkırttı ve Macaristan'dan işgale katılması istendi. Teleki bunu reddetti ama Alman birliklerinin Macar topraklarından geçmesine izin verdi. Bu durum Birleşik Krallık'ın Macaristan'a savaş tehdidinde bulunmasına yol açtı.
Pál Teleki, Macaristan'ın dahil olduğu herhangi bir askeri harekattan kaçınmaya çalışmış ve ülkesini felakete sürüklediğini düşünerek 2 Nisan 1941'de intihar etmiştir. Yerine, duruma ölçülü bir yaklaşım sergileyen László Bárdossy getirildi. Faşist değildi ama Mihver'in savaşı kazanacağına inanıyordu ve Macaristan'ın coğrafi konumu göz önüne alındığında Mihver güçlerini yatıştırmaya çalıştı.
Bárdossy bu fırsatı 10 Nisan'da Hırvatistan'ın bağımsızlığını ilan etmesiyle buldu. Yugoslavya'nın eski bir eyaleti olarak bu durum Bárdossy'ye Yugoslavya'nın çoktan dağıldığını ilan etmek için bir bahane verdi ve Macar birliklerini Yugoslav topraklarının bir kısmını işgal etmek üzere harekete geçirdi.
Üç yıl içinde Macaristan'ın büyüklüğü iki katına çıkmıştı ve Almanya'yla yakın bağları sayesinde ülke moral açısından büyük bir patlama yaşıyordu. Almanya'nın hızlı başarıları Macarları savaşın yakında biteceğine ve Almanya'ya askeri olarak yardım etmenin büyük bir süper güçle yakın bir ilişkinin faydalarını getireceğine ikna etmişti.
Ancak, Macaristan'ın bir diğer Mihver gücü olan Romanya ile olan sınır anlaşmazlıkları bir sorundu ve Almanya'ya askeri yardımda bulunarak bu anlaşmazlıkların çözümünde Almanya'nın iyiliğinin satın alınacağına inanılıyordu.
Almanya, Romanyalı müttefikinin desteğiyle 22 Haziran 1941'de Sovyetler Birliği'ni işgal etti. Pek çok Macar savaşa katılma zorunluluğu hissetti ancak özellikle ellerinde bir gerekçe olmadığı için seçeneklerini değerlendirdi. Bu durum 26 Haziran'da kimliği belirsiz uçakların Košice kasabasını bombalamasının ardından ortaya çıktı. Saldırıları kimin gerçekleştirdiği hala bilinmemekle birlikte, Almanlar ve Romenler tarafından Macarlara Barbarossa Harekatına katılmaları ve Sovyetler Birliği'ni işgal etmeleri için bir bahane vermek amacıyla gerçekleştirilmiş olabileceği öne sürülmektedir. Gerçek ne olursa olsun, Macaristan Mihver müttefiklerine katıldı.
Macar Genelkurmay Başkanı Heinrich Werth, Sovyetler Birliği'nin teslim olmasının sadece altı hafta süreceğini öngörmüştü.
Macaristan Savaşa Katıldı
![II. Dünya Savaşı'nda Macaristan: Küçük Bir Mihver Gücü 3 Alman birlikleri Varşova'da yürürken](https://evrenatlasi.com/wp-content/uploads/2024/03/alman-birlikleri-varsovada.jpeg)
Adolf Hitler Macar yardımının gerekli olduğuna inanmasa da Macarlar Alman müttefiklerine katıldılar. Alman 17. Ordusu'na bağlı Macar kuvvetleri Sovyet Ukrayna'sının derinliklerine doğru ilerledi. Barbarossa Harekâtı'nın başlangıcı Sovyetler için tam bir felaket oldu; tümen üstüne tümen kuşatıldı ve esir alındı.
7 Mart 1942'de Horthy, Macaristan'ın Almanya'ya fazla bağımlı hale geldiği gerekçesiyle Bárdossy'yi görevden aldı. 9 Mart'ta yeni bir başbakan atandı: Miklós Kállay, Macaristan'ın savaşa katılımını sürdürdü ama aynı zamanda Müttefiklerle görüşmelere başladı. Bu son hamle, Macaristan'ın Doğu Cephesi'nde yer almasına rağmen Almanların öfkesini artırdı.
1942'nin sonu ve 1943'ün başında savaşın gidişatı değişmişti. Macar İkinci Ordusu Stalingrad'da harap olmuştu. Savaşa katılan 200.000 Macar askerinden 143.000'i öldü, kayboldu ya da yaralandı. İkinci Ordu'nun işi Ocak 1943'te Voronej Muharebesi'nde bitirildi.
Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık ile görüşmelerini sürdüren Macaristan barış umuyordu. Bu durumdan memnun olmayan Almanlar, eski müttefiklerini işgal etmeye hazırlandı. Mart 1944'te Almanlar Margarethe Harekâtı'nı, yani Macaristan'ın işgalini başlattı.
Etkili bir ordusu olmayan Macaristan çaresizdi. Alman birlikleri Budapeşte'ye girdiğinde hiçbir direniş olmadı. Şehir sakinleri şaşkınlıkla izlerken bandolar törenle çalıyordu. Almanların sıkı bir şekilde kontrolü ele geçirmesiyle Horthy ev hapsine alındı ve Nazi yanlısı Döme Sztójay Almanların kuklası olarak yönetimi ele geçirdi.
Bu arada Sovyet orduları batıya doğru ilerliyordu. Nazilerin emirlerini yerine getirmeye zorlanan ve anavatanlarının güvenliğinden endişe eden Macarlar hızla daha fazla ordu seferber etti, ancak bu kuvvetler Sovyet taarruzunun gücü karşısında bir kenara itildi.
Eylül 1944'te Sovyet ilerleyişi Macaristan sınırlarını deldi ve Horthy ateşkes teklif etti. Sovyetler bunu reddetti ve bu hamleden haberdar olan Almanlar Horthy'nin oğlunu kaçırarak onu teklifi geri çekmeye zorladı. Nazi yanlısı Ok Haç Partisi'nden Ferenc Szálasi başbakanlığa getirildi ve Macarlar Kızıl Ordu'ya karşı Almanların yanında savaşmaya devam etti.
Horthy tarafından önerilen savaşın sona erdirilmesi yerine, ülke kendi sınırları içinde en kötü savaşa maruz kaldı. Ordular Sovyet ilerleyişi karşısında dağılırken, Ok Haçı serserileri sokaklarda kol geziyor, Yahudilerden ve hedeflerine takılan herkesten intikamlarını alıyorlardı. Horthy Ekim 1944'te Almanlar tarafından gözaltına alındı.
1944 Noel'inden 1945 Şubat'ına kadar Budapeşte Sovyetler tarafından kuşatıldı. Bombardımanlar acımasızdı ve çatışmalar şehrin büyük bölümünü harabeye çevirdi.
13 Şubat 1945'te Macaristan teslim oldu. Alman birlikleri ve onların Ok Haçlı müttefikleri Nisan ayına kadar direniş gösterdiler ve sonuncusu da ülkeden çıkarıldı.
Sovyet kontrolü altındaki savaş sonrası dönemde Macaristan, Sovyetler Birliği'nin komünist bir uydusu ve daha sonra Varşova Paktı'nın bir üyesi haline gelecekti.
Savaştan sonra Horthy 1945 yılında Amerikan birlikleri tarafından serbest bırakıldı ve 1957'deki ölümüne kadar yaşayacağı Portekiz'e sürgüne gitti.
Macaristan ve Holokost
Almanya'nın izinden giden Macaristan, Yahudilerin Macar toplumuna katılımını kısıtlayan çeşitli yasalar çıkarmıştı. Macaristan'ın Sovyetler Birliği'ne karşı savaşa katılmasının ardından bu uygulamalar devam etti. Yahudiler ve Yahudi olmayanlar arasında cinsel ilişki ve evliliği yasaklayan üçüncü bir yasa kabul edildi ve Macar hükümeti binlerce Yahudi'yi Alman kontrolüne devretmeye başladı. Bu kurbanların büyük çoğunluğu öldürüldü.
1942 yılına gelindiğinde, küçük olmasına rağmen Macar ordusu acımasızlığıyla tanınır hale gelmişti. Aynı yılın Ocak ayında Macar birlikleri Novi Sad şehri yakınlarında 3.000 etnik Sırp ve Yahudi'yi katletti.
Kállay döneminde Yahudilere yönelik baskılar devam etti ancak Alman kontrolü altındakilere yapılan muamele kadar şiddetli değildi. Macaristan'da yaşayan Yahudiler, Yahudilere fiziksel zarar vermek isteyen antisemitik grupları uzak tutan Horthy tarafından çoğunlukla bir şekilde korunuyordu.
Ancak Almanya'nın Macaristan'ın Müttefiklerle barış görüşmeleri yaptığını öğrenmesinin ardından, Macaristan'a Yahudi nüfusa yönelik her türlü hükümet korumasını kaldırması için baskı yapıldı ve işgal tehdidinde bulunan öfkeli Almanya'yı yatıştırmak için sürgünler ciddi bir şekilde başladı.
Horthy'nin istifası ve Ekim 1944'te Ferenc Szálasi'nin Macar hükümetinin kontrolünü tamamen ele geçirmesinin ardından Szálasi, Yahudilerin sınır dışı edilmesini yeniden başlatmaya çalıştı, ancak etrafındaki Mihver kontrolünün parçalanması bunu imkansız hale getirdi.
Savaşın sonunda Macaristan'ın 750.000 kişilik Yahudi nüfusunun 550.000'i öldürülmüştü.
Macaristan'ın II. Dünya Savaşı sırasındaki konumu imrenilecek bir durum değildi. Naziler ve Sovyetler arasında kalan Macaristan, bu iki devi yatıştırmak için kararlar almak zorunda kaldı ve bunu yaparken Macarlar kendi yollarını çizme tasarımlarından vazgeçmek zorunda kaldı.
Bugün, bu dönemin mirası belirsizdir. Koşulların kurbanı olmalarına rağmen Macarlar, Holokost'a katkıda bulunan seçimler yapmış ve başka zulümler de işlemişlerdir.