Kategoriler
Kültür

Antik Batman: Maya tanrısı Camazotz

Camazotz bir zamanlar Orta Amerika'da yaşamış ve soyu tükenmiş dev vampir yarasalardan esinlenilmiş görünen bir mitolojik figürdür. Mezoamerikan mitolojisinde en korkulan Maya tanrılarından biriydi. Camazotz (Guatemala'da bir Maya dili olan Kiçecede "ölüm yarasası"), Mesoamerikan mitolojisinde mağarada yaşayan tehlikeli bir yarasadır. Meksika, Oaksaka'daki Zapotek halkı bu hayvanı önce dini bir figüre dönüştürdü ve sonra Mayalı Kiçeler onu mitolojilerine ekledi ve Camazotz'un yarasa tanrı söylenceleri kutsal Maya yazınına girdi.

Yarasalardan hep korkuldu

Maya tanrısı Camazotz'un heykeli.
Maya tanrısı Camazotz'un heykeli.

Çoğu toplumda yarasalardan korkuldu. Gece hareket ettiklerinden ölümle ilişkilendirildiler. Çoğu yarasa türü zaten garip ve itici görünümlüdür. Hatta Desmodontinae adında gerçekten kan emen bir günümüz yarasa türü bile var.

Mayalar tanrı yarasa Camazotz'u ölümle bir gördüler. Mayaların Kiçecede yazdığı kutsal kitabı Popol Vuh'ta, Camazotz "yarasaların evi" denilen bir mağarada bulunur. Bazıları Camazotz'un Desmodontinae adlı günümüz vampir yarasa türünden esinlenildiğini düşünüyor. Ancak kendisi Pleistosen veya Holosen dönemlerinde yaşamış Desmodus draculae adlı dev bir vampir yarasa da olabilir.

Warner Bros. Entertainment 2014'te Meksikalı tasarımcı Kimbal'dan Batman'in Camazotz'u yansıtan Maya tarzı giysisini yapmasını istedi. (Kaynak: Kimbal Design)

Antik Batman: Maya tanrısı Camazotz

Camazotz en geç Pleistosen'de yaşadı

Camazotz, insansı gövdeli, yarasa başlı ve bıçak gibi sivri burnu olan bir yaratıktır. Kutsal Maya kitabı Popol Vuh'da Zotzilaha mağarasında gezer. Hedefinin boynuna yöneldiği ve başını kestiği söylenir. Kitapta Maya kahramanı Hunahpu'nun başını keser. Camazotz ilk Güneş çağında insanlığı yok eden dört hayvan iblis arasında gösterilir.

Yarasa benzeri iblisler ve canavarlar Güney Amerika ve Orta Amerika'da sıra dışı değildi. Peru ve Şili'de Mapuçe dininin kutsal kuşu Chonchon vardır. Kaku adlı büyücü öldüğünde kopan başından dev kulak ve pençeler çıkartan bir büyü yapar. Dev kulakları kanata dönüşür.

Antik D. Draculae'nin karşılaştırmalı boyutu.
Antik D. Draculae'nin karşılaştırmalı boyutu.

Dev yarasa canavar efsanelerinin Güney Amerika'daki sayısı antik insanların geçmişte dev bir vampir yarasa türü ile karşılaştığını düşündürüyor. En güçlü teori Geç Pleistosen (129.000 yıl öncesi) veya Holosen'de yaşamış Desmodus draculae adlı dev vampir yarasadır.

Dev vampir yarasa fosili

1988'de Venezuela'nın Mongas eyaletinde bir vampir yarasa fosili keşfedildi. Yarasa, yaşayan vampir yarasadan 4'te 1 büyüktü ve adına dev vampir yarasa veya Desmodus Draculae denildi.

Yucatan, Belize, kuzey Brezilya ve Venezuela'da başka fosillere rastlandı. Milenyumun başında Arjantin'de bir D. Draculae dişi çıkarıldı. Bugün yaşayan Desmodus cinsinin çok daha güneyindeydi. D. Draculae'nin ne zaman yok olduğu kesin değil ancak en geç tarih 129.000 yıl ve en erken 11.700 yıl öncesidir. Bu tarih Güney Amerika ve Orta Amerika'daki insanlarla bir arada yaşamasını mümkün kılıyor. İnsanlarla temasa geçmiş ve Geç Holosen'e doğru yok olmuş olabilir.

D. Draculae ne kadar büyüktü?

Sıradan bir vampir yarasa olan D. Rotundus 20 cm kanat açıklığına sahiptir ancak D. Draculae, kafatası ölçümüne göre 50 cm kanat açıklığına sahipti. Daha büyük bir canlı olması daha fazla kan gereksinimi doğuracaktı. Bu yüzden daha büyük hayvanlara ve hatta muhtemelen insana saldırdı. Böyle bir yarasanın saldırısı Camazotz gibi mitolojik canavar söylenceleri doğurmuş olabilir.

Fosil kanıtları D. Draculae'nin Amerika'da binlerce yıl boyunca insanlara yakın yaşamış olabileceğini ve bunun da güney ve orta Amerika'nın her yerindeki o yaygın yarasa benzeri canavar efsanelerine yol açacağını gösteriyor.

Yazar Ayberk Göktürk

Antik ve kimi zaman modern tarih odaklı içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer almaktadır.