Napolyon Bonapart Kimdir? Hayatı, Sürgünü ve Ölümü

Napolyon 1802 yılında anayasal bir reformla ömür boyu birinci konsül olarak atandı.
Yazar Burcu Kara
Napoleon

Genellikle I. Napolyon olarak bilinen Napolyon Bonapart (1769-1821), 19. yüzyılın başlarında aktif olan ve Avrupa'nın önemli bir bölümünün fethinden sorumlu olan bir Fransız askeri komutanı ve imparatoruydu. Korsika adasında doğan Napolyon Bonapart, Fransız Devrimi (1789-1799) sırasında Fransız ordusunun rütbelerinde hızla yükseldi. Fransa'da 1799'da bir darbe ile siyasi iktidarı ele geçirdikten sonra 1804'te kendini imparator ilan etti. Napolyon kurnaz, hırslı ve mükemmel bir askeri stratejistti. Ordularını birçok Avrupa ülkesi koalisyonuna karşı zafere taşıdı ve bu da imparatorluğunu etkili bir şekilde genişletmesini sağladı.

Öte yandan Napolyon, Fransa'nın 1812 Rusya seferinin felaketle sonuçlanmasıyla 1813'te tacından feragat etti ve Elba adasına sürüldü. Yüz Gün harekatı sayesinde 1815'te geçici olarak iktidarı yeniden ele geçirdi. Waterloo Muharebesi'ndeki aşağılayıcı bir hezimetin ardından tekrar tahttan çekildi ve izole edilmiş Saint Helena adasına sürüldü. Burada 51 yaşında vefat etti.

Napolyon'un Eğitimi ve İlk Askeri Kariyeri

Napolyon Bonapart 15 Ağustos 1769'da Akdeniz'deki Korsika adasında bulunan Ajaccio şehrinde doğdu. Carlo Bonaparte (1746-1785) ve Letizia Romalino Bonaparte'ın toplam sekiz çocuğu vardı ve o, bu çocuklardan yetişkinliğe kadar hayatta kalan ikincisiydi (1750-1836). Her iki ebeveyninin de küçük bir Korsika soyluluğuna mensup olmasına rağmen ailesinin çok fazla parası yoktu. Napolyon'un doğumundan bir yıl önce, Korsika adası Fransa tarafından İtalya'da bulunan Cenova şehir devletinden alındı. Sonraki yıllarda Napolyon'un soyadı Fransızca olarak yazıldı.

Rosetta Taşı 1799 yılında Napolyon'un Mısır seferi sırasında Pierre Francois Bouchard (1772-1832) adlı bir Fransız askeri tarafından bulunmuştur. Bu nesnenin yardımıyla, iki bin yıldan fazla bir süredir uykuda olan antik Mısır hiyeroglifleri deşifre edildi.

Napolyon, gençliğinde Fransız anakarasında okula devam ederken Fransız diline hakim oldu. Daha sonra 1785 yılında bir Fransız askeri okulundan mezun oldu. Ardından Fransız ordusunun topçu birliğinde üsteğmenliğe terfi etti. Fransız Devrimi'nin 1789'da başlamasından üç yıl sonra monarşi yıkıldı ve cumhuriyet ilan edildi. Napolyon devrimin ilk yıllarını çoğunlukla Korsika'daki evinde, askerlerden izin alarak geçirdi. Orada, demokrasiyi destekleyen bir siyasi hareket olan Jakobenlere katıldı. Bonaparte ailesi, milliyetçi Korsika valisi Pasquale Paoli (1725-1807) ile girdiği mücadelenin ardından 1793 yılında adadan ayrılarak Fransa'nın anakarasına taşındı. Napolyon daha sonra askerlik görevine devam etti.

Napolyon Fransa'da, devrimin düşmanlarına karşı bir baskı dönemi olan Terör Dönemi'nin (1793-1794) arkasındaki önemli itici güç olan Jakoben Augustin Robespierre (1763-1794) ile özdeşleşti. Robespierre, devrimci lider Maximilien Robespierre'in (1758-1794) kardeşiydi. Napolyon'a bu dönemde tuğgeneral askeri unvanı verildi. Ancak, kardeşlerle olan bağlantıları nedeniyle, Robespierre otorite konumunu kaybettiğinde Napolyon geçici olarak ev hapsine alındı ve Temmuz 1794'te (Augustin ile birlikte) idam edildi.

Napolyon, Paris'teki devrimci hükümete karşı bir kralcı ayaklanmayı bastırmadaki yardımlarından dolayı 1795'te tümgeneralliğe terfi etti.

Napolyon Bonapart'ın Yükselişi

Fransa'nın devrimci hükümeti 1792'den beri birçok Avrupa devletiyle savaş halindeydi. Napolyon, 1796 yılında İtalya'da bir dizi çatışmaya giren Fransız ordusunun başında, ülkesinin başlıca düşmanlarından biri olan Avusturya'nın büyük birliklerini püskürttü. Fransa ve Avusturya arasında 1797 yılında imzalanan Campo Formio Antlaşması, Fransızlara toprak kazanımları sağladı.

Fransa'yı 1795'ten beri yöneten beş kişilik Direktuvar, Napolyon'un ertesi yıl İngiltere'nin işgaline öncülük etmesine izin verilmesini önerdi. Napolyon, yetersiz Fransız Donanması'nın üstün İngiliz Kraliyet Donanması'yla başa çıkmaya henüz hazır olmadığı sonucuna vardı. Bunun yerine, İngilizlerin Hindistan'la olan ticari bağlantılarını yok etmek amacıyla Mısır'ı işgal etmeyi önerdi. Temmuz 1798'deki Piramitler Muharebesi'nde Napolyon'un kuvvetleri Mısır'ın askeri tiranları Memlükleri yenilgiye uğrattı; ancak kısa bir süre sonra, Ağustos 1798'deki Nil Savaşı'nda deniz filosu İngilizler tarafından neredeyse yok edilince birlikleri tuzağa düştü.

1799 yılının başlarında Napolyon'un birlikleri Osmanlı İmparatorluğu'nun kontrolü altındaki Suriye'yi işgal etti. Sefer, günümüzde İsrail sınırları içinde kalan Akka'nın başarısız bir şekilde kuşatılmasıyla sonuçlandı. Her zaman hırslı ve zeki olan Napolyon, Fransa'daki çalkantılı siyasi ortam nedeniyle o yaz ordusunu Mısır'da bırakıp Fransa'ya dönme kararı aldı.

18 Brumaire Darbesi

Napolyon, genellikle 18 Brumaire darbesi olarak bilinen, Kasım 1799'da Fransız Yönetiminin başarılı bir şekilde devrilmesinde kilit bir oyuncuydu.

Direktörlük kaldırılıp yerine üç üyeli Konsül getirildiğinde, sadece 1.70 boyunda olan Napolyon ülkenin en güçlü politikacısı haline geldi. Haziran 1800'de Marengo Muharebesi'nde Napolyon'un orduları, Fransa'nın uzun süredir düşmanı olan Avusturyalıları yendi ve İtalya'dan kovdu. Napolyon'un birinci konsül olarak konumu bu zaferle güçlendi. İngilizler ve Fransızlar arasında 1802 yılında imzalanan Amiens Antlaşması da çatışmanın sona ermesine katkıda bulundu (barış sadece bir yıl sürecek olsa da).

Fransız Devrimi'nden sonra Napolyon Fransa'da iktidarı sağlamlaştırmak için çaba sarf etti. Hükümeti organize etti, maliye ve eğitim gibi alanlarda reformlar yaptı, bilim ve sanatı teşvik etti ve yönetimi ile (Fransa'nın birincil dini olan Katolikliği temsil eden) papa arasında devrim sırasında zarar gören bağları yeniden kurmaya çalıştı. En önemli miraslarından biri, Fransız hukuk sistemini düzene soktuğu ve modern zamanlarda bile Fransız medeni hukukunun temeli olarak hizmet ettiği kabul edilen Napolyon Yasaları'dır.

Napolyon Yasaları Neydi?

Napolyon Yasaları, 1804 yılında Napolyon tarafından yürürlüğe konulan ve kanun önünde eşitlik, dini hoşgörü ve feodalizmin kaldırılması da dahil olmak üzere Fransız Devrimi'nin birçok ilkesini kodlayan bir dizi medeni kanundu.

Napolyon 1802 yılında anayasal bir reformla ömür boyu birinci konsül olarak atandı. İki yıl sonra, 1804'te Paris Notre Dame Katedrali'nde düzenlenen görkemli bir törenle Napolyon kendisini Fransa İmparatoru ilan etti.

Napolyon'un Evlilikleri ve Çocukları

Napolyon 1796 yılında Josephine de Beauharnais (1763-1814) ile evlendi. Josephine kendisinden altı yaş büyük, gözde bir duldu ve ergenlik çağında olan iki çocuğu vardı. Aradan on yıldan fazla bir süre geçtikten sonra Napolyon ile İmparatoriçe Josephine kendi çocuklarını yapamayacaklarını anlamıştı. 1809'da İmparator, yeni bir gelin bulabilmek ve bir varis yaratabilmek için evliliklerini sona erdirmeye karar verdi.

Josephine Kimdi ve Napolyon ile İlişkisi Neydi?

Josephine Napolyon'un ilk eşiydi ve 1796'dan 1809'daki boşanmalarına kadar evli kaldılar. Ayrılmalarına rağmen Napolyon Josephine'e bakmaya devam etti ve 1814'teki ölümüne kadar ona yakın kaldı.

1810 yılında, 1791 yılında doğan ve 1847 yılında ölen Marie Louise ile evlendi. Marie Louise Avusturya İmparatoru'nun kızıydı. Ertesi yıl Napolyon Francois Joseph Charles Bonaparte (1811-1832) adında, daha sonra II. Napolyon olarak tanınacak ve Roma kralı unvanını alacak olan bir oğul dünyaya getirdi. Napolyon'un Marie Louise'den olan oğluna ek olarak, yasal olarak kendisine ait olmayan bir dizi çocuğu vardı.

I. Napolyon Dönemi

Fransa, 1803 ve 1815 yılları arasında Napolyon Savaşları olarak bilinen bir dizi askeri savaşa dahil oldu. Bu savaşlar Avrupalı güçlerin farklı koalisyonları ile yapıldı. Napolyon Bonapart, Fransa'nın Kuzey Amerika'daki Louisiana Bölgesini 1803 yılında yeni kurulan Amerika Birleşik Devletleri'ne 15 milyon dolar karşılığında sattı. Bu anlaşma daha sonra Louisiana Satın Alımı olarak anılacaktır.

Ekim 1805'te gerçekleşen Trafalgar Muharebesi'nde İngilizler Napolyon'un donanmasını kesin olarak yok etti. Ancak aynı yılın Aralık ayında Napolyon, ordusunun Avusturyalıları ve Rusları yok ettiği Austerlitz Muharebesi'nde en büyük zaferlerinden biri olarak kabul edilen zafere imza attı. Bu zafer Kutsal Roma İmparatorluğu'nun çöküşüne ve halef siyasi oluşum olarak Ren Konfederasyonu'nun kurulmasına yol açmıştır.

1806'dan itibaren Napolyon, İngiliz ticaretine karşı Avrupa limanlarını kapatan Kıta Ablukası sistemini kurdu. Böylece İngiltere'ye karşı büyük ölçekli ekonomik savaş yürütmeye çalıştı. Bu, İngiliz ithalat ve ihracatını engellemek amacıyla yapılmıştı. Napolyon'un 1807'de Prusya'daki Friedland'da Ruslara karşı kazandığı Friedland Muharebesi'nin ardından, I. Alexander (1777-1825) bir barış anlaşması dayatan Tilsit Antlaşması'nı imzaladı. 1809'daki Wagram Muharebesi'nde Fransızlar Avusturyalılara karşı zafer kazandı ve bu da Napolyon'un daha da fazla toprak kazanmasına yol açtı.

Kıta Ablukası neydi ve Avrupa'yı Nasıl Etkiledi?

Kıta Ablukası sistemi, Napolyon tarafından İngiltere'yi ekonomik olarak zayıflatmak amacıyla İngiltere ve Avrupa arasındaki ticareti kısıtlamak için uygulanan bir politikaydı. Ancak bu politika geri tepti ve sonuçta birçok Avrupa ülkesinin ekonomisine zarar verdi.

Bu yıllarda Napolyon, Fransız Devrimi sırasında ortadan kaldırılmış olan Fransız aristokrasisini yeniden kurdu. Aynı zamanda, kendisine sadık dostlarına ve aile üyelerine asalet unvanları vermeye başladı ve imparatorluğu batı ve orta kıta Avrupa'sının çoğunda genişlemeye devam etti.

Napolyon'un Düşüşü ve İlk Çekilme

Rusya 1810 yılında Kıta Sisteminden resmen çekildi. 1812 yazında Napolyon, saldırganlıklarının intikamını almak için büyük bir orduyla Rusya'ya girdi. Ruslar, Fransızlarla tam ölçekli bir savaşa girmek yerine, Napolyon'un adamları saldırmaya çalıştığında kaçma taktiği geliştirdiler. Bu sayede Fransızlarla kanlı bir çatışmaya girmekten kurtuldular. Napolyon'un orduları bunun doğal bir neticesi olarak, uzun süreli bir çatışmaya hazırlıklarının olmamasına rağmen Rusya'nın içlerine doğru ilerledi. Eylül ayındaki kanlı ve sonuçsuz Borodino Muharebesi sırasında her iki tarafta da kayıplar yüksekti. Napolyon'un orduları Moskova'ya doğru ilerlemeye devam etti ve burada halkın neredeyse tamamının kaçmış olduğunu görünce şaşırdılar.

Geri çekilen Rus kuvvetleri, karşı tarafın eline erzak geçmesini engellemek amacıyla şehrin büyük bir bölümünü ateşe verdi. Teslim olmak için bir ay bekledikten sonra, Napolyon aç ve yorgun ordusuna Moskova'yı terk etmesini emretmek zorunda kaldı çünkü Rus kışı başlamıştı. Felaketle sonuçlanan geri çekilme sırasında, kuvvetleri hiç beklenmedik bir şekilde hırçınlaşan ve acımasızlaşan Rus ordusunun aralıksız taciz ateşine maruz kaldı. Napolyon'un başlangıçtaki 600.000 adamından sadece 100.000'inin savaştan sağ çıktığına ve Rusya'dan canlı olarak çıkabildiğine inanılmaktadır.

Yıkıcı Rus istilasıyla eş zamanlı olarak, İspanyol ve Portekizlilerin İngilizlerin desteğiyle Fransızları İber Yarımadası'ndan kovduğu Yarımada Savaşı (1808-14) yaşandı. Ertesi yıl, 1813'te Napolyon'un kuvvetleri, Uluslar Savaşı olarak da bilinen Leipzig Muharebesi'nde Avusturya, Prusya, Rusya ve İsveç kuvvetlerinden oluşan bir koalisyon karşısında bir başka ezici yenilgiye uğradı. 1814 yılının Mart ayında, Napolyon'un Fransa'ya çekilmesinin ardından koalisyon askerleri Paris'i işgal etti.

O sırada 45 yaşında olan Napolyon, 6 Nisan 1814'te monarşi tahtını bırakmak zorunda kaldı. Fontainebleau Antlaşması'nın şartlarına göre, Akdeniz'deki İtalyan adası Elba'ya sürgün edildi. Küçük adanın egemenliği kendisine verildi. Ailesi ise Avusturya'ya yerleşti.

Yüz Gün ve Waterloo Muharebesi

26 Şubat 1815'te, sürgünde bir yıldan az bir süre geçirdikten sonra, Napolyon Elba adasından ayrıldı ve binden fazla takipçisinden oluşan bir grupla Fransa anakarasına ilerledi. 20 Mart'ta, eve dönüşünü alkışlamak için bekleyen kalabalığın onu karşıladığı Paris'e geri döndü. Daha sonra Kral XVIII. Louis (1755-1824) olacak olan XVIII. Louis tahttan çekildi ve Napolyon Yüz Gün Savaşı olarak bilinen muharebeler silsilesini başlattı.

Napolyon'un Elba'ya Sürgün Edilmesi Ne Anlama Geliyordu?

Napolyon 1814'te yenildikten sonra Elba adasına sürgün edildi ve burada bir hükümdar olarak hüküm sürmesine izin verildi. Ancak bir yıldan kısa bir süre sonra kaçarak Fransa'ya döndü ve Yüz Gün'e sebep oldu.

Napolyon'un Fransa'ya dönmesinin ardından, Fransız imparatorunu düşman olarak gören Avusturyalılar, İngilizler, Prusyalılar ve Ruslardan oluşan bir müttefik koalisyonu savaş hazırlıkları yapmaya başladı. Napolyon yeni bir kuvvet topladı ve kendisine karşı koordineli bir saldırı başlatmadan önce müttefik orduları teker teker yok etmeyi plandı. Bu noktada önleyici bir saldırı gerçekleştirmek için bir stratejiye ihtiyacı vardı.

Haziran 1815'te askerleri, o sırada İngiliz ve Prusya birlikleri tarafından işgal edilmiş olan Belçika'ya bir saldırı başlattı. Napolyon'un kuvvetleri 16 Haziran'da gerçekleşen Ligny Muharebesi'nde Prusyalılara karşı galip geldi. Öte yandan Fransızlar, 18 Haziran'da Brüksel yakınlarında gerçekleşen Waterloo Muharebesi'nde İngilizler ve Prusyalılar tarafından yenilgiye uğratıldı. Bu özel savaş iki gün sonra gerçekleşti.

22 Haziran 1815'te Napolyon bir kez daha Fransa İmparatoru olarak tahttan çekilmeye zorlandı.

Napolyon Bonapart'ın Son Yılları

Napolyon, 1815 yılının Ekim ayında Güney Atlas Okyanusu'nda İngilizlerin kontrolündeki gözlerden uzak bir ada olan Saint Helena'ya gönderildi. Orada 5 Mayıs 1821'de, 51 yaşındayken, büyük olasılıkla mide kanserinden vefat etti. (Hükümdarlığı sırasında Napolyon sık sık elini yeleğinin içine sokarak resimlere poz verirdi; bu durum, öldüğünde bazı insanların yetişkinlik hayatının önemli bir bölümünde mide rahatsızlığı çektiğini düşünmesine yol açtı). Napolyon'un "Seine Nehri kıyısında, çok sevdiğim Fransız halkının arasında" toprağa verilmek istemesine rağmen, bunun yerine adada toprağa verildi. 1840 yılında naaşı Fransa'ya geri getirildi ve Paris'te bulunan Les Invalides'deki bir mezara gömüldü. Burası diğer önde gelen Fransız askeri komutanlarının da gömüldüğü yerdir.

Napolyon Bonapart Hakkında Sık Sorulanlar

Napolyon kimdi?

Genellikle I. Napolyon olarak bilinen Napolyon Bonaparte, Fransız askeri olmasının yanı sıra bir siyasetçiydi. Fransız Devrimi, Napolyon'un katılımından (1789-99) büyük ölçüde etkilenmiştir. 1799-1804 yıllarında Fransa'nın ilk konsülü olarak görev yaptı ve 1804-1805 yıllarında Fransa'nın ilk imparatoru oldu. Ordunun kademelerinde yükseldi ve şimdi tüm zamanların en büyük generallerinden biri olarak kabul ediliyor.

Napolyon nasıl Fransa imparatoru oldu?

1799 yılında Napolyon bir darbe ile iktidara geldi. Beş üyeli bir Direktuvar olan önceki yönetim organının yerine üç üyeden oluşan yeni bir yönetim organı olan Konsül'ü kurdu. Napolyon, üç konsül arasında gerçekten herhangi bir yetkiye sahip olan tek kişiydi; diğer ikisi sadece birer kuklaydı. Ancak, bir süre geçtikten sonra, sonunda Konsüllük makamını ortadan kaldırdı ve kendisini Fransa İmparatoru I. Napolyon ilan etti.

Napolyon neyi başardı?

Napolyon 1799 ve 1804 yılları arasında Fransa'nın ilk Konsülü olarak görev yaptı. Bu süre zarfında Fransa'daki eğitim sistemine önemli reformlar getirdi. Buna ek olarak, medeni kanunu (Napolyon Yasaları) onayladı. 1801 yılında Papa VII. Pius ile bir anlaşmaya vardı ve bir antlaşma imzaladı. Ayrıca Napolyon Savaşları'nı başlattı. Fransız ordusunun yapısının modernleştirilmesinden sorumluydu.

Napolyon nasıl öldü?

Napolyon 1812 ve 1813 yıllarında birçok kez askeri yenilgiye uğradı. Sonuç olarak, 6 Nisan 1814'te tahtından feragat etti. 1815'in başında hükümetin kontrolünü yeniden ele geçirdi. Görevde çok uzun süre kalmadı ve 22 Haziran 1815'te görevden alındı. Ekim 1815'te krallıktan sürüldü ve 5 Mayıs 1821'de 51 yaşındayken Güney Atlantik Okyanusu'nda bulunan Saint Helena adasında hayata veda etti.

Napolyon kısa boylu muydu?

İnsanlar ondan Küçük Onbaşı (ya da "Le Petit Caporal") olarak söz etseler de, aslında pek de küçük bir adam değildi. Yaklaşık 1.65 metre, 19. yüzyılda Fransa'da yaşayan bir erkeğin ortalama boyuydu. Napolyon 1821'de vefat ettiğinde boyu yaklaşık 1.68 metreydi.

Napolyon Fransız Devrimi'nde nasıl bir rol oynadı?

Napolyon, 1799'da bir darbeyle Birinci Konsül olarak iktidarı ele geçirmeden önce başarılı bir askeri komutan olarak görev yaparak Fransız Devrimi sırasında öne çıktı. Fransa ve Avrupa üzerinde kalıcı bir etkisi olan Napolyon Kanunu gibi birçok reform başlattı.

Napolyon ne zaman Fransa İmparatoru oldu?

Napolyon, Fransız Senatosu tarafından seçildikten sonra 1804 yılında Fransa İmparatoru oldu. Fransa'yı Avrupa çapında bir dizi askeri seferde yönetmeye devam etti ve tarihteki en büyük askeri komutanlardan biri olarak ününü pekiştirdi.

Napolyon tarafından yönetilen önemli askeri seferler hangileriydi?

Napolyon, İtalya Seferi, Mısır Seferi ve Yarımada Savaşı da dahil olmak üzere Avrupa çapında birçok başarılı askeri sefere liderlik etti. Ayrıca 1812'de Rusya'yı işgal etmesiyle de ünlüdür ve bu sefer felaketle sonuçlanmıştır.

Waterloo Muharebesi'nin Napolyon'un kariyerindeki önemi neydi?

Waterloo Muharebesi Napolyon için büyük bir yenilgiydi ve Saint Helena adasına sürgün edilmesine yol açtı. Napolyon Savaşları'nın son muharebesiydi ve Napolyon'un askeri ve siyasi lider olarak kariyerinin sonunu getirdi.

Napolyon'un seferleri Avrupa'yı nasıl etkiledi?

Napolyon'un askeri seferleri ve siyasi reformları Avrupa üzerinde önemli bir etki yaratmış, milliyetçiliğin yayılmasına, yeni devletlerin kurulmasına ve liberalizm ve muhafazakârlık gibi yeni siyasi ideolojilerin ortaya çıkmasına yol açmıştır.