1518 yılındaki Dans Vebası'nın nedeni neydi?

Dans hastalığının 400 kadar kurbanı olmuş olabilir. Durmaksızın dans etmek, nihayetinde kalp durması ve felçlere yol açarak birkaç kişinin ölümüne neden oldu.
Dans vebası
1518 yılında yaşanan olay, dans eden vebanın en iyi belgelenmiş vakasıdır. Modern bilimsel ilerlemeye rağmen, bazı noktalarda gizemini korumaktadır.

Kendinizi serbest bırakma ve dans etme fırsatı her zaman olumlu karşılanır. İnsanlar organize gösterilerden spontane sokak danslarına kadar her şeyden keyif alabilirler. Düşünün ki, günlerce istemsizce dans etmenize neden olan bir hastalığa yakalandınız. 1518'de tam olarak böyle bir şey oldu. 1518'deki dans salgınının iki aylık dönemi büyüleyici, o yüzden gelin bunu inceleyelim.

İlk vaka Temmuz 1518'de görüldü

Dans vebası
1518 yılında yaşanan olay, dans eden vebanın en iyi belgelenmiş vakasıdır. Modern bilimsel ilerlemeye rağmen, bazı noktalarda gizemini korumaktadır. Kaynak: Wikimedia

Temmuz 1518 gibi eski bir tarihte Frau Troffea, Kutsal Roma İmparatorluğu'nun (şimdi Fransa'nın bir parçası) özgür bir şehri olan memleketi Strazburg'un sokaklarına çıktı. Dans etmeye başladı ve kim ne yaparsa yapsın durmadı. Müzik veya başka bir ses olmamasına rağmen, vücudunu kıvırarak, döndürerek ve sallayarak dans etti. Sonunda yorgunluktan bayıldığında dans bitmişti. Ancak kısa bir aradan sonra hareketli temposu yeniden başladı. 1518'de bir haftadan uzun bir süre dans ettikten sonra sonunda bıraktı.

Bu durum günlerce sürdü ve bunu hisseden sadece Bayan Troffea değildi. Sadece bir hafta sonra otuzdan fazla kişi eğlenceye katılıyor ve bayılana kadar dans ediyordu.

İnsanlar çılgınca dans etmeye ve hareket etmeye devam ediyor, bazen bu sırada yaralanıyorlardı. Dans edenlerin sayısı arttıkça şehir yetkilileri endişelenmeye başladı, ancak kaosun kaynağını tam olarak belirleyemediler. Bölgedeki doktorlar vebalı dansçıların artan aktivitesini kanlarının ısınmasına bağladılar, yani sonuç olarak hastalığın kaybolmasını beklediler.


Kara Veba ilgili yazılar:


Dini ve seküler toplumun her kesiminden yetkililer, çözümün daha fazla dans etmek olduğuna inanıyordu ki bu da onların daha çabuk yorulmasına neden oluyordu. Bu yetkililer, dansçıların bir araya gelip müziğin tadını çıkarabilecekleri lonca salonlarının açılmasını ve hastalığa rağmen dans etmeye devam etmeleri için eğitimli dans uzmanlarının yardımını sağladılar.

Bu yöntem 1518'deki dans salgınına hiç de yardımcı olmamış gibi görünüyordu. Dans hastalığının 400 kadar kurbanı olmuş olabilir. Durmaksızın dans etmek, nihayetinde kalp durması ve felçlere yol açarak birkaç kişinin ölümüne neden oldu.

Eylül ayı sonunda dansçılar kefaret ayinleri için dağ yamacındaki bir tapınağa gönderilmişti. Fantezi gibi görünen bu salgın aslında titizlikle kayıt altına alındı. Ancak yaşanan tek çılgınlık bu değildi.

İsviçre, Hollanda ve Almanya'da da benzer salgınlar meydana geldi, ancak Strazburg'daki 1518 salgını en kötüsüydü. 1374 yılında, Ren Nehri boyunca çok sayıda şehri kasıp kavuran bir dans hastalığı, türünün en iyi bilinen ikinci örneği haline geldi.

1518'deki Dans Vebası'na ne sebep oldu?

1518'deki "dans salgınına" neyin yol açtığına dair tarihi ve tıbbi gerçeklere dayanan pek çok fikir var, ancak hiç kimse gerçek nedeni bulamadı.

Görünüşe göre başladığı gibi hızla sona erdi. Katolik dünyasının Aziz Vitus'u tarihçiler tarafından, dans vebasını inananlarına bulaştırma gücüne sahip olduğuna dair yaygın kanaatten sorumlu tutulmuştur. Bir dizi kıtlığa ek olarak çiçek ve frengi salgınları, tarihçi John Waller tarafından 1518 yılının en ivedi sorunları olarak tanımlanmıştır. Ellerinde çok az imkân bulunan Avrupalı aileler de üyelerinin sağlık ve refahını sağlamak için mücadele ediyordu.

Aziz Vitus batıl inancının yaygınlaşmasında stresin yol açtığı histerinin de payı olabilir. Aziz Vitus'a dans ederek tapınmayan epilepsi hastaları adeta bir ceza olarak bunu yapmak zorunda bırakılıyordu.

Amerikalı bir sosyolog olan Robert Bartholomew, dansçıların hastalığa yakalanmadıklarını, bunun yerine tanrıların iyi niyetini kazanmak için ritüeli gerçekleştirdiklerini iddia etti. Bazı insanlar dans salgınının bir tarikat tarafından başlatıldığını düşünüyor.

Yaş çavdarda yetişen ölümcül bir küf olan Ergot'un tıp camiasında bazı kişiler tarafından kasılmalara ve halüsinasyonlara neden olduğu düşünülüyor.

Özünde, sanki dünya nüfusunun büyük bir yüzdesi küflü çavdar tarafından kirletilmiş ve yavaş yavaş zehirlenmiş gibiydi. Ancak, 1518 dans salgınının temel nedeni olarak bu hipotezleri destekleyen somut bir kanıt yoktur.

Sydenham Koresi'nin keşfi

Açıkçası 1518'deki dans eden veba salgınını neyin tetiklediğini belirlemek için yeterli bilimsel veri yoktu. Ancak modern tıp, bu nadir hastalığa bir cevap bulabilecek kadar ilerlemiştir. Genellikle Aziz Vitus dansı olarak bilinen Sydenham koresi nörolojik bir durumdur. İngiliz bir doktor olan Thomas Sydenham bu durumu ilk olarak tanımlamış ve kadınların 5 ila 15 yaşları arasında erkeklere göre daha fazla görüldüğünü gözlemlemiştir.

Nadir görülen ancak olası bir hamilelik sorunudur. Hastalar, durumlarına bir çare bulma umuduyla Aziz Vitus'un şapellerine hac ziyaretleri yaparlardı.

Semptomların yoğunluğu büyük ölçüde değişebilir. İstemsiz kasılma hareketleri en belirgin olarak uzuvlarda ve yüzde ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, bazı insanlar kontrol edemedikleri gövde hareketleriyle ilgili sorunlar yaşarlar. Konuşma ve yutma yeteneği de etkilenebilir. Sydenham Koresi olan kişiler, görünüşte küçük olaylarla provoke edilebilen sinirlilik, duygusal dengesizlik ve anksiyete de yaşayabilir.

Sydenham Koresi'nin olası nedenleri, beyin üzerine yapılan araştırmalar ilerledikçe ortaya çıkmıştır. Serebral korteksteki değişiklikler ve kusurlu bazal gangliyonlar iki olası nedendir. Yoğun hastalık nöbetleri bir seferde haftalarca sürebilir. Yatak istirahati iyileşme sürecini hızlandırabilir. Ağır vakalarda sakinleştirici kullanımı kendine zarar vermeyi önlemede yardımcı olur.

Strasbourg sakinlerinin yaşadığı fiziksel ve duygusal sorunların, 1518'deki bu dans salgınının tohumlarını attığı açıktır. Bu hastalık hala bizimle, ancak 21. yüzyılda, neden olduğu zorluklarla başa çıkmamıza yardımcı olacak kaynaklara daha iyi erişimimiz var. Zihin, sürekli artan stresle başa çıkmak için bir yöntem bulacaktır ve bu, kendinizi tükenene kadar dans etmek anlamına geliyorsa, varsın öyle olsun.


Kaynaklar:

  1. The Dancing Plague. (2017, February 24). Retrieved October 7, 2018, from http://www.historicalblindness.com/blogandpodcast//the-dancing-plague
  2. The Witches Curse. (2014, June 04). Retrieved October 7, 2018, from http://www.pbs.org/wnet/secrets/witches-curse-clues-evidence/1501/
  3. Pennant-Rea, N. (2018, September 27). The Dancing Plague of 1518. Retrieved October 7, 2018, from https://publicdomainreview.org/2018/07/10/the-dancing-plague-of-1518/
  4. Wallis, P. (2008, August 13). Mystery Explained? 'Dancing Plague' of 1518, the Bizarre Dance that Killed Dozens. Retrieved October 7, 2018, from http://www.digitaljournal.com/article/258521